అగ్ని మహా పురాణము

251 - పునః ధనుర్వేదః

అగ్ని రువాచః

జితహస్తో జితమతిర్జిత దృగ్లక్ష్య సాధకః ।

నియతాం సిద్ది మాసాద్య తతో వాహన మారు హేత్.

దశహస్తో భవేత్పాశో వృత్తః కరముఖ స్తథా ।

గుణకార్పాస ముంజానాం భంగస్నాయ్వర్కవర్మిణమ్.

అన్యేషాం సుదృఢానాంచ సుకృతం పరివేష్టితం ।

తథా త్రింశత్సమం పాశంబుధః కుర్యాత్సు వర్తితమ్.

కర్తవ్యం శిక్షకైస్తస్య స్థానం కక్షాసువై సదా ।

వామహస్తేన సంగృహ్య దక్షిణేనోద్దరే త్తతః.

కుండలస్యా కృతిం కృత్వా భ్రామ్యైకం మస్తకోపరి ।

క్షిపేత్తృణమయే తూర్ణం పురుషే చర్మ వేష్టితే.

వల్గితే చప్లుతే చైవ తథా ప్రవ్రజితేషు చ ।

సమయోగవిధిం కృత్వా ప్రయుంజీత సుశిక్షితమ్.

విజిత్వాతు యథా న్యాయం తతో బంధం సమాచరేత్ ।

అగ్ని దేవుడు పలికెను : వసిష్ఠా! హస్తమును, మనస్సును, దృష్టిని జయించిన లక్ష్యసాధకుడు తప్పక సిద్ధిని పొంది యుద్ధము కొరకై వాహనారూఢుడు కావలెను. పాశము పదిహస్తముల పొడవై, గోలాకారమై చేతికి సుఖప్రదముగ నుండవలెను. దీని కొరకై మంచి ముంజగడ్డి గాని, హరిణముల పేగులు గాని, ఆరవల్కల రజ్జువుగాని ఏర్పరచు కొనవలెను. ఇతర దృఢసూత్రములలో గూడ సుందరమగు పాశము ఏర్పరుప వచ్చును. ఆ సూత్రములను చాల ఆవృత్తులు చుట్టి బాగుగా పేనవలెను. ముప్పది అవృత్తులు చేసి పేనిన త్రాడుతో పాశము నిర్మింపవలెను. పాశ ప్రయోగ శిక్షణమున కై శిక్షకులు కక్షలందు స్థానము ఏర్పాటు చేయవలెను. పాశమును ఎడమ చేతిలో ఉంచుకొని కుడి చేతితో విప్పవలేను. దానిని కుండలాకారము చేసి అన్ని వైపుల త్రిపి , శత్రువు శిరస్సు పై విసరవలెను. ముందుగ తృణచర్మాడి నిర్మితమగు పురుషసూక్తీ పై ప్రయోగించి పిదప గంతులువేయుచున్న మనుష్యుల పై ప్రయోగించి, సాఫల్యము లభించిన పిమ్మటనే పాశ ప్రయోగము చేయవలెను. సుశిక్షితుడగు యోధుడు పాశముతో యథోచితముగ జయించిన పిమ్మటనే శత్రువు విషయమున పాత బంధన క్రియ చేయవలెను.

కట్యాంబద్ధ్వా తతః ఖడ్గం వామపార్శ్వా వలంబితమ్.

దృడం విగృహ్య వామేన నిష్కర్షేద్ దక్షిణేన తు ।

షడంగుల పరీణాహం సప్తహస్త సముచ్ఛ్రితమ్.

అయోమయ్యః శలాకాశ్చ వర్మాణి వివిధాని చ ।

అర్ధ హస్తే సమేచైవ తిర్య గూర్ధ్వ గరం తథా.

యోజయేద్విధినాయేన తథాత్వం గడతః శృణు ।

తూణ చర్మావనద్దాఙ్గం స్థాపయిత్వా నవందృడమ్.

కరేణాదాయలగుడం దక్షిణాంగులకం నవమ్ ।

ఉద్యమ్య ఘాతయే దస్య నాశస్తేన శిశోర్దృఢమ్.

ఉభాభ్యా మథ హస్తాభ్యాం కుర్యాత్తస్య నిపాతనమ్ ।

అక్లేశేన తతః కుర్వన్వధే సిద్దిః ప్రకీర్తితా.

వాహానాం శ్రమకరణం ప్రచారార్థం పురం తవ.

ఇత్యాది మహాపురాణే ఆగ్నేయే ధనుర్వేదో నామైక పంచాశదధిక ద్విశతతమోఽధ్యాయః.

ఒరతో కూడిన ఖడ్గమును నడుమునందకట్టి దానిని ఎడమవైపు వ్రేలాడదీయవలెను. దాని ఒరను ఎడమచేతితో గట్టిగ పట్టుకొని కుడి చేతితో ఖడ్గమును వెలుపలకు తీయవలెను. ఆ ఖడ్గము వెడల్పు ఆరు అంగుళములు, పొడవు ఏడు హస్తములు ఉండవలెను. ఆనేకములైన లోహమయశ లాకను. కవచములను తన సగము హస్తమునందు గాని ధరించవలెను. ప్రక్క లందును, పైనను, కిందను, శరీరరక్ష కోరకై ఈ వస్తువులన్నింటిని యథాశాస్త్రముగ ధరించవలెను. యుద్ధము తందు విజయము సంపాదించుటకై ఎట్టిఏర్పాట్లు చేయవలెనో చెప్పెదను; వినుము. తూణీరము యొక్క చర్మము చుట్టిన ఒక క్రొత్త దృఢమైన కడ్డను తన దగ్గర ఉంచుకోనవలేము. దానిని కుడి చేతి వేళ్ళతో పైకి ఎత్తి ఎవనినెత్తిపై గట్టిగా కొట్టు ఆ శత్రువు తప్పక మరణించును. ఈ పనిలో సిద్ధలభించిన పిమ్మట రెండు హస్తములతో ఆకర్రతో శత్రువు తల పై కొట్టవలెను. దీనితో అనాయాసంగ వానిని చంపగల్గును. ఈ విధముగ యుద్ధమునందు సిద్ధి ఎట్లుకలుగునో చెప్పబడినది. యుద్దభూమియందు చక్కగా సంచరించుటకై తన వాహనములచే శ్రమ చేయించుచుండవలెనను విషయము ముందుగ నే చెప్పియున్నాను.

ఆగ్ని మహాపురాణమునందు ధనుర్వేదకథనమను రెండువందలఏబదియొకటవ అధ్యాయము సమాప్తము.

Summary of chapter 251 of the Agni Purāṇa is as follows:

Agni introduces the Jyotiṣa (astronomy and astrology) section. The chapter describes the structure of the cosmic time-keeping system: the solar year (sāvana varṣa), lunar year (cāndra varṣa), sidereal year (nakṣatra varṣa), and the Great Year (mahā-varṣa). The positions of the twenty-seven nakṣatras on the ecliptic and their ruling deities, presiding planets, and symbolic animals are listed. Agni teaches that a thorough knowledge of Jyotiṣa is indispensable for fixing the correct timing (muhūrta) of all rites.