264 - క్రియాయోగవిధి - అధివానన విధానము

గురుతించి వదలివేయుట) యందు నేర్పుగలవాడును ఆయా ప్రతిష్టాది శాస్త్ర తత్త్వములను ఎరిగిన వాడును వాస్తు శాస్త్ర పారంగతుడును ఏయొక దోషములును లేనివాడును ఆచార్యుడు ప్రతిష్టాకార్య ప్రక్రియయందు ఆధ్వర్యుడు ప్రధాన ఋత్విక్ గా నుండవలయును: ‘మూర్తిపులు' కూడ సద్వంశమునందు జనించి ఋజు స్వభావము కల విప్రులై యుండ వలయును; ఈ మూర్తిపులు జ్యేష్ఠ పరిమాణక లింగప్రతిష్టయందు ముప్పది ఇరువురును మధ్యమ పరిమాణక లింగప్రతిష్ఠ యందు పదునారుమందియు కనిష్ఠ పరిమాణక లింగ ప్రతిష్ఠయందు ఎనిమిదిమందియు, ఉండవలయును.

అధివాసనవిధిః.

 తతో లిజ్గ మథార్చాం వా నీత్వా స్నపనమణ్డపమ్ ।

 గీతమజ్గశశబేన స్నపనం తత్ర కారయేత్॥

ప్చగవ్యకషాయణ మృద్బి ర్భస్మోద కేన చ ।

శాచం తత్ర ప్రకుర్వీత వేదమంత్ర చతుష్టయాత్॥

 సముద్రజ్యేష్టమంత్రేణ ఆపోదివ్యేతి చాపరః ।

 యాసాంరాజేతి మన్తశ్చ ఆపోహిష్ఠతి చాపరః॥

ఏవం స్నావ్య తతో దేవం పూజ్య గస్థానులేపనైః ।

 ప్రచ్ఛాద్య వస్త్ర యుగ్మేన అభివస్త్రాత్యు దాహృతమ్॥

 ఉత్థాపయే త్తతో దేవ ముత్తిష్ట బ్రహ్మణస్పతే ।

 ఆమూర జేతి చ తథా రణే తిష్తి చాపరః॥

 రథే బ్రహ్మరథే వాఒపి ధృతాం శిల్పగణేన తు ।

ఆరోప్య చానయే ద్విద్వా నాకృష్టేన ప్రవేశ యేత్॥ 

అనంతరము లింగమును కానీ అర్చామూర్తిని కాని స్నపన (స్నాన) మండపమునకు తీసికొనిపోయి అచట గీత మంగళశబ్దముతో పంచగవ్యముతోను కషాయ మీ, శితోదకముతోను మృ తిక తోను (హోమ) భస్మోదకముతోను స్నానము చేయించవలయును; ఆ సందర్భమునందు శాచార్గము ఈ చేప్పబోవు నాలుగు వేదమంత్రములను జపించు (బిగ్గరగా పఠించు) చుండవలయును; ఆవి.1. సముద్ర జ్యేషాః 2. యాఆపోదివ్యా ( ?) 3. యాసాంరాజ్ 4. ఆపోహిష్ణా అనునవి; ఇట్లు దేవుని స్న పనము చేయించి గంధానులేపనములతో పూజించి 'అభివస్తా' అను మంత్రముతో వస్త్రముల చాపుతో కప్పి తరువాత 'ఉతిష బ్రహ్మణస్పతే 'ఆమూరజ' 'రణేతిష్ణన్' అను మంత్రములతో దేవుని లేవదీయవలయును; మూర్తిని తెచ్చి రథమునందుకొని బ్రహ్మరథమునందు కాని శిల్పులచే ఎక్కించి రథమును లాగించికొని తీసికొనివచ్చి మండపమునందు ప్రవేశింపజేయవలయును.

