56 -  సంహితానిరూపణమ్

సనందన మహర్షి పలికెను :- చైత్రము మొదలు ఫొల్లునము వరకు పన్నెండు నెలలలో వరుసగా మేషము మొదలు మీనము వరకు పన్నెండు సంక్రమణములుండును. చైత్రశుద్దప్రతిపత్ ఏవారమున వచ్చునో ఆగ్రహమే ఆ సంవత్సరమునకు రాజగును. మేషసంక్రమణము ఏ వారమున ప్రవేశించునో ఆగ్రహము సేనాపతియగును. కర్కటసంక్రమణము ఏవారమున వచ్చునో ఆగ్రహము సస్యాధిపతి యగును. సూర్యుడు రాజుగా గల సంవత్సరము మధ్యమము. చంద్రుడు రాజుగా గల సంవత్సరము ఉత్తమము. కుజుడు బుధుడు బృహస్పతి రాజుగా ఉన్న సంవత్సరము మంచిది కాదు. శుక్రుడు రాజుగా ఉన్నచో మిక్కిలి శుభమును కలిగించును. శనిరాజుగా ఉన్నచో అధమము. ఇట్లు ఈ గ్రహముల బలాబలమును తెలిసి విశేష ఫలమును చెప్పవలయును. సూర్యమండలమున దండాకారముకాని, కబంధాకారము కాని, ధ్వాంకొకారము కొని, కీలకముకాని కనపడినచో వ్యాధి, భ్రాంతి, చోరుల వలన అర్థనాశము జరుగును. ఛత్రధ్వజపతాకాద్యాకారములుకొని స్సులింగములతో పొగవలె సూర్యమండలమున కనబడినచో ప్రపంచనాశము సంభవించును. తెలుపు ఎరుపు రంగులు, పసుపు నలుపు రంగులు కనబడినచో విప్రాదులకు పీడకలుగును. రెండు, మూడు, నాలుగు రంగులు ఒకేసారి కనబడినచో రాజులను ప్రజలను నశింపచేయును. తామవర్ణములు గల సూర్యకిరణములు ఊర్థ్వముగా కనబడిన చో సేనాపతి నశించును. పీతవర్ణము కలవైనచో రాజపుత్రుడు, తెలుపు వర్ణము కలవైనచో పురోహితుడు, చిత్రవర్ణమున్నచో ప్రజలు నశింతురు. ధూమ్రవర్ణము కలిగి యున్నచో రాజు, పిశంగవర్ణము కాని, మేఘవర్ణముకాని కలిగి అధోముఖముగా నున్నచో జగత్తు నశించును. శిశిరరుతువున సూర్యుడు తామ్రవర్లగుడైనచో శుభకరుడగును. వసంతరుతువున కుంకుమవర్ణుడు శుభకరుడు. గీష్మరు వులో ఆపాండురవర్ణము కలిగియున్న శుభకరుడు. వర్షఋతువులో చిత్రవర్ణుడు, శరదృతువున పద్మోదరవర్ణుడు, హేమంతఋతువులో లోహిత వర్ణుడు శుభకరుడు. శీతకాలమున పీతవర్ణుడు, వర్షరువులో శ్వేతవర్ణుడు, గ్రీష్మమున లోహిత వర్ణుడు, క్రమముగా రోగమును, అనావృష్టిని, భయమును కలిగించునని చెప్పబడినది. ఇంధ్రధనువులో అర్థభాగము వంటి ఆకారముగల సూర్యుడు రాజులకు విరోధమును కలిగించును. కుందేటి నెత్తురు వర్ణముగల సూర్యుడు భూమండలమున త్వరలో యుద్దము జరుగునని తెలుపును. నెమిలిపింఛము రంగు కలిగియున్నచో పన్నెండు సంవత్సరములు భూమిమీద వర్షము కురియును. సూర్యుడు చంద్రునివలే యున్నచో కొత్తరాజును ఏర్పరచును. సూర్యుడు శ్యామవర్ణుడైనచో కీట భయము, భస్మ వర్ణుడైనచో రాష్ట్ర మువలన భయము, అర్కమండలమున ఛిద్రము కనపడినచో మహారాజనాశము, ఘటాకారముననున్న చో ఆకలిభయమును, తోరణాకారమున నున్నచో పట్టణనాశనమును, ఛత్రాకారమున నున్నచో దేశమునకు హానిని, ఖండభానువు రాజనాశనమును కలిగించును. సూర్యోదయ సమయమున, ఆస్తమయ సమయమున మెరుపులు, ఉల్కాపొతము, పిడుగు పాటు సంభవించినచో రాజవధ కాని, రాజులకు విరోధముకాని జరుగును. పక్షముకాని పక్షార్థముకాని పగలు రాత్రి సూర్యచంద్రులకు పరివేషము కనబడినచో ఉన్న రాజు పోయి కొత్తరాజు వచ్చును. అస్తమయ సమయమున శస్త్రముల ఆకారముకల మేఘములచే సూర్యుడు కప్పబడియున్నచో యుద్ధము సంభవించును. గాడిదలు, ఒంటెలు వంటి ఆకారముగల మేఘములచే కప్పబడినచో భయమును కలిగించును.

