మత్స్య మహా పురాణము
255 - గృహ నివేశాది కథనము.
సూతః : ఉదగాదిప్లవం వాస్తు సమానశిఖరం తథా ।
పరీక్ష్య పూర్వవ త్కుర్యా త్త్సంభోచ్ఛ్రాయం విచక్షణః॥
న దేవధూ ర్తసచివచత్వరాణాం సమీపతః ।
కారయే ద్భ వనం ప్రాజ్ఞో దుఃఖశోక భయం తతః॥
తస్య ప్రదేశా శ్చత్వార స్తథోత్సర్గోఽగ్రత శుభః ।
పృష్ఠతః పృష్ఠభాగస్తు సవ్యావర్తః ప్రశ స్యతే॥
అపసవ్యో వినాశాయ దక్షిణే శీర్షక స్తథా ।
సర్వకామఫలో నౄణాం సమ్పూ ర్ణో నామ వామతః॥
ఏవం ప్రదేశ మాలోక్య యత్నేన గృహ మారభేత్ ।
అథ సాంవత్సర ప్రో క్తే ముహూర్తే శుదలక్షణే॥
రత్నోపరి శీలాం కృత్వా సర్వబీజసమన్వితామ్ ।
చతుర్భి ర్బ్రాహ్మణైః స్తమ్భం వస్త్రాలజ్కరభూషితమ్॥
శుక్లామ్బరధర శ్శిల్పీ సహితో వేదపారగైః ।
స్నాపితం విన్య సే త్తద్వ త్సర్వౌషధిసమన్వితమ్॥
నానాఽక్షతఫలో పేతం వస్త్రతామ్బూలసంయుతమ్ ।
బ్రహ్మ మోషేణ వాద్యేన గీతమజ్గళ నిస్వ నైః॥
పాయసం భోజయే ద్విప్రాన్ హోమయే న్మధుసర్పిషా ।
‘వాస్తోష్పతే ప్రతిజానీహి' మంత్రేణానేన సర్వదా॥
సూత్రపాతే తథా కార్య మేవం స్తమ్భోచ్చయే పునః ।
ద్వార బందోచ్చ్రయే తద్వ త్రవేశసమయే తథా॥
వాస్తూపశమనే తద్వ ద్వాస్తుయజ్ఞస్తు పఞ్చదా ।
ఈశానే సూత్రపాత స్స్యా దాగ్నే యే స్తమ్భరోపణమ్॥
ప్రదక్షిణం ప్రకుర్వీత వాస్తోః పదవిలేఖనమ్ ।
తర్జనీ మధ్యమా చైవ తథాఽజ్గుష్ఠస్తు దక్షిణః॥
ప్రవాళ రత్న కనకఫలపుష్పాక్షతోదకమ్ ।
సర్వవాస్తు విభాగేషు శ స్తం పదవిలేఖనమ్
న భస్మాజ్గార కాష్ఠేన నఖశస్త్రేణ చర్మభిః ।
న వంశాస్థికపాలేన క్వచి ద్వాస్తువిలేఖనమ్॥
ఏభి ర్విలేఖితం కుర్యా ద్దుఃఖరోగభయాదికమ్ ।
సూతుడు ఋషులకు ఇట్లు చెప్పెను: వాస్తుశాస్త్రము బాగుగ నెరిగినవాడు నివేశన స్థలమును బాగుగ పరీక్షించ వలయును; స్థలమునందు పడినసీరు ఉత్తరదిశకుగాని ఈశాన్యదీక్కునకుగాని ప్రవహించుచుండవలయును; నడుమ నుండు పై భాగమంతయు ఒకే మట్టముగా నుండవలెను; ఇట్లు ఉండునట్లు పరీక్షించి చూచిన తరువాత ఆ నివేశ నస్థలము నందు స్తంభమును నిలువబెట్టవలయును.