తత ఆస్తీర్య శయ్యాయాం స్థావయే చ్ఛనకై ర్బుధః ।

కుశానా స్తీర్య పుష్పాణి స్థాపయే త్రాజ్ముఖస్ తతః॥

 తతస్తు నిద్రకలశం వస్త్రకాజ్చోన సంయుతమ్ ।

శిరోభాగే తు దేవస్య జపన్నే వం నిధాపయేత్॥

 ఆపోదేవీతి మన్రోణ ఆప్కోస్మాన్మాత రేతిచ ।

 తతో దుకూలపశ్చ ఛాద్య నేత్రోపధానకమ్,

 దద్యా చ్చిరసి దేవస్య కౌశేయం వా విచక్షణః ।

మధునా సరిషాభ్యజ్య పూజ్య సిద్దార్థకే స్తతః॥

ఆప్యాయ స్వేతి మ శ్రేణ యా తే రుద్రశివేతి చ ।

 ఉపవిశ్యార్చయే ద్దేవం గన్ధపు పై స్సమ స్తతః

 సితం ప్రతిసరం దద్యా ద్బారస్పత్యేతి మ స్తోతః ।

 దుకూలపదైః కార్పానై ర్నా నాచితై రథాపివా॥

 ఆచ్ఛాద్య దేవం సర్వత్ర ఛత్రచామర దర్పణమ్ ।

 పార్శ్వత స్ట్రాపయే తత్ర వితానం వుష్పసంయుతమ్॥

రత్నా న్యోషధయ సత్ర గృహోపకరణాని చ ।

 భాజనాని విచిత్రాణి శయనా న్యాసనాని చ॥

 అభిత్వాశూర మ శ్రేణ యథావిభవతో న్య సేత్ ।

క్షీరం షోద్రం మృతం తద్వ దృక్యభోజ్యాన్నపాయసైః॥

 షడ్విధైశ్చ రసై సద్వ త్సమస్తా త్పరిపూజయేత్ ।

బలిం దద్యా తయత్నేన మ శ్రేణానేన భూరిశ ॥

‘త్య్రమ్బకం యజామహ’ ఇతి సర్వత శ్శనకై ర్భువి ।

మూర్తిపో స్థావయే త్ప త్సర్వదిక్షు విచక్షణకి॥

  చతురో ద్వారపాలాంశ్చ ద్వారేషు వినివేశయేత్ ।

 శ్రీసూక్తం పావమానం చ సోమసూక్తం సుమజ్జళమ్॥

 తథాచ శా నికాధ్యాయ మిన్దసూక్తం తథైవచ ।

 రక్షఘ్నం చ తథా సూకం పూర్వతో బహ్వృచః పఠేత్॥

 రౌద్రం పురుషసూక్తం చ శ్లోకాధ్యాయం సశుక్రియమ్ ।

 తథైవ మజ్జలాధ్యాయ మధ్వర్యు ర్ధక్షిణే జపేత్॥

వాసుదేవం బృహత్సామ జ్యేష్టసామ రథ స్తరమ్ ।

 తథా పురుష సూక్తం చ రుద్రసూక్తం సశాస్త్రీకమ్॥

 భారుజ్ఞాని చ సామాని చ్చనోగః పశ్చిమే జపేత్ ।

 ఆథర్వాజీరసం తద్వన్నీలం రౌద్రం తథైవచ॥

 తథాపరాజితా దేవీ సప్తసూక్తం సరౌద్రకమ్ ।

తథైవ శాంతికాధ్యాయ మాథర్వ శ్చోత్తరే జపేత్॥

అంతట ఆందు దేవుని ఆర్చామూర్తిని నెమ్మదిగా దించి ఉంచవలయును; అచట దర్బలను పరచి వాని పై పూవులను ఉంచి ఇట్లేర్పరచిన శయ్యయందు మూర్తిని ప్రాజ్ముఖముగా పండుకొన పెట్టవలయును; 'ఆపోదేవీ?' 'ఆప్కో స్మాన్ మాతర' అను మంత్రములను పఠించుచు లోపల బంగారమునుంచి పైని నూతన వస్త్రములను చుట్టిన నిద్రో కలశమును దేవుని శిరోభాగమునందుంచవలయును; తరువాత దుకూల పట్టములతో దేవుని కప్పవలయును; తరువాత ఊన్ని బట్ట పొదిగియున్న వస్త్రముతో చేసిన దిండుకొని (దొండువలె) పట్టువస్త్రమును కానీ ఉంచవలయును; తరువాత దేవుని కడ కూర్చుండి తేనెతోను నేతితోను ఆభ్యంజనము (పూయుట) చేయవలెను; తెల్ల ఆవలతో పూజించవలయును; 'ఆప్యా యస్వ' ‘యాతేరుద్ర' అను మంత్రములతో అర్చామూర్తిని అంతటను గంధ పుష్పములతో పూజించవలయును; ‘బార్ఘ స్పత్య’ అను మంత్రముతో తెల్లని ప్రతిసర మును ధరింపజేయవలెను; దూది నూలితో నిర్మించిన దుకూల పట్టములతో నో నానా విధముల చిత్రములుగల వస్త్రములతోనో దేవుని మూర్తిని కప్పవలయును; పార్శ్వములందు దగ్గరలో ఛత్తము చామరము ఆద్దము ఉంచవలయును; ఆ పడకకు పైగా పూవులతో మేలుకట్టు అమర్చవలయును; 'ఆభిత్వాళూర' అను మంత్రముతో యజమానుడు తన విభవము కొలదిని వివిధములగు పాత్రలను శయనములను ఆసనములను అచ్చట నుంచ పలయును; పొలు తేనె నేయి భక్ష్య భోజ్యాన్న పాయసములు ఇట్టివానితోను షడ్విధరనపు ఆహారములతోను 'త్ర్యంబకం యజామ ' అను మంత్రముతో పూజా పూర్వకముగా బలిని సమర్పించవలయును; తరువాత మూర్తిపులను నెమ్మదిగా ఆయా స్థానములందు నర్వదిక్కులందు కూర్చుండ బెట్టవలయును; నలుగురను ద్వారపాలురనుగా ద్వారములందు కూర్చుండ బెట్టవలయును. వీరిలో 1. తూర్పు ద్వారమందుండు బహ్వృచుడు (ఋగ్వేది ) శ్రీ-పవమాన-సోమ.శాంతి కాధ్యాయేంద్ర-రక్షోఘ్న -సూక్తములను పఠించును; దక్షిణ ద్వారమందలి అధ్వర్యుశాఖా (కృష్ణ యజుశాఖాధ్యాయి రౌద్ర సూక్త-పురుషసూక్తశుక్రియానువాకమను శ్లోకాధ్యాయములను పఠించును; పశ్చిమ ద్వారమందలి సామవే..వామదేవ - బృహత్-రథంతర జ్యేష్ఠ సామములను పురుషసూక్త రుద్ర సూక్తములను శాంతికాధ్యాయమును ధారుండ సామమును పఠించును; ఉత్తర ద్వారమందలి ఆథర్వణవేదీయుడు అథర్వాంగిరస మంత్రభాగమును నీల సూక్తమును రౌద్ర సూక్తమును అపరాజితాదేవీ నూక్ర సప్తకమును శాంతికాధ్యాయమును పఠించును.