దక్షిణ దిక్కున శృంగమున్నతముగా నున్న చంద్రుడు మీనమేషములలో నున్న చో శుభప్రదుడు. మిధున మకరరాశులలో ఉత్తరదిశగా శృంగోన్నతుడగు చంద్రుడు ఉత్తముడు. కుంభ వృషభ రాశులలో చంద్రుడు సముడుగా ఉన్న చో ఉత్తముడు కర్కధనూరాశులలో నున్నచో సముడుగా నుండును. ధనువు వలె వృశ్చిక సింహరాశులలో నున్నపుడు తులా కర్కటకరాశులలో శూలము వలే, విపరీతముగా ఉదయించిన చంద్రుడు దుర్బిక కలహములను కలిగించును. పూర్వాషాఢ ఉత్తరాషాఢ నక్షత్రములలో మూలా జ్యేషా నక్షత్రములో నున్న చంద్రుడు దక్షిణదిశలో నున్న చో అగ్నినిచ్చి చోరులను చరప్రాణులను వనములను సర్పములను నశింపచేయును. విశాఖో అనూరాధా నక్షత్రములో నుండి దక్షిణ పార్శ్వభాగమున నుండు చంద్రుడు పాపుడగును. మఘ నక్షత్రములోని చంద్రుడు మధ్యముడు. విశాఖా నక్షత్రమున సౌమ్యుడు. పుష్యమి పూర్వాభాద్ర నక్షత్రాదులలోని చంద్రుడు శుభప్రదుడు. జ్యేష్టా నక్షత్రము నుండి తొమ్మిదన నక్షత్రములను వాటి భరణి జ్యేష్ఠ ఆశ్లేష నక్షత్రములలో కాని, మరుత్తులు అర్థతారకలు పునర్వసు, విశాఖా నక్షత్రములు అర్థ ఫలప్రదములు. ఇతర నక్షత్రములు సమములు. దక్షిణ శృంగోన్నతుడు ఇష్టుడు కాజాలడు. శుక్లపక్షమున పిపీలికారమున శుభుడు. కార్యహాని, కార్య సిద్ది అనునవి క్రమముననుసరించి జరుగును. విశాల చంద్రుడు సుభిక్షమును కలిగించును. అవిశాల చంద్రుడు పాపములను నశింపచేయును. చంద్రుడు ఆధోముఖముగా నున్న చో శస్త్ర భయము, దండాకారమున నున్నచో కలహము సంభవించును. కుజాదులచే శృంగము నిహతమైనను, మండలము నిహతమైనను యథాక్రమముగా క్షేమాదులు వృష్టి, భూపాలనాశము జననాశము కలుగును.

ఆశ్లేషా మఘా నక్షత్రములో కుజుడు ఉదయించి బలవంతుడుగా నుండి వక్రగతుడైనచో ఆ వక్రమునకు ఉష్ణము అని పేరు. దీని వలన ప్రజాపీడ, అగ్నిభయము కలుగును. పదియవ పదకొండవ పన్నెండవ నక్షత్రములలో ఉదయించిన కుజుడు వక్రుడైనచో దానిని కూక్రము అందురు. సస్యమును వర్షమును నశింపచేయును. కుజుడు పదమూడవ నక్షత్రమున నుండుట కాని, పదునాలుగవ నక్షత్రమున వక్రించినచో దానిని బాలాస్య చక్రమందురు. ఇందు సస్యమును వృష్టిని నశింపచేయును. పదునైదు పదునారు నక్షత్రములలో వక్రుడైనచో రుధిరాననమందురు. దీని వలన దుర్భిక్షము, కుదయము, రోగములు కలుగును. పదునేడవ పదునెనిమిదవ నక్షత్రమున వక్రించినచో ముసలమందురు. దీని వలన దుర్భిక్షము, ధనధాన్యాది నాశనము, భయమును కలిగించును. పూర్వఫల్గునీ ఉత్తర ఫల్గునీ నక్షత్రములలో ఉదయించి ఉత్తరాషాఢ నక్షత్రమున వక్రించినచో అట్లే రోహిణీ నక్షత్రమున అస్తమించినచో లోకత్రయమును నశింపచేయును. శ్రవణా నక్షత్రమున ఉదయించి పుష్యమీ నక్షత్రమున వక్రగతిని పొందినచో శ్వానములకు హానిని కలిగించును. కుజుడు ఏ దిక్కున ఉదయించిన ఆ దిక్కులోని రోజులకు భయమును కలిగించును. మఘానక్షత్రమధ్యన చరించును అచటనే వక్రి అయినచో అనావృష్టి శస్త్ర భయము, కలహము రాజర్షయము జరుగును. మఘా విశాఖా రోహిణీ నక్షత్రముల యోగతారకలను కుజుడు భేదించినచో దుర్భిక్షము, మరణము, రోగములు కలుగును. ఉత్తర ఫల్గుని, ఉత్తరాషాఢ, ఉత్తరాభాద్ర, రోహిణి, మూల, శ్రవణా మృగశిరా నక్షత్రములలో కుజుడు చరించినచో, అట్లే రోహిణీ నక్షత్రమునకు, దక్షిణ దిశగా యున్నచో అనావృష్టిని కలిగించును. కుజుడు అన్ని నక్షత్రములకు ఉత్తరదిక్కున చలనము కలిగియుండు శుభప్రదము దక్షిణదిశగా వెళ్ళినచో అనిష్టఫలమునిచ్చును. రాజులలో భేదమును కలిగించును. ఉత్పాతము లేకుండా ఒక్కొక్కసారి స్వచ్చమైన ఆకాశమున బుధుడు ఉదయించినచో అనావృష్టి భయమును, అగ్నిభయమును రాజులలో విరోధమును కలిగించును. ధనిషా శ్రవణము, ఉత్తరాషాఢ, మృగశిరా రోహిణీ నక్షత్రములలో చరించు బుధుడు యోగితారలను ఛేదించినచో, ప్రజలలో కలహములు అనావృష్టి కలిగి భయమును కలిగించును.

