249 - క్షీరసాగరమథనమున చంద్రాదుల ఉత్పత్తి.

కాలకూట విషోత్పత్తిః.

సూతుడు ఋషులకిట్లు చెప్పెను: నారాయణువచనమును విని ఆ దేవదానవులు మహోదధి నింకను మథించిరి; ఒక్కుమ్మడిగ త జలమును మిగుల కల్లోలపర చిరి; అంతట సాగరమునుండి శతరవి సమానుడో యన గనవచ్చుచుండియు హాయిగొలుపు కాంతులు గల చల్లని కిరణముల సోముడుతన్నుడయ్యెను; తరువాత క్రమముగ ఘృతమునుండి తెల్లని వస్త్రముధరించిన లక్ష్మియు సురాదేవియు శ్వేతాశ్వమును అమృత సంభవమును కిరణవికాసియు నారాయణ వక్షోవిభూషణ మునునగు దివ్యకౌస్తుభమణియు వికసిత కుసుమ స్తబకసమన్వితమగు పారిజాత వృక్షమును ఉత్ప త్తినందెను; అనంతర మంబర సమానమును జపూరితదిశాభాగమును సర్వప్రాణులకును దుఃసహమునునగు ధూమము వారికి కనబడెను; దాని నాఘ్రాణించినంత సురులందరును మూర్చితులగుచు వ్రేలాడుచు చేతితో తలలు పట్టుకొని సముద్రతటమున కూర్చుండిరి. అనంతరము అది క్రమముగ దుర్వారమును జ్వాలామాలాకులా కారమునునగు అనలమయి కనబడెను; భయానక జ్వాలాయుతమయి ఆన్ని దిశల క్రమ్మిన ఆ అగ్నిచే క్రమ్మబడి ఆసురాసురులలో చాలమంది దగ్గులో ఆరదగ్గులోఐ అన్ని దిశలకు పరుగిడుచుండిరి. దేవదైత్య ప్రధానులును ఆవహ్నిచే భీషితులయిరి.

అనంతరము దానినుండి  డుండుభ జాతులును మహాదంష్ట్రములగు కృష్ణసర్పములును రక్తసర్పములును శ్వేత సర్పములును పీత సర్పములును గోనసజాతి సర్పములును మశకభ్రమర దంశ మడి కాశ లభ కర్ణశల్యకృకలా సము(తొండ) లును కోరలు కల రౌద్ర ప్రాణులును విషజాతి సర్పములును శార్జ-హాలాహల - ముస్తక - గుల్మవత్సక - నీలపత్రాదిశత వీధపదార్థములును బయటకువచ్చెను; వాటిగంధ మాత్రమున గిరీశృంగములును నిశ్చయముగ దగ్గములగును; అనంతరము నీలరసమువలే తుమ్మెదలవలేచీల్చిన కాటుక కొండవలే మెరయుచు విషమమయి బుసలు కొట్టుచు లోకాంతరపూరకమగు దేహముతోను అగ్ను లవలే జ్వలించు కేశ ముల తోనుకూడి బంగరుతో ము తైములతో భూషిత శ రీర మయి కిరీటమును పీత దుకూలమును దాల్చి నల్లకలువలవంటి కుసుమముల ధరించి కృతార్థమయి మేఘమువలె గర్జించుచు భయానక వేగవంతమయి ప్రాణుల భయమెల్ల రూపొందేనోయనునట్లు సముద్ర మధ్యమందుండిన యొక విషరాజము వారికి కనబచేను. భయంకరా కృతియు భయానక నేత్రములునుకల అద్దానిని చూచినంతనే సకల భూతములును సకల సురులును భయమందిరి; దర్శన మాత్రమున అందరు నశించిరి; మరికొందరు నిస్సంజులయిరి; ఇంకను కొందరు నోళ్లనుండి నురుగులు కక్కిరి; ఇతరులు మహార్ణవమున పడిపోయిరి; దాని శ్వాసముతో నిర్ణగులయి బ్రహ్మ విష్ణ్వాంద్రాదులును దానవులును దివ్యరూపులు కూడ మాడిన బొగ్గులవలేనయిరి; అంతట సంభ్రమముతోనే నౌరాయణుడు దేవరూపుడగు ఆతనితో నిట్లనెను; యమ సముడవు నీవేవ్వడవు? నీకోరిక ఏమి? ఎటనుండి వచ్చితివి? ఏమిచేసినచో నీకు ప్రీతికలుగును? ఇదంతయు నాకు చెప్పుము; అనిన విష్ణుని వచనమునువిని కాలాగ్ని సమానమగు ఆ కాలకూటము మోయించిన ఢంకాధ్వనిసదృశమగు గంభీర ధ్వనితో ఇట్లనెను: నేను అంబుధి సముద్భూతమగు కాలకూటమను విషమను; తీవ్రతరంధశాలురు పరస్పర వధ కాంక్షులునగు దేవదానవులును ఒకటిగనే ఆదరమున క్షీరసాగరమును మథించు చుండ ఈ దేవదానవులనందర వధింపనై నేను జనించితిని; నర్వప్రాణులను నేను క్షణమాత్రమున వధింతును; ఇంద్రాదిదేవతలు మీరందరు నన్ను మ్రింగ నైనమ్రింగుడు.