ప్రాజ్ఞుడు దేవతాద్యూతకార సచివాదుల గృహములకును నాలుగు వీథులుక లీయు ప్రదేశ ములకును దగ్గరలో గృహనిర్మాణము చేసికొనరాదు; దానిచే దుఃఖశోక భయములు కలుగును; గృహసన్ని వేశమును గృహమునుండి నీరు బయ టకు పోవుటలో దానికిగల యవకాశ మునుబట్టి సొలుగు విధములుగ విభజించవచ్చును; 1. ఉత్సర్గము. ఇంటి ముందునుండి నీరు బయటికి పోవునది - ఇది శుభకరము; 2. నవ్యావర్తము.ఇంటి వెనుక నుండి నీరు బయటకు పోవునది; ఇది మరియు శుభతరము; 3. అపసవ్యము - ఇంటికి దక్షిణముగా నీరు బయటకు పోవునది -వినాళ ప్రదము; 4. సంపూర్ణము - ఇంటికి ఉత్తర దిశ నుండి నీరు బయటికి పోవునది. ఇది చాలమంచిది; ఇట్టి అనుకూలతలుగల ప్రదేశమును చూచికొని యత్న పూర్వక ముగ యథాశక్తిగ గృహమారంభించవలయును.
ఇదీ ఎట్లన -దైవజ్ఞుడు చెప్పిన శుభలక్షణయుత ముహూర్తమునందు (స్తంభమును ప్రతిష్టించుటకై త్రవ్విన గోతి యందు) రత్నములుంచి వాని పైదృఢమును సమతలమునగు) శిలనుంచవలెను; అచట సర్వబీజములునుకూడ చల్లవలెను; శిల్పి శుక్ల వస్త్రధరుడై వేదపారగులగు నలుగురు విప్రులు వేదములు పఠించుచుండ స్తంభమును స్నానము చేయించి వస్త్రా లంకారాదులచే భూషించి వేదధ్వనులతోను మంగళ వాద్య గీతధ్వనులతోను దాని నాశిలపై నిలుపవలయును; సర్వోషధు లను నానాక్షత ఫల వస్త్ర తాంబూలాదులను దానీకర్పించవలయును; వాస్తుయజ్ఞమునుకూడ జరుపవలేను; 1. సూత్రపాతము గృహము నిర్మించుటలో కావలసిన ఆయా కొలతతలనుబట్టి ఆయా గృహభాగములను నిర్ణయించుటకై ‘శంకు’స్థాన నిర్ణయ ము చేసి ఆశంకువు ఆధారముగా రజ్జువుతో కొలతల నారంభించుట) 2. స్తంభోద్ఘ్ఛాయము (స్తంభము ఎత్తుట) 3. ద్వారోబ్రా యము (ద్వారము ఎత్తుట) 4. గృహప్రవేశము 6. పాస్తూపశమనము (వాస్తుశాంతి) ఈ ఐదు సందర్భములందు ఐదు విధము లుగా వాస్తుయజ్ఞము జరుపవలసియుండును; గృహనిర్మాణమునకు ఉద్దేశించిన ప్రదేశమంతటికిని సరియగు ఈశాన్యమునందు సూత్రపౌతమును.సరియగు ఆగ్నేయమునందు స్తంభోచ్చాయమును జరుపవలయును; ఈ సమయములందు జరుపు వాస్తు యజ్ఞములందు ‘వాస్తోష్పతే ప్రతి జానీహి' అను మంత్రముతో తేనెతోను నేతితోను హోమమును జరుపవలయును; బ్రాహ్మణు లకు పాయసము భుజింప జేయవలయును.
(లోగడ ఏకాశీతి పదాత్మకమగు వాస్తు చక్రము చెప్పబడినది.) ఈ వాస్తు చక్రమును గృహ నిర్మాణమునకు ముందుగా (సూతపాతమునను కూడ ముందుగా ఆ స్థలమునందు లిఖించి యుంచుకొనవలయును; దీనిని వాస్తు గృహ నిర్మాణార్థమగు) ఏకాశీతి పదవిలేఖనమందురు; దీనికే రేఖాదులను లిఖించుటయు, ఆయా పదము (అంకణము) లందు ఆయా స్టాన దేవాతోనామములును లిఖించుటలో ప్రదక్షిణ క్రమమును పొటించవలయును; వ్రాయుటలో కుడి చేతి తర్జనీ మాధ్యమాంగుళులను బొటన వేలిని ఉపయోగించవలయును, వ్రాత కై పవడములు రత్నములు బంగారు ఫలపుష్పాక్షతోద కము ఉపయోగించవలయును! బూడిద-బొగ్గులుక పై ముక్కలు -గోళ్లు. ఆయుధములు వంట ఇంటిపనిముట్లు.చర్మము-వేదురు కర్ర.ఎముకలు-కపాలపు ముక్కలు. ఈ లేఖన కార్యములో ఉపయోగించరాదు; దీనిచే దుఃఖరోగభయాదికము గలుగును.