ఆర్గానక్షత్రము నుండి మఘ నక్షత్రము వరకు బుధుడు చరించునపుడు దుర్భిక్షమును, కలహములను, రోగమును, అనావృష్టిని, భీతిని కలిగించును. హస్త నుండి జ్యేషానక్షత్రము వరకున్న ఆరు నక్షత్రములలో చరించు బుధుడు క్షేమమును, సుభికమును, ఆరోగ్యమును, రోగనాశమును కలిగించును. కృత్తికా, భరణీ నక్షత్రములలో చరించు బుధుడు, వైద్య, తరంగ, వాణిజ్య వృత్తులను నశింపచేయును. పూర్వఫల్గునీ పూర్వాషాఢ, పూర్వాభాద్ర నక్షత్రములలో చరించు యోగ తారను భేదించినచో ఆకలి వలన, శస్త్రముల వలన, అగ్ని వలన, , చోరుల వలన ప్రాణులకు భయమును కలిగించును. భరణి కృత్తిక, రోహిణి, చిత్తా నక్షత్రములలో ప్రకృత గతి, ఆరుద్ర, మృగశిరా, ఆశ్లేష, మఘా నక్షత్రములలో మిశ్రగతి ఉండవలయును. పూర్వఫల్గుని, ఉత్తరఫల్గునీ, పుష్యమి, పునర్వసు నక్షత్రములలో సంక్షిప్తగతి చెప్పబడినది. ఉత్తరాభాద్ర నక్షత్రమున తీక్లాజచరణగతి భరణి, పుష్యమీ, ధనిష్ట, శతభిష నక్షత్రములలో ఘోరగతి. జ్యేష్టా, కృత్తిక, విశాక, హస్త నక్షత్రములలో పాపగతి యనబడును. ప్రాకృతాదిగతులలో ఉదయించినను, అస్తమించినను ఎన్నిదినములు కనపడునో అన్నియే దినములు కనపడడు. నలుబది దినములు సూర్యుడు, ముప్పది దినములు చంద్రుడు, కుజుడు తొమ్మిదిదినములు, పదిహేను లేదా పదకొండు దినములు బుధుడుండును. బుధుడు ప్రాకృత గతిలో ఉన్నచో క్షేమమును, ఆరోగ్యమును సుభిక్ష మును కలిగించును. మిశ్ర సంక్షిప్తగతులలో నున్ననూ ఫలప్రదుడు. ఇతర గతులలో నున్నచో వృష్టినిచ్చును. వైశాఖ మాసమున, శ్రావణ మాసమున, పుష్యమాసమున, ఆషాఢమాసమున ఉదయించిన బుధుడు జగత్తునకు పాప ఫలమునిచ్చును. ఇతర మాసములలో నుదయించినచో శుభప్రదుడు. ఆశ్వయుజ కార్తీక మాసములలో ఉదయించినచో శస్త్ర, దుర్భిక్ష అగ్ని భయములను కలిగించును. రజత స్పటిక వర్ణముతో ఉదయించిన బుధుడు శేషుడు. బృహస్పతి ఏ నక్షత్రమున ఉదయించునో ఆ నక్షత్రము పేరే ఆ సంవత్సరమునకు ఉండును. కార్తీక మార్గశీర్ష మాసములలో ఉదయించినచో నరులకు దుష్టఫలములనిచ్చును. పుష్యమాఘమాసములలో ఉదయించినచో శుభప్రదుడు. ఫాల్గుణ చైత్ర మాసములు మధ్యమములు. వైశాఖ మాసము శుభప్రదము. జ్యేష్ఠమాసము మధ్యమము. ఆషాఢము మధ్యమము. శ్రావణము శ్రేష్ఠము. భాద్రపదము ఉత్తమము. ఆశ్వయుజమాసము అత్యుత్తమము. ఇది మాసముల ఫలము. నక్షత్రములకు ఉత్తరదిశగా సంచరించు బృహస్పతి క్షేమమును ఆరోగ్యమును సుభిక్షమును ప్రసాదించును. భరణీ నక్షత్రమున చరించుచు విపరీత ఫలమునిచ్చును. మధ్యలో మధ్యమముగా. చరించును. పీత, అగ్ని, శ్యామ, హరిత, రక్త వర్ణములు కల బృహస్పతి క్రమముగా వ్యాధి, అగ్ని, చోర, శస్త్ర, అస్త్ర భయములను కలిగించును. భూమ్నవర్ణము కల బృహస్పతి అనావృష్టిని కలిగించును. పగటి పూట బృహస్పతి కనిపించినచో రాజమరణము, రాష్ట్రమును నశింపచేయు రోగమును కలిగించును. సంవత్సరము శరీరముగా నుండును. కృత్తికా రోహిణి నాభి, ఆర్ద్రపాదయుగలము, మఘహృదయము. శరీరమును క్రూరగ్రహములు పీడించినచో దుర్భిక్షము, అగ్నివాయు భయము కలుగును.