కాలకూట విషభీత విష్ణ్వాది దేవతానాం శఙ్కరాలయగమనమ్.

దేవదానవకృత శఙ్కరస్తుతిః. (నామ సప్తతిరూపా)

ఆతని ఈమాటవిని సురాసురులు భీతులై బ్రహ్మ విష్ణులను ముందుంచుకొని శంకరుని కడకుపోయిరి. ద్వారస్థు లగు గణేశులచే తెలుపబడి శివునిచే వారనుజ్ఞాతులై హేమమయము ముక్తామణి విభూషితము నిర్మలమణి సోపానయుతము వైడూర్యమణి స్తంభాలంకృతమునగు మందర గుహయందు ప్రవేశించి శివుని సమీపించిరి; ఆట దేవాసురులందరును బ్రహ్మను ముందుంచుకొని ఈ స్తోతముతో మహాదేవుని స్తుతించిరి.

 విరూపాక్షా! తీక్షనేత్రా! పినాక హస్తా! ధన్విన్! కామరూపిన్ ! శూలహస్తా: దండహహస్తాః త్రైలోక్యనాధా! భూత సమూహమూర్తీ! సురారిహంతో! సోమసూర్యవహ్ని నే తా! బ్రహ్మవిష్ణురుద్రరూపిన్! బ్రహ్మన్: వేద రూపా! విశ్వరూపిన్ ! సాంఖ్యయోగా! భూతశంభవా! మన్మథ దేహనాశ కాః కాలక్షయకరా! రంహో (వేగ)రూపా దేవదేవో; వసు రేతోరూపొ! ఏక వీరాః సర్వాః పింగజటాజూటా! హర్తా; కర్తా! త్రిపురఘాతిన్! శుద్ధబోధప్రబుద్దా! ముక్తికై వల్యరూపా! లోకత్రయవిధాతా! వరుణేంద్రాగ్ని రూపా! ఋగ్యజుఃసావురూపాః పురుషా! ఈశ్వరా! ఆగ్ర్యా! (శ్రేష్టా!) ఉగ్రా! విప్రాః వేద నేత్రా! సత్వరజ స్తమోరూపా! అనిత్యనిత్యభాసా (ప్రకాశా!) నిత్యచరాత్మకా! వ్యక్త రూపా! ఆవ్యక్తరూపా! వ్యక్తావ్యక్తరూపా భక్తార్తినాశకా! నారాయణప్రియాః ఉమాప్రియాః శర్వా! నందిముఖాంచితా! ఋతుమన్వంతర కల్పవృక్షమాసదీనాత్మక నానారూపాః ముండ రూపా వరూథ(కవచ)రూపా! పృధుదండిన్! కపాలహస్తా! దిగంబరా! శిఖండిన్ ధన్విన్ రథిన్! యతీ! బ్రహ్మచారిన్! శివా! దేవదేవా! నమస్తుభ్యం - నమస్తుభ్యమ్ (నీకు నమస్కారము).