శిరఃస్థానేతు దేవస్య స్థాపకో హోమ మాచరేత్ ।

 శా నికైః పౌష్టికై స్తద్వ న్మంత్రై ర్వ్యాహృతిపూర్వకైః ॥

 పలాశోదుమ్బరాశ్వత్థా ఆపామార్గ శ్శమీ తథా ।

 హుత్వా సహస్ర మేకై కం దేవం పాదే తు సంస్పృ శేత్॥

 తతో హోమసహ సేణ హుత్వా హుత్వా తత స్తతః ।

 నాభిమధ్యం తథా వక్ష శ్శిర శ్చా ప్యాలఖే త్పునః॥

హస్తమాత్రేషు కుణ్డేషు మూ ర్తిపా స్సర్వతోదిశమ్ ।

 సమేఖలేషు తే కుర్యు ర్యోనివక్త్రేషు చాదరాత్॥

ప్రతి యామమునందును చందనోదకము తో ఆవ సేచనమును ధూపమును నైవేద్యమును జరుపవలయును. ఆట్టే పర్యాయక్రమమున మరలమరల హోమమును జరుపుచు పోవలయును; ప్రతి పర్యాయమును యజమానుడు ఋత్విజు లకు దక్షిణలు తెల్లని వస్త్రములు ఏవిధములగు బంగారు కడియములు బంగరు హారములు బంగరు సూత్రములును సువర్లాంగుళీయక ములును పానుపులును ఈయవలయును; నూతన వస్త్రములును కట్టబెట్టవలయును: భోజములును బాగుగా జరుపుచుండవలయును; ఆధివాసనము ముగియువరకును ఇదియంతయు జరుపుచుండవలెను. మూడు సంధ్యలయందును అన్ని దిశలయందును భూతబలి వేయుచుండవలయును. ప్రతిపూటను మొదట బ్రాహ్మణులకును అనంతరము మిగిలిన వర్ణములవారికిని (జనులకు) భోజనములును యథేష్టముగా పెట్టుచుండవలయును. నృత్య గీతాది మంగళ లక్షణములతో రాత్రియందు మహోత్సవము (గొప్ప వేడుక ) జరుపుచుండవలెను; చతుర్థి కర్మ (క్రియా) ముగియువరకును ('చతుర్థి క్రియా' అనగా ప్రతిష్ఠాక్రియ అయియుండును.) ఎల్లరును ప్రయత్న పూర్వకముగా యథాశ క్తిగా పూజించుచుండ వలయును.

ఈ చేప్పిన ఈ అధ్యాయమందలి ప్రక్రియకు 'అధివాసప్రక్రియ' అనివ్యవహారము; ఇది ఒకటికాని మూడుకాని ఐదుకాని - ఏడుకాని - (ఆహో)రాత్రములపాటు జరుపవలయును; కొన్ని కొన్ని సందర్భములలో సద్యోధి వాసనము (ప్రతిష్టకు కొంచెము ముందుగానే) ఆధివాసము జరుపుటయును కలదు; ఈ ఆధివాసప్రక్రియా ప్రాముఖ్యము ఏమియనిన దీనిచే నర్వయజ్ఞఫలము లభించును.

ఇది శ్రీమత్స్య మహా పురాణమున దేవతా ప్రతిష్టా నిరూపణమునందు ఆధివాసవిధాన కథనమను రెండువందల ఆరువది నాలుగవ అధ్యాయము.