నాభిలో ఉన్నపుడు ఆకలిదప్పుల భయము, పుష్యమీ నక్షత్రమున నున్నచో మూలఫలనాశము హృదయేశనిధనము సంభవించును. శుభగ్రహములచే శరీరము కూడియున్నచో శుభము కలుగును. సస్యవృద్ధి ప్రజారోగ్యము కలుగును. బృహస్పతి అతిచారముచే యుద్ధము సంభవించును. మధ్యలో నున్నచో గో, నృప, స్త్రీ సుఖము కలుగును. అవృష్టి ఫణులచే వృష్టి, స్వాస్థ్యము మహోత్సవము జరుగును. మహార్టమగు సంపద, దేశనాశము, అతివృష్టి, అద్వేషము, రోగము అభయము రోగభయము సస్యవర్షణమున కలుగును. మఘ మొదలగు నక్షత్రములలో బృహస్పతి యున్నచో, రోగము, ధాన్యము కలుగును. శుక్రునికి అంగారకుని వలన ఉత్తర దక్షిణ మధ్య దిశలలో మూడుగతులుండును. నాగ ఇభ ఐరావత, వృషభ, ఉష ఖర, మృగ, ఆంజ, దహనములు అని దక్షిణ దిశతో ముగియు తొమ్మిది వీధులుండును. శుక్రుడు ఉత్తర మార్గమున నుండు మూడు వీధులలో తిరుగుచు ధాన్య, అర్థ వృష్టి సస్యములకు పరిపూర్ణతను కలిగించును. మధ్యమార్గమున నుండు మూడు వీధులలో చరించుచున్నచో అధమ ఫలము సంభవించును. తూర్పుదిక్కులో నుండు మేఘము మఘాది పంచకమున శుభదము. స్వాతి నుండి మూడు నక్షత్రములలో పశ్చిమదిక్కున నుండు శుక్రుడు అట్టిఫలితమునే కలిగించును. విపరీతముగా నున్నచో అనావృష్టి సంభవించును. బుధునితో కలిసియున్నచో వృష్టిని కలిగించును. బహుళాష్టమీ తిథిన, చతుర్దశీ తిథినాడు, అమావాస్యనాడు, శుక్రుడు ఉదయించిననూ, అస్తమించిననూ భూమి జలమయమగును. ఒకరికొకరు ఏడవరాశిలో ఉంటూ పశ్చిమ తూర్పు వీధులలో ఉన్న గురుశుక్రులు అనావృష్టిని, దుర్భిక్షమును, యుద్ధమును కలిగింతురు. శుక్రునికి అగ్రభాగమున కుజుడు, బుధుడు, బృహస్పతి శని చరించుచున్నచో యుద్ధము, వాయువును దుర్భిక్షమును జలసౌశమును కలిగింతురు.

పూర్వాషాఢ, అనూరాధ, ఉత్తర ఫల్గుని, ఆశ్లేష, జ్యేష్ఠా నక్షత్రములలో శుక్రుడున్నచో సుభిక్షమును కలిగించును. ఉత్తరాభాద్ర రేవతి నక్షత్రములలో నున్నచో భయము. మూలలో నున్న చో వృష్టిని కలిగించును. శ్రవణా, స్వాతి, హస్త ఆర్థ, భరణి, పూర్వఫల్గునీ నక్షత్రములలో చరించు శని నరులకు సుభిక్షమును ఆరోగ్యమును, సస్యమును కలిగించును. శని శరీరాకారమున నక్షత్రముల స్థితి ఇట్లుండును. ముఖమున ఒక నక్షత్రము, గుదమున రెండు నక్షత్రములు, లింగమున మూడు నక్షత్రములు, నేత్రమున రెండు నక్షత్రములు, హృదయమున అయిదు నక్షత్రములు, వామహస్తమున నాలుగు, వామపాదమున మూడు, దక్షిణ పాదమున మూడు, దక్షిణ హస్తమున నాలుగు. ఇది జన్మనక్షత్రము నుండి శని స్థితి. రోగము, లోభము, హాని, లాభము, సౌఖ్యము, బంధనము, ఆయాసము, శ్రేష్ఠయాత్ర, ధనలాభము ఇవిపైన చెప్పిన స్థితుల వలన వరుసలో కలుగు లాభములు. శని ఎక్కువగా వక్రగతిగా నుండును. కావున ఈ ఫలము చెప్పబడినది. సమగతియున్నచో సమఫలమునే యొసంగును. అతిచారమున్న చో ఫలవ్యుతమము జరుగును. విష్ణుచక్రముచే ఛేదించబడిన శిరస్సు కలవాడు, కుంటివాడు, అమృత పానమును చేసినందున అమరత్వమును పొందినవాడు గ్రహముగా కల్పించబడెను. ప్రతిపర్వకాలమున సూర్య చంద్రులను బాధించుచుండును. ఇతనే రాహువు. ఈ రాహువు విక్షేపము చేయబడుటవలన, అవనతి వలన సూర్య చంద్రులకు దూరముగా నుండును.

