బ్రహ్మవిజ్ఞానము నిరూపణము-3

అగ్నిదేవుడు పలికెనుః

యజ్ఞములచే దేవలోకమును తపస్సుచే విరాట్పదమును, కర్మ సన్యాసముచే బ్రహ్మ పదమును, వైరాగ్యముచే ప్రకృతి లయమును, జ్ఞానముచే మోక్షమును పొందును. ఈ విధముగా ఐదుగతులు చెప్పబడినవి. ప్రసన్నత్వము తాప విషాదాదులు లేకుండుట వైరాగ్యమని చెప్పబడును. చేసిన కర్మల యొక్కయు ఇంతవరకు చేయని కర్మల యొక్కయు ఫలమును త్యజించుట సన్యాసము. ఇట్లు చేయుటచే అవ్యక్తము మొదలు విశేషము వరకును ఉన్న వికారములు తొలగును. చేతనా చేతనముల వివేక జ్ఞానమునకు జ్ఞానమని పేరు. ఈ జ్ఞానము వలనే పరమాత్మ జ్ఞానము కలుగును. పరమాత్మ సర్వాధారము. పరమేశ్వరుడు వేద వేదాంతములలో విష్ణు నామముతో కీర్తింపబడుచున్నాడు. అతడే యథేశ్వరుడు. ప్రవృత్తి మార్గములో ఉన్నవారు యజ్ఞ పురుషునే సేవింతురు. నివృత్తి మార్గములో వున్నవారు జ్ఞానయోగముచే జ్ఞానస్వరూపుడగు ఆ పరమాత్మను సాక్షాత్కరించుకొందురు. హ్రస్వ దీర్ఘ ప్లుతాది వాక్కు పురుషోత్తమ స్వరూపమే.

మహామునీ! ఆ పరమాత్మ ప్రాప్తికి జ్ఞానము కర్మ అనునవి రెండు సాధనములు. వివేక జన్యము ఆగమ జన్యము అని జ్ఞానము రెండు విధములు. శబ్ద బ్రహ్మ జ్ఞానము ఆగమమయము. పరబ్రహ్మ జ్ఞానము వివేకదము. బ్రహ్మ శబ్ద బ్రహ్మ అనియు పరబ్రహ్మ అనియు రెండు విధములు. వేదాది విద్య అపరబ్రహ్మ-అక్షరతత్త్వము పరబ్రహ్మ భగవచ్ఛబ్దముచే ముఖ్యముగా చెప్పబడునది ఈ పరబ్రహ్మయే. పూజాద్యర్థములందు ఈ శబ్దముల యొక్క ప్రయోగము ఔపచారికము. భగవచ్ఛబ్దములోని ‘భ’ కారమునకు పోషించువాడు సర్వాధారభూతుడు అని రెండర్థములు. ‘గ’ కారమునకు నేత గమయితా, సృష్టా అని అర్థములు. సమగ్రముగా ఐశ్వర్యము, వీర్యము, యశస్సు, లక్ష్మి, జ్ఞానము, వైరాగ్యము ఈ ఆరింటికి భగమని పేరు. సర్వభూతములును విష్ణువుయందు నివసించును. ఆతడు సర్వధారకుడు త్రిమూర్తి. అందుచే భగవచ్చబమునకు హరియందే ముఖ్య ప్రయోగము. ఇతరార్థములయందు దాని ప్రయోగము గౌణము. సకల ప్రాణుల ఉత్పత్తి ప్రళయగమనములను, విద్యా విద్యలను ఎరింగినవానినే ‘భగవాన్’ అని చెప్పవలెను. హేయ గుణములు లేక జ్ఞాన, శక్తి, బల, ఐశ్వర్య, వీర్య, తేజస్సులు పరిపూర్ణముగా ఎవని యందుండునో అతనినే భగవాన్ అనవలెను.