యదా గృహప్రవేశ స్స్యా చ్చిల్పీ తత్రాపి లక్షయేత్॥
స్తమ్భసూత్రాది కే తద్వ చ్ఛుభాశుభఫలోదయమ్ ।
ఆదిత్యాభిముఖం రౌతి శకునిః పరుషం యది॥
తుల్య కాలం స్ఫురేదజ్గం గృహభర్తు ర్యతాత్మనః ।
వా స్త్వజ్గే త ద్విజానీయా న్నరశల్యం భయప్రదమ్॥
ఆంకనానంతరం యత్ర హ స్త్యశ్వశ్వాపదం భవేత్ ।
తదజ్గసమ్భవం వింద్యా తత్ర శల్యం విచక్షణః॥
ప్రసార్యమాణే సూత్రే తు శ్వగోమాయు ర్వేల్పజ్గ నమ్ ।
తత్ర శల్యం విజానీయా త్స్వరశబ్దేన భైరవే॥
యదైశానేతు దిగ్భాగే మధురం రౌతి వాయసః ।
ధనం తత్ర విజానీయా ద్భాగే వా తదధిష్ఠితే॥
సూత్రచ్చేదే భవే న్మృత్యు ర్వ్యాధిః కీలే త్వధోముఖే ।
అజ్గారేషు తథోన్మాదం కపాలేషు చ సంశయమ్॥
కమ్బుళల్యేషు జానీయా త్పౌంశ్చల్యం స్త్రీషు వాస్తువిత్ ।
గృహభర్తు ర్గృహస్యాపి వినాశ శ్శిల్పి సంబ్రమే॥
స్తమ్భే స్కన్దచ్యుతే కుమ్బే శిరోరోగం వినిర్ధి శేత్ ।
కుమ్బాపహారే సర్వస్య కులస్యాపి క్షయో భవేత్॥
మృత్యుః స్థానచ్యుతే కుమ్భే భగ్నే బన్దం వీదు ర్భుధాః ।
కరసజ్ఖ్యా వినా శేతు నాశం గృహపతే ర్విదుః
బీజౌషధివిహీనేతు భూతేభ్యో భయ మాది శేత్ ।
ప్రాగ్గక్షిణేన విన్యస్య సమ్బే చ్చత్రం నివేశయేత్॥
తతః ప్రదక్షిణేనాన్యాన్ న్య సే త్త్సంబా న్విచక్షణః ।
యస్మాద్భయకరం నౄణాం యోజితా హ్యప్రదక్షిణమ్॥
రక్షాం కుర్వని యత్నేన స్తమ్బోపద్రవనాశ నీమ్ ।
తథా ఫలవతీం శాఖాం స్తంబోవరి నివేశయేత్॥
ప్రాగుదక్ప్రవణం కుర్యా ద్దిజ్మూడం తు నకారయేత్ ।
స్తమ్భం వా భవనం వాఽపి ద్వారం వాసగృహం తథా॥
దిజ్మూడే కులనాశ స్స్యా న్న చ సంవర్ధయే ద్గృ హమ్ ।
యది సంవర్ధమే ద్గేహం సర్వదిక్షు వివర్ధయేత్॥
పూర్వేణ వర్దితం వాస్తు కుర్యాద్ ద్వారాణి సర్వదా ।
దక్షిణే వర్గతం చైవ మృత్యవే స్యా న్న సంశయః॥
పశ్చా ద్వివృద్దం య ద్వాస్తు త దర్థక్షయకారకమ్ ।
వర్దాపితం తథా సౌమ్యే బహుససంతాకారకమ్॥
ఆగ్నే యే యత్ర వృద్ధి స్స్యా త్తదగ్ని భయదం భవేత్ ।
వర్గీతం రాక్షసే కోణే శిశుక్షయకరం భవేత్॥
వర్దాపితం తు వాయవ్యే వాత వ్యాధిప్రకోపకృత్ ।
ఐశాన్యాం తు ప్రజాహానిర్వాస్తౌ సంవర్దితే సదా॥
ఐశానే దేవతాగారం తథా శాంతిగృహం భవేత్ ।
మహానసం త థాగ్నేయే తత్పార్శ్వే చోత్తరే జలమ్॥
గృహస్యోపస్కరం సర్వం నైరృత్య స్థాపయే ద్బుధః ।
సర్వస్థానం బహిః కుర్యా త్స్నానమణ్డప మేవ చ॥
ధనంధాన్యం చ వాయవ్యే కర్మశాలా తతో బహిః ।
ఏవం వాస్తునివేశ స్స్యా ద్గృహభర్తు స్సుఖావహః॥
ఇతి శ్రీమత్స్య మహాపురాణే వాస్తు శాస్త్రే గృహనివేశోనామ పంచ పఞ్చాశదుత్తర ద్విశతతమోఽధ్యాయః॥
ఆయా వాస్తు కర్మల ఆరంభమున శకునాదికము.