ప్రతి ఆరునెలలకు సూర్యచంద్రుల గ్రహణమును పరిశోధించవలయును. ఈ పర్వలకు సూర్యుని నుండి వరుసగా సత్య దేవులు అధిపతులు. బ్రహ్మ, చంద్రుడు, ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, వరుణుడు, అగ్ని, యముడు అనువారలు అధిపతులు. బ్రాహ్మపర్వమున పశుసస్యబ్రాహ్మణ వృద్ధి జరుగును. చంద్ర పర్వమున కూడా ఇట్టిఫలితమే కలుగును. ఈ పర్వమున శ్లేష్మ పీడ యుండును. ఇంద్రపర్వమున రాజులకు పరస్పర విరోధము, సస్యనాశము, ధనవంతులకు ధననాశము కలుగును.కౌబేర పర్వలో ధాన్యవృద్ధి రాజులకు మాత్రము అశుభము కలుగును. వరుణపర్వలో రాజభిన్నులకు క్షేమము కలుగును బాగుగా వర్షించును. సస్యవృద్ధి క్షేమము కలుగును. అగ్నిపర్వలో అనావృష్టి, సస్యహాని, దుర్భిక్షము కలుగును. యమపర్వలో కాలము కాని కాలమున సస్యహాని రాజులకు పరస్పర యుద్ధము, పుష్పహాని, భయము, సస్యనాశము కలుగును. ఒకే నెలలో సూర్యచంద్రులకు గ్రహణము సంభవించినచో రాజులకు పరస్పర విరోధము, అర్ధనాశము, వృష్టినాశము కలుగను. గ్రస్తులైన ఉదయించిన సూర్య చంద్రులు, గ్రస్తులై ఆస్తమించిన సూర్యచంద్రులు నృపనాశమును, ధాన్యనాశమును చేయుదురు. సూర్యచంద్రులు సంపూర్ణముగా గ్రహించబడినచో (సంపూర్ణ గ్రహణము) ఆకలి, వ్యాధి, అగ్ని భయమును కలిగింతురు. ఉత్తరాయణమున గ్రహణమేర్పడినచో క్షత్రియులను బ్రాహ్మణులను నశింపచేయును. దక్షిణాయనమున ఏర్పడినచో ఇతరులను నశింపచేయును. రాహుదృష్టమగు ఉరగాదుల వలన బ్రాహ్మణులను నశింపచేయును. అట్ల గ్రామభేదములు మోక్ష భేదములు పదియున్నవి. ఈ భేదములను దేవతలే తెలియలేదు. ఇక ప్రాకృత జనులెట్లు తెలియగలరు. గ్రహగణితములను తీసుకొని వారి భాగములను ఆలోచించవలయును. కాలముయొక్క లక్షణమును శుభాశుభ మధ్యమములచే గ్రహించవలయును. కావున మానవులు కాలజ్ఞానము కొరకు కేతువుల ఉదయాస్తమయములను ఉత్పాతరూపములను పరిశీలించవలయును.

దివ్యములు, అంతరిక్షములు భౌమములని ఆ ఉత్పాతరూపములు మూడువిధములు. ఇవియే శుభాశుభఫలములనిచ్చునవి. యజ్ఞధ్వజ, అస్త్ర, భవనముల రక్షను వృద్ధి పరుచునవి గజోపమములైన కేతువులు సమ్బ, శూల, అంకుశాకారములతో నుండు కేతువులు అంతరిక్షములనబడును. నక్షత్రాంశలలో నుండునవి దివ్యములు. భూమి పైనున్న వాటిని భౌమములందురు. జంతువు యొక్క నామము ఒక టైనను భిన్నరూపము నొందినచో శుభమును కలిగించును. కేతువు పలురూపములతో ఎన్నిదినములు కనపడునో అన్నిమాసములు ఫలమునిచ్చును. దివ్యములైన కేతువులు కూడా జీవులకు ఫలముల నిచ్చునవే. హ్రస్వము, స్నిగ్ధము సుప్రసన్నము అగు శ్వేత కేతువు సువృష్టిని కలిగించును. ఇంద్రధనువు వంటి కాంతిగల ధూమకేతువు అనిష్ట ఫలము నొసంగును. ద్విశూల, త్రిశూల, చతుశూలరూపమగు కేతువు రాజ్యమును నశింపచేయును.