పూర్వము కేశిధ్వజ రాజు ఖాండిక్య జనకునకు ఈ విధముగ ఉపదేశించెను. అనాత్మయందు, ఆత్మ బుద్ది అవిద్యా జనితమై సంసార బంధమునకు కారణము. ఈ అజ్ఞానము అహంకార మమకార రూపముల రెండు విధములుగా వున్నది. దేహాభిమాని యగు జీవుడు మోహాంధకారముచే కప్పబడి ఈ పాంచభౌతిక శరీరమే నేను అను కుబుద్ధి కలిగియుండును, ఇట్లే పుత్ర పౌత్రాదులందు మమకారము కలిగియుండును. విద్వాంసుడు అనాత్మయగు ఈ దేహమున సమభావము కలిగి యుండును. మానవుడు సర్వదేహోపకారమునకే కర్మచేయును. దేహము పురుషున కంటే భిన్నమైనది. కావున ఆ కర్మయంతయు బంధహేతువగును. వాస్తవమున ఆత్మ నిర్వాణమయము, జ్ఞానమయము, అమలము దుఃఖ జ్ఞానమనునది ప్రకృతి ధర్మముకాని, ఆత్మ ధర్మముకాదు. జలమునకు అగ్నితో సాక్షాత్సంబంధము లేకున్నను పాత్రము ద్వారా అగ్ని సంపర్కము కలుగుట ఎట్లో ఇదియు అట్లే. మహామునీ! ఆత్మ ప్రకృతి సంగముచే అహంకార, మమ కారాది ప్రకృతి ధర్మములను పొందుచున్నది. వాస్తవమున అది వాటికంటే భిన్నమైనది. అవినాశి. విషయాసక్తమగు మనస్సు బంధ హేతువు. విషయ దూరమైనది జ్ఞాన హేతువు. దానిని విషయములనుండి లాగి హరిని స్మరించవలెను. తనను ధ్యానించువానికి హరి బ్రహ్మ భావము నిచ్చును. సూదంటురాయి లోహమును ఆకర్షించినట్లు తనను ధ్యానించు వానిని బ్రహ్మ తన వైపు లాగికొనును. ఆత్మ ప్రయత్నముచే మనస్సు బ్రహ్మతో విశిష్ఠ సంయోగమును పొందుటయే యోగము, నిశ్చలుడై సమాధియందు ఉన్నవాడు పరబ్రహ్మను పొందును. యమనియమ, స్థితి, ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహార, ప్రాణజయ, ఇంద్రియ నిగ్రహములచే చిత్తము శుభమగు ఆశ్రయమునందు నిలచునట్లు చేసుకొనవలెను. ఈ శుభాశ్రయగు బ్రహ్మమూర్తము అని రెండు విధములు. సనందనాదులు బ్రహ్మభావనా యుక్తులు దేవతలు మొదలు స్థావరముల వరకు వున్న ప్రాణులు కర్మభావనా యుక్తులు. హిరణ్య గర్భాధులకు కర్మ బ్రహ్మ, బ్రహ్మ భావనలు రెండును వుండును. ఈ విధముగా భావన మూడు విధములు. ఈ విశ్వమంతయు బ్రహ్మయే అని ఉపాసించుట బ్రహ్మ భావన. సమస్త భేదములు తొలగినదియు, సత్తామాత్ర విషయకము, వాక్కులకు గోచరించనిది, ఆత్మమాత్ర సంవేద్యము అగు తత్త్వము యొక్క జ్ఞానము బ్రహ్మ జ్ఞానము. అదియే రూప హీనుడగు విష్ణువు యొక్క జన్మరహితము, అక్షరము అగు ఉత్కృష్ట స్వరూపము అమూర్త ధ్యానము కష్టముగాన ముందు మూర్త ధ్యానము చేయవలెను. ఇట్లు చేయువాడు భగవద్బావమును పొంది పరమాత్మతో ఐక్యము పొందును. భేద జ్ఞానము అజ్ఞాన కృతము. (879)