మత్స్య మహా పురాణము
274 - హిరణ్య గర్బదానము
యథాహం జనితః పూర్వం మర్త్యధర్మా సురోత్తమ ।
త్వద్దర్భః సమృవాదేవ దివ్యదేహో భవామ్యహమ్॥
చతుర్భిః కల శై ర్భూయ స్తత స్తే ద్విజపుజవాః ।
స్నా పయేయుః ప్రసన్నాజ్గా స్సర్వాభరణభూషితాః॥
దేవస్య త్వేతిమ శ్రేణ స్థితస్య కనకాసనే ।
అద్య జాతస్య తేఒజ్ఞాని హ్యభి శ్యామ హే వయమ్॥
దివ్యేనానేన వపుషా చిరంజీవ సుఖీ భవ ।
తతో హిరణ్యగర్భంతు తేభ్యో దద్యా ద్విచక్షణః॥
సమ్పూజ్య సర్వభా వేన బహు భ్యో వా తదాజ్ఞయా ।
తత్రోపకరణం సర్వం గురవే వినివేదయేత్॥
పాదుకోపానహచ్ఛత్రచామరాసనభాజనమ్ ।
గ్రామం వా విషయం వాపి యదన్య ద్దయితం భవేత్॥
అనేన విధినా యస్తు పుణ్యేఒహని నివేదయేత్ ।
హిరణ్యగర్భదానం స బ్రహ్మలో కే మహీయతే॥
పురేష లోకపాలానాం ప్రతిమన్వన్తరం వ సేత్ ।
కల్పకోటిశతం యావ ద్ర్బహ్మ లో కే మహీయతే॥
కలికలుషవిముక్తః పూజిత సిద్ధసాధ్యై రమర చమర మాలా వీజ్యమానోప్సరోభిః ।
పితృశతమథ బనూ న్పుతోపౌత్తా ననేకా నపి నరకనిమగ్నాం స్తారయే దేక ఏవ॥
ఇతి పఠతి య ఇత్థం య శ్శృణోతీహ సమ్యగ్మధురిపురివ లో కే పూజ్యతేసర్వసిద్దైః ।
మతి మపిచ జనానాం యో దదాతి ప్రియార్థం విబుధపతిజనానాం నాయక స్స్యా దమోఘమ్॥
ఇతి శ్రీమత్స్యమహాపురాణే మహాదానానుకీర్తనే హిరణ్యగర్భప్రదాని కో నామ చతుఃస ప్తత్యుత్తరద్విశతత మోధ్యాయః॥
హిరణ్యగర్భునకు విశ్వగరునకు చరాచర జగత్తునకు గృహమగు వానికి నీకు నమస్సు; సురో త్తమా! నేను మొదట మనుష్క ధర్మములతోనే జనించితిని కావున ఇపుడు నీ గర్భమునందు జనించి నేను దివ్య దేహుడనయ్యెదను.”
తరువాత బ్రాహ్మణ శేషులు ప్రసన్న దేహులును సర్వాభరణ భూషితులునునయి నలుగురును నాలుగు కలశ ములతో మరల యజమానుని స్నానము చేయింతురు; చేయిం చునపుడు వారీ మంత్రము పఠింతురు; “కనకాసనమందు కూర్చున్న వాడవు ఇవుడే పుట్టినవాడవు నగు నీ ఆంగములను మేము 'దేవస్యత్వా' అను మంత్రముతో అభిషేకించు చున్నాము; ఈ దివ్య దేహము తో చిరకాలము జీవించుము. సుఖవిక మ్ము.”
తరువాత విచక్షణుడగు ఆ యజమానుడు హిరణగర్బునీ (ప్రతిమను) ఆ విప్రులకు.వారినందరను సర్వభావ ముతో పూజ చేసి అందరకుగాని ఇతరులకు కూడ మరికోందరకుగాని గురుని యను మతితో దానము చేయవలెను; అచ్చటి సర్వోపకరణములను ఇంకను తనకు ప్రీతికరములగు పాదుకలు చెప్పులు చ్చత్రము - పీఠము పాత్రలు గ్రామము- దేశము - మొదలగునవియు ఆచార్యునకు దానము చేయవలయును.
ఈ విధానమున పుణ్యకర శుభదినమున హిరణ్య గర్భదానము చేయు వాడు బ్రహ్మలోక మున పూజ్యుడగును; ఒక్కొక్క లోకపాలుని లోకమునందొక్కొక్క మన్వంతర కాలము వసించును; నూరు కోట్ల కల్పములపాటు బ్రహ్మ లోకమున వసించి పూజలందుకొనును; కలి దోష విముక్తుడే సిద్ద సాధ్య పూజితుడై ఆమరలోక చమరీ మృగములనుండి ఏర్పడిన చామర మాలలతో ఆప్పరలచేత వీజింపబడుచుండును; తానొక్కడే నూరుమంది. తన పితరులను బంధువులను పుత్త్ర పౌత్త్రులననేకులను నరక నిమగ్ను లను కూడ తరింపజేయును.
దీనిని లెస్సగా చదువువాడును వినువాడును కూడ మధురాక్షస హంతయగు విష్ణువువలే సర్వ సిద్ధ పూజితు డగును; హిరణ్యగర్భ ప్రీతిగా ఈ దానము చేయువాడు జనులకు ఉ త్తమజ్ఞానముకూడ కలిగించును; విబుధ నాయకులకును నాయకుడగును.
ఇది శ్రీమత్స్యమహాపురాణమున మహా దానాను కీర్తనమున హిరణ్య గర్బదానమను రెండు వందల డెబ్బది నాలుగవ అధ్యాయము.
Summary of chapter 274 of the Matsya Mahā Purana is as follows:
Bhagavān Matsya initiates the grand section on Mahādāna-māhātmya, revealing the procedures, spiritual merit, and sacred protocols for performing the Sixteen Great Charities known as Shodasha Mahādānas. Bhagavān Matsya explains that these supreme ritual gifts were originally performed by Devas, royal sages, and universal monarchs to express gratitude, purify accumulated karmas, and secure universal well-being. The text outlines general preparation rules, including constructing a grand pavilion, inviting learned Brāhmaṇas, performing fire oblations, and maintaining pure devotional intent throughout the ceremony.