గృహ నిర్మాణమునకై సూత్ర పాతము. స్తంభోచ్ఛ్రాయము ( స్తంభ ప్రతిష్ట) గృహ ప్రవేశము మొదలగు నంద ర్భములందు శిల్పి శకునాదికమునుబట్టి శుభాశుభ ఫలోదయమును గురుతించవలయును. ఎట్లనగా- 1. పక్షి ఏదయిన సూర్యాభిముఖముగ పరుషముగా కూయుటయు గృహస్వామికి అవయవమేదయిన ఆదరుటయు ఒకే మారు జరిగినచో వాస్తు పురుషుని ఆ అవయవ భాగమునకు నరిపడు ఆ గృహ నిర్మాణ ప్రదేశమున భయ ప్రదమగు నరాస్థి యున్నదని తెలియ వలేను. 2. వాస్తు చక్రము లిఖించి ఆయా గురుతులు గురుతించిన వెంటనే ఆ స్థలమందు ఏనుగు గుర్రము.మరే దైన క్రూరప్రాణివచ్చి నిలిచినచో ఆ తావున శల్యముండును; 3. సూత్రమును మొదటి సారిగా కోలత కై ప్రసారించు నపుడు కుక్కయో నక్క యో ఆ స్థలమునందలి ఏతావునకుదుమికి నిలుచునో.ఎచట ఆది భయంకరముగ ఆరచునో అచ్చట శల్యముండును. 4. ఆ స్థలపు ఈశాన్యదిశ యందు కాకి మధురముగా కూసినచో ఆ స్థలమందును-ఆది మరెచ్చట నైన కూర్చుండి మధురముగా కూసినచో ఆ ప్రదేశమునందును ధనము లభించును.
సూత్రపాత సమయమున సూత్రము తెగినచో గృహ స్వామికి మృత్యువు కలుగును; సూత్రము కట్టుటకుద్దేశిం చిన కీలము తలక్రిందులయినచో వ్యాధి కలుగును; ఆ భూమియందు బొగ్గులు వచ్చినచో ఉన్మాదము కపాలములు వచ్చి నచో సంశయము శంఖములుకొని ఎముకలుకానీ వచ్చినచో ఆ ఇంటి స్త్రీలలో జారిణీత్వము కలుగును; శిల్పితడబడి నచో గృహస్వామియు గృహమును నాశమందుట జరుగును. .