పలువర్ణములు కల మణిహారములు మిక్కిలి కాంతి గలవి సూర్యుని నుండి పుట్టునవి. తూర్పు పశ్చిమ దిశలలో ఉదయించిన కేతువులు రాజులకు హానిని కలిగించును. వంసుక, బింబ, క్షితిజ, శుక్రతుండముల వలెనుండు కేతువులు అగ్నినుండి పుట్టునవి. ఇవి కూడా ప్రాణులకు ఫలముల నొసంగును. జలము వలె, తైలము వలె గుండ్రగా నుండు కేతువులు భూపుత్రులు. ఇవి ఆకలి, భయములను కలిగించును. చంద్రుని నుండి పుట్టిన శ్వేతకేతువులు సుభికమును క్షేమమును కలిగించును. పితామహుని నుండిన కేతువు మూడువర్ణములు, మూడు దశలు కలిగియుండును. బ్రహ్మ దండము నుండి పుట్టిన ధూమ కేతువు ప్రజలను నశింపచేయును. ఈశాన్యదిక్కున ఉదయించు శ్వేత కేతువు శుక్రుని వలన పుట్టునది. ఇది అనిష్టమును కలిగించును. శనిపుత్రులగు కమకములను పేరు గల శిఖలు లేని కేతువులు కూడా అనిష్టమునే కలిగించును. గురుపుత్రులగు ఏకచములను పేరుగల కేతువులు దక్షిణదిక్కున నుండునవైనను ఇష్టఫలములనే ఒసంగును. బుధుని నుండి పుట్టిన కేతువులు సూక్ష్మములు శుక్లములు చోర, రోగ భయములను కలిగించును. కుజుని నుండి పుట్టిన కేతువులు కుంకుమ అను పేరుగలవి రక్త వర్ణములు గలవి. శూలాకారముతో నుండునవి అనిష్టమును కలిగించును. అగ్నివలన పుట్టునవి విశ్వరూపములు అను పేరుగలవి అగ్నివర్ణములు సుఖమును కలిగించును. సూర్యపుత్రులు అరుణములనునవి శ్యామలా కారమున నుండునవి పాపఫలమునే ఇచ్చును. శుక్రుని వలన పుట్టినవి నక్షత్రము వలె నుండునవి శుభఫలము నొసంగును. కృత్తికలలో పుట్టు ధూమకేతువు ప్రజాక్షయమును కలిగించును. ప్రాసాద వృక్ష శైలములలో పుట్టిన కేతువులు రాజులను నశింపచేయును. కలువ వలె నుండు కుముదమను పేరు గల కేతువు సుభిక్షమును చేయును. సంధ్యాసమయమున పుట్టు ఆవర్త కేతువు అనిష్టఫలము నొసంగును. కాలమానము తొమ్మిది విధములు. బ్రహ్మ మానము, దేవమానము, మనుమానము, పిత్సమానము, సౌరమానము, సావనమానము, చాంద్రమానము, నక్షత్రమానము, గురుమానము అని ఈ నవమానముల వ్యవహారము అయిదింటిచే చేయబడును. ఈ మానములకు వ్యవహారము ననుసరించి వేరువేరుగా చెప్పబడును. సౌరమానముననుసరించి అన్ని గ్రహముల అన్ని చారములను గ్రహించెదరు. వర్షవిధానము, స్త్రీగర్బవిషయమును సావనమానముచే గ్రహించెదరు. ప్రవర్ణణమును, సమగర్భములను నక్షత్రమానముచే గ్రహించెదరు. యాత్రలు, వివాహము, వ్రతములు, క్షౌరము, తిథి, వర్షాధిపతి నిర్ణయము, పర్వము, వాస్తు, ఉపవాసాదులు చాంద్రమానముచే చేయబడును. ప్రభవాది సంవత్సర లక్షణములను గురుమానముచే తెలియుదురు. ఆయా పన్నెండు మాసములచే, ఆయా అష్టకములు ఏర్పడును. గురుమధ్యమ చారముచే ప్రభవ మొదలుకొని అరువది సంవత్సరములుండును. ప్రభవ, విభవ, శుక్ల, ప్రమోద, ప్రజాపతి, అంగిరా, శ్రీముఖ, భావ, యువ, ధాత, ఈశ్వర, బహుధాన్య, ప్రమాధీ, విక్రమ, వృష, చిత్రభాను, సుభాను, తారణ, పార్థివ, అవ్యయ, సర్వజిత్, సర్వధారి, విరోధి, వికృతి, ఖర, నంద, విజయ, జయ, మన్మథ, దుర్ముఖ, హేమలంబ, విలంబ, వికారి, శార్వరి, లవ, శుభకృత్, శోభన, క్రోధి, విశ్వావసు, పరాభవ, ప్లవంగ, కీలక, సౌమ్య, సామాప్త, విరోధకృత్, పరిభావి, ప్రమాది, ఆనంద, రాక్షస, నల, పింగల, కాలయుక్త, సిద్ధార్థ, రౌద్రి, దుర్మతి, దుందుభి, రుధిరోద్గారి, రక్తాక్షీ, క్రోధన క్షయ అనునవి అరువది సంవత్సరములు.

