246 - అథ రత్న పరీక్షా

ఆగ్ని దేవుడు పలికెను : ద్విజశ్రేష్ఠా! ఇపుడు రత్నముల లక్షణములు చెప్పెను. రాజు-వజ్ర-మరకత-పద్మరాగ-ముక్తా-మహానీల-ఇంద్రనీల-వేదూర్య-గంధసస్య-చంద్రకాంత-సూర్యకాంత-స్ఫటిక-పులక-కర్కేతన-పుష్పరాగ-జ్యోతీరస-రాజపట్ట-రాజమయ-శుభసౌంధిక-గంజ-శంఖ-బ్రహ్మమయ-గోమేద-రుధిరాక్ష-భల్లాతక-ధూలీ-మరకత-కుష్యసీస-పీలు-ప్రవాళ-గిరివజ్ర-భుజంగమణి-వజ్రమణి-టిట్టిభ-భ్రామర-ఉత్పలములను రత్నములను ధరించవలెను. మధ్య కాంతిగలవి, నిర్మలములు, మంచి ఆకారముగ లవి అగు రత్నములను మాత్రమే ధరించవలెను. ప్రభావిహీనమాలు, మలిన ములు, ఖండితములు, బీడీలు తీసినవి ఆగువాటిని ధరింపరాదు. అన్ని రత్నములందును హీరమును ధరించుట ఉత్తమము నీటిలో తేలునది, అభేద్యము, షట్కోణము, ఇంద్రధనస్సువలె నిర్మల ప్రభాయుక్తము, తేలికయైనది, సూర్యసమానతేజము, లేదా చిలుక రెక్కల రంగు గలదియగు వజ్రము శుభకరము. సువర్ణ చూర్ణసమానమైన సూక్ష్మబిందువులుగల మరకతమణి శ్రేష్ఠము. స్ఫటికము అత్యంత నిర్మలముగనున్న చో శ్రేష్ఠము. ఆరుణమగు పద్మరాగము శ్రేష్ఠవం. ముత్యములు ముత్యపు చిప్పలలో పుట్టును. వాటికంటె శంబమునుండి పుట్టినవి నిర్మలములు, ఉత్కృష్టములు అని చెప్పబడినది. ఋషి ప్రవరా! గజదంతములనుండియు, గజకుంభములనుండియు, సూకర - మత్స్య - వేణునాగములనుండియు, మేఘములనుంచియు ఉత్పన్నములై నవి అత్యంత శ్రేష్ఠములు. ముత్యములలో వృత్తత్వము, తెలుపు, స్వచ్ఛత్వము, మహత్వము అను గుణములుండును. ఉత్తమమైన ఇంద్రనీలమణిని పాలలో ఉంచగా అది చాల ప్రకాశవంతముగ నుండును. తమ కాంతిచే ఆంతను రంజింపజేయు రత్నములు ఆమూల్యములు. నీల - రక్తకాంతిగల వైదూర్యము శ్రేష్ఠము. ఇట్టి దానిని హారములో కూర్చుకొనవచ్చును.

ఆగ్ని మహాపురాణమునందు రత్నపరీక్షా కథనమను రెండువందల నలుబది ఆరవ అధ్యాయము సమాప్తము.

Summary of chapter 246 of the Agni Purāṇa is as follows:

The Vājīkaraṇa branch of Āyurveda, dealing with the enhancement of reproductive vitality and sexual health, is elaborated. Agni explains that a person with abundant śukra (reproductive essence) and ojas radiates health, courage, and spiritual power. Formulations using aśvagandha, śatāvarī, bala, and mā-ṣa (black gram) in combination with ghee and milk are described. The chapter emphasizes that Vājīkaraṇa, when properly used, supports the dharmic life of the householder and enables the generation of spiritually gifted progeny.