స్తంభమునకు మొదట రాతి పైనుంచిన జల కుంభము తన తావునుండి జారినచో శిరో వ్యాధి.కుంభము దొంగి లింపబడినను (తన తాపునుండి తొలగినను) వంశ నాశము. ఆది తన తావునుండి జోరినచో మృత్యువును.పగిలినచో బంధ మును కలుగును; కర (నూరల) నంఖ్యలను తెలుపు గురుతులు చెడిపోయినచో గృహ స్వామికి నాశము; అచట చల్లిన బీజములు ఓషధులు చెడినచో భూతములనుండి భయము కలుగును; ఈ స్తంభము పై ఆగ్నేయమున గొడుగుంచవలయును; ఇట్లు ప్రథమ స్తంభ ప్రతిష్ట ఆగ్నేయమున జరిగిన తరువాత వివేకియగు శిల్పి ప్రదక్షిణ క్రమమున ఆయా ఇతర స్తంభము లను కూడ నిలుపుచు పోవలయును; ఆప్రదక్షిణముగ ఇతర స్తంభములుంచుట భయ ప్రదము; కావున స్తంభపు ప్రతిష్టచే కలుగదగు ఏ ఉపద్రవములును కలుగకుండ రక్షణలు (జాగ్రత్తలు ) పూనవలయును; ఈ ప్రథమ స్తంభము పై పండ్లతో కూడిన చెట్ల కొమ్మలు ఏవయిన కట్టవలయును; గృహ నిర్మాణ విషయమున అన్నియును తూర్పునకో ఉత్తరమునకో వాలుగ నుండునట్లు నిర్మించవలయును; అంతేకాని దిక్కుల విషయము పట్టించు కొనకుండ (దిజ్మూఢముగ) తోచినట్లుగా స్తంభ ప్రతిష్ట కాని భవన నిర్మాణము కాని ద్వార ముకాని నివాస గృహము కాని ఏదియు చేయరాదు; దానిచే వంశ నాశ మగును .
గృహమును వృద్ధి చేయుట ( పెంచుట).
మొదట ఒక అమరికలో గృహ నిర్మాణము చేసిన తరువాత దానిని మరల పెంచుట మంచిది కాదు; ఒక వేళ పెంచుచో అన్ని దిక్కులకును పెంచవలయును; తూర్పునకు మాత్రము పెంచినచో వైర వృద్ధి; దక్మిణమునకు పెంచి నచో మృత్యువు; పడమటకు పెంచినచో ధననాశ ము; ఉత్తరమునకు పెంచినచో నంతాపము; ఆగ్నే యవృద్ధి ఆగ్ని భయదము; నైరృత వృద్ధి శిశు నాశకరము; వాయవ్యవృద్ది వ్యాధి ప్రకోపకరము; ఈ శాన్యవృద్ధి సంతాన హానికరము.
ప్రధాన గృహమునకు వెలుపల ఉప గృహములు.
ప్రధాన గృహమునకు ఈశాన్యమున దేవతా గృహమును శాంతి గృహమును ఆగ్నేయమున వంట ఇంటిని ఈ వంట ఇంటికి ఉత్తర ముగా ఈ ఆగ్నేయ మూలయందే జరి గృహమును గృహ పరికర గృహమును నైరృతము నందును దానికి వెలుపలగా ఆ నేరృతమునందే ఆన్ని ఇతర సామగ్రుల గృహమఖను ఆందే దానికి వెలుపలగా కర్మశాల (వడ్లు దంచుట పిండి వినరుట మొదలగు పనులశాలను నిర్మించ వలయును; (ఇట్లు నాలుగు మూలలందును ఎనిమిది ఉప గృహములు చెప్పబడినవి.) ఇట్టి వాస్తునివేళ ము గృహ భర్తకు (గృహ స్వామికి) సుఖకరము.
ఇది శ్రీ మత్స్య మహాపురాణమున వాస్తు శాస్త్రమున గృహ నివేశమను రెండు వందల ఏబది యైదవ అధ్యాయము,
Summary of chapter 254 of the Matsya Mahā Purana is as follows:
Bhagavān Matsya expounds upon the geometric grid systems known as Vāstu-maṇḍala, detailing the sixty-four square grid gridiron known as Triśhashṭhi-pada and the eighty-one square grid known as Ekāshīti-pada. Bhagavān Matsya specifies the exact locations of the forty-five presiding Deities across the central, inner, and outer squares of the maṇḍala, with Bhagavān Brahmā occupying the central Brahma-sthāna. The text provides guidance on orienting rooms, entrances, kitchens, water storage, and prayer chambers according to elemental directions, assigning fire functions to the Agni corner, water to the Īshāna corner, master quarters to the Nairṛtya corner, and air functions to the Vāyavya corner to maintain elemental balance.