ఈ అరువది సంవత్సరములు తమతమ పేరుకు తగిన విధముగానే ఫలముల నొసంగును. అయిదు సంవత్సరములకొక యుగమని పేరు. ఇట్లు పన్నెండు యుగములుండును. ఆయుగములకు అధిపతులు వరుసగా విష్ణువు, బృహస్పతి, పురందరుడు, లోహితుడు, త్వష్టా, అహిర్భుధ్యుడు, పితృదేవతలు, విశ్వేదేవతలు, చంద్రుడు, అగ్ని, అశ్వినీ దేవతలు, భగుడు, అని తెలియవలయును. యుగములోని అయిదు సంవత్సరములకు వరుసగా అగ్ని, నరుడు, చంద్రుడు, బ్రహ్మ, శంకరుడు అధిపతులు. ఇపుడు సంవత్సరాధిపతి, సేనాపతి, సస్యాధిపతుల బలాబలములను, ఆసమయమున నున్న గ్రహచారమును బాగుగా తెలుసుకొని ఫలమును చెప్పవలయును. ఉత్తరాయణము ఆరు మాసములు. మకరమునుండి మిధునము వరకు సూర్యభుక్తి వలన నుండును. ఈ ఉత్తరాయణము దేవతలకు పగలు దేవతలకు రాత్రి దక్షిణాయనము. ఇది సూర్యుడు కర్కాటక రాశియందు ప్రవేశించిననాటినుండి మొదలగును. ధనూరాశ్యంతము వరకుండును. గృహప్రవేశము, వివాహము, ప్రతిష్ణ, మౌంజీబంధనము మొదలగు శుభకర్మలను ఉత్తరాయణమున మాఘాది మాసములలో చేయవలయును. దక్షిణాయనమున శుభకర్మలను చేయుట నిందించబడినది. మాషము నుండి రెండు రెండు నెలలు శిశిర, వసంత, గ్రీష్మ ఋతువులుండును. కర్కటకసంక్రమణనుండి ఆరునెలల దక్షిణాయనకాలమున వర్ష, శరత్, హేమంత ఋతువులుండును. అమావాస్యనుండి ఉండునది చాంద్రమానము సంక్రమణము నుండి చెప్పునది సౌరమానము, దీనములతో చెప్పునది సావనమానము, చంద్రనక్షత్ర గణములు ముప్పదితో చెప్పు మాసము నక్షత్రమానమనబడును. చైత్రాది మాసములకు వరుసగా మధు, మాధవ, శుక్ర, శుచి, నభస్, నభస్య, ఇష, ఊర్జ, సహాః, సహస్యకః, తపః, తపస్య అనునవి పేర్లు. ఏ నేలలోని పూర్ణిమ ఏ నక్షత్రముతో కలిసియుండునో ఆ నక్షత్రము పేరే ఆ మాసమునకుండును. పూర్ణిమకు కూడా ఆ పేరే యుండును. ఆ మాసమున దేవ పక్షము, పితృపక్షము అని రెండుపక్షములుండును. అట్లే శుక్లపక్షము, కృష్ణ పక్షము అని మరి రెండు పేర్లు కూడా కలవు. ఈ రెండు పక్షములు శుభాశుభ కర్మలకు ప్రశస్తములుగా పేర్కొన బడినవి. ఇట్లే షది హేనుతిథులకు అధిపతులుగా వరుసగా బ్రహ్మ, అగ్ని, విరించి, విష్ణు, శైలజ, వినాయక, యమ, నాగ, చంద్ర, స్కంద, అర్క, వాసవ, మ హేస్ట్ర, వాసవ, నాగ, దుర్గా, దండధర, శివ, విష్ణు, హరి, రవి, కొమ, సర్వ, కలీ, చంద్ర, విశ్వేదేవ, ధర్మ, అను వారలు మరియు పితృదేవతలుగా తెలియవలయును. నందా, భద్రా, జయా, రిక్షా, పూర్ణా అని తిథులు అయిదు విధములు. అయిదింటిని. మూడావృత్తులచే తిథులను తెలియవలయును. శుక్ల పక్షమున అనీష్టము మధ్యన కలిగి ఇష్టములనిచ్చును. కృష్ణ పక్షమున ఇష్టమధ్యలై అనిష్టమునిచ్చును. అష్టమి, ద్వాదశి , షష్టి, చతుర్థి, చతుర్దశి, అను అయిదు తిథులను రంధ్రములు అని పేరు. ఇవి చాలా క్రూరములుగా పేర్కొనబడినవి. సముద్ర మనురంధ్ర తత్త్వసంఖ్యలు గలవినాడికలు. ఆయా తిథులలో క్రమముననుసరించి ఈనాడికలను విడువవలయును. అమావాస్య, నవమిలను విడిచి మిగిలిన బేసి తిథులు ప్రశస్తములైనవి.

శుక్లప్రతిపత్ మధ్యమము. షష్ఠి తిథిన తైలమును, అష్టమి తిథిన మాంసమును, నవమీ తిధిన కారమును, పూర్ణిమా అమావాస్యలలో స్త్రీని సేవించరాదు. అమావాస్య తిధినాడు, షష్ఠినాడు, ప్రతిపత్తున, ద్వాదశి తిధిన, ప్రతిపర్వలో, నవమి తిథిన, దన్తధావనము చేయరాదు. వ్యతీపాతున, సంక్రాంతిన ఏకాదశిన, ప్రతిపర్వలో ఆదివారము, మంగళవారము, షష్ఠి తిథినాడు, వైధృతినాడు అభ్యంగనము చేయరాదు. దశమి తిథిన వుసిరికాయలతో స్నానము చేసినచో పుత్రహాని, త్రయోదశిన చేసినచో ధనక్షయము కలుగును. ద్వితీయా తిథిన చేసినచో ధనక్షయము, పుత్రక్షయము జరుగును. అమావాస్యనాడు, నవమినాడు, సప్తమినాడు చేసినచో కులక్షయమగును. పగలుకూడా చంద్రుడున్న పూర్ణిమను సానుమతి యందురు. రాత్రి చంద్రుడున్న పూర్ణిమను రాకా యందురు. అట్లే అమావాస్య కూడా రెండు విధములు. చంద్రుడు కల అమావాస్యను సినీవాలి యని, చంద్రుడు లేని యమావాస్యను కుహూ అని యందురు. కార్తికశుక్లనవమీ కృతయుగాది వైశాఖశుద్ద తదియ త్రేతాయుగా. దీనినే పుణ్యా అని పేరు. మాఘబహుళ పంచమి ద్వాపరయుగాది. భద్రపద బహుళ త్రయోదశి కలియుగాది.