ఇట్లు సురాసురులచే స్తుతించబడి సంతుష్టుడే శంకరుడు భయమందియున్న వారందర తో చిరునగవుతోను శుభా క్షరములతోను కూడిన ఈమాట పలికేను: మీరందరును భయముచే వాడిన ముఖపద్మములతోనున్నా రేల? ఏలవచ్చితిరి? మీ కేమియభీష్టము నిత్తును? తడవుచేయక నిర్భయముగ మీకోరిక తేలుపుడు; అన వారిట్లనిరి: మహాదేవా! అమృతార్థమై మేము మహోదధిని మథించుచుండ లోక సంక్షయ కారకమగు ఆద్బుత విషముద్బవిల్లినది; అది సర్వదేవ భయంకరమయి. “నేనై నమిమ్మందర భక్షింతును; మీరయిన నన్ను భక్షించుడు;” అనినది; మహోద్దతమగు అది మమ్ము మింగగలదేకాని మేము దానిని మింగజాలకున్నాము; దానిముఖ నిశ్శ్వాన మాత్రముననే శతక త్రోపద్మ సమానకాంతియగు విష్ణుడును కృష్ణు డయ్యేను - యముడు విమనస్కుడయ్యెను; కొందరు మూర్చితులై పడిరి; మరికొందరు పూర్తిగా నశించిరి; దురదృష్ట వంతులకు అర్థమును అనర్థమగును; దుర్బలుల సంకల్పములాపదల యందు మరియు వ్యర్థములగును; అట్లే అమృతము కోరి యత్నించు మాకీ విషము దాపురించినది; ఇపుడు నీవే మాకు గతియు పరమగమ్యమును ఆశ్రయమును; నీవు భక్తులను గుచుచునపుగ జుగువనభవనోధరుడి వివభుడవు యజమున ప్రథమభాగ భో కవు నర్వహవీ సోమాదిరూపుడవు. సౌమ్యుడవు; మన్మథాంతకరుడవు; దేవగణ సుఖప్రదుడవుఆగు నీవే మా సగతి; భక్తసంకల్పము నెరవేర్చుచు మమ్ము ఈ విషజ్వర(నంతాప)మునుండి రక్షించుము.

కాలకూట భక్షణార్థ మీశ్వరాగమనమ్.

ఇది విని భగుడను ఆదిత్యుని నేత్రములు పోగొట్టిన భవుడగు భగవానుడా శంకరుడు ఇట్లనెను: ఆ ఘోర కాల కూటమహావిషమును భక్షింతును; అట్లే క్లేశ సాధ్యమగునదిం కేమియున్నను సురాసురులారా! అదిఎల్ల మీకై సాధింతును; విగతసంతాపులయుండుడు. అదివిని బ్రహ్మాదిసురులు గగుర్పాటు చేందిరి; బాష్పగద్దద కంఠులయిరి - ఆనందాశ్రు పూర్ణ నేతులయిరి; తాము సనాధులు (రక్షకులు కలవారు) అయినట్లు భావించిరి. వారి మనస్సులు ఓదార్పు చెందేను.

అంతట జగత్పతియగు హరుడు నంది పైనెక్కి వెడలెను; అసుర సురేంద్ర నాయకులు కదలియాడెడు నిర్మల బొమరయుతములగు స్వవాహనాశ్వములతో అతనిముందు పరుగెత్తుచుండిరి; నిర్మలహృదయులగు వారితోకూడి జ్వాలా యుక్తములగు పచ్చని నిట్టనిలువయిన జటాజూటములతో అలంకృతుడు జితేంద్రియుడునగు ఆ శివుడెంతగనో ప్రకాశించెను.

అంతట కాలకూట విషము ఉన్న క్షీరసాగర మును సమీపించి ఆమహాదేవదేవుడు విషమ విషమును చూచి దాని నీడయున్న చోట (దానికి వెనుకగా) నిలిచి తన ఎడమచేతితో దానిని త్రావెను. ఆపుడు ఇంద్రాది హిరణ్యాక్షాది