           కార్తికశుక్ల ద్వాదశి, ఆశ్వయుజశుద్ధ నవమి, చైత్రశుద్ధ తదియ, భాద్రపదశుద్ధ తదియ, పుష్యశుద్ధ ఏకాదశి, ఆషాఢశుద్ధ దశమి, మాఘశుద్ధ సప్తమీ, బాద్రపద బహుళాష్టమి, శ్రావణామావాస్య, ఫాల్గున పూర్ణిమ, ఆషాఢ కార్తిక జ్యేష్ఠ, చైత్ర పూర్ణిమలు అను ఈ పదునాలుగు మన్వాదికాలములు. మానవులు ఈ దిలములలో శ్రాద్దము చేసిన మిక్కిలి పుణ్యవంతులగుదురు. భాద్రపద బహుళ త్రయోదశిన చంద్రుడు మఖా నక్షత్రమున, సూర్యుడు హస్తా నక్షత్రమున ఉన్నచో దానిని గజచ్చాయ అందురు. శ్రాద్ధమును చేసినచో అధిక పుణ్యమును ప్రసాదించును. ఒకే దీనమున మూడు తిథులు వచ్చినచో తిథికయము. మూడుదినములలో ఒకేతిథి వచ్చినచో ఒకటి అధిక, రెండు తిథులు నిందితములు. సూర్యాస్తమయపర్యంతము ఏ దినమున ఏ తిథి యుండునో ఆ తిథి అఖండతిథి యనబడును. తక్కువగా యున్నచో ఖండతిథి యందురు. తిథియొక్క పది హేనవ భాగము వరుసగా ప్రతిపదాదులని తెలియవలయును. వాటిలో సగభాగము కణము అనబడును. ఇట్లు వాటిలో అర్థప్రమాణముననుసరించి సూర్యుడు స్థిరుడు, చన్లుడు చరుడు, బుధుడు క్రూరుడు వక్రుడు, బృహస్పతి లఘువు, శుక్రుడు మృదువు, శని తీక్లుడు అని సిద్ధాన్తము. భానువారమున అభ్యంగనమును చేసుకొనిన మానవుడు కష్టములపాలగును. సోమవారమున చేసినచో కాంతిమంతుడగును, మంగళవారమున చేసినచో వ్యాధి కలుగను. బుధవారము చేసినచో సౌభాగ్యవంతుడగును. గురువారము చేసినచో అనిష్టము. శుక్రవారము చేసినచో హాని, శనివారము చేసినచో సర్వసమ్పద్దులు కలుగును. లంకోదయము నుండి వారాది యగును. దాని తరువాత కాని ముందు కొని దేశాన్తరమున స్వచరార్థనాడులతో తక్కినవియగును. గ్రహము బలయుతుడుండగా చేసిన పని చక్కగా నెరవేరును. అదే గ్రహము బలహీనముగా నున్నపుడు కష్టపడి చేసిననూ సిద్ధించదు. సోమ బుధ గురు శుక్రవారములు అన్నిపనులకు శుభప్రదములు. మిగిలిన వారములు క్రూరములు. సూర్యుడు రక్తవర్ణుడు, చంద్రుడు గౌరవర్ణుడు. అంగారకుడు లోహిత వర్ణుడు, బుధుడు దూర్వావర్ణుడు, గురువు పీతవర్ణుడు, శుక్రుడు శ్వేతవర్ణుడు, శని కృష్ణవర్ణుడు. తమ తమ వారములలో తమతమ వర్ణములను పనులను చేయుచుందురు. అద్రి, బాణ, పాతాల, పర్వత, బాణ, అగ్నిలోచన, వేద, బహు, బాణ, నేత్ర, గోత్ర, నామ, చన, రస, ఋతువుల సంఖ్యతో అనగా 7, 5, 1, 7, 5, 3, 2, 4, 2, 5, 2, 1, 3, 1, 9, 6 ఈ సంఖ్యలు గలవి వారవేల లగును. ఈ వేళలకు కులికా ఉపకులిక అను పేర్లుండును. ఆది వారమునుండి వరుసగా అన్నివారములలో  ఈ వేళలు సగము రూముకొలము ఉండును. ఏ వారమున పొరాధిపతి కణకాలము చూడబడునో అది ఆద్య వేళ, దానినుండి ఆరవది రెండోవేళ, దాని నుండి ఆరవది మూడవ వేళ ఇట్లు ఆరు ఆర్లు చేసినచో ఏడువేళలు వచ్చును. మిగిలిన వాటిని ఆయా గ్రహములు హోరాధిపతులగుదురు. రెండున్నర నాడులచే క్రమముననుసరించి పగలు రాత్రులు ఏర్పడును. ఆ గ్రహము యొక్క క్షణములో ఆవారములో చెప్పబడిన , కర్మను చేయవలయును. ఆయా నక్షత్రములకు క్రమముగా దస్ర, యమ, వహ్ని, పితామహ, చంద్ర, ఈశ, అదితి, బృహస్పతి, సర్ప, పితృ, భగ, అర్యమ, అర్క, త్వష్క, మరుత్, శక్ర, అగ్ని, మిత్ర, వాసవ, నైరుతి, ఉదక, విశ్వేదేవ, లిజ, గోవింద, వసు, జలాధిపతి, అజైకపాత్, అహిర్బుధ్య, పూష అను, వారలు పూర్వఫల్గుని, పూర్వాషాఢ, పూర్వాభాద్ర, మఘ, కృత్తిక, విశాఖ, భరణి, మూలా అను తొమ్మిది నక్షత్రములు అధోముఖ నవకమని, ఈ నవకములో సూర్యుడు ప్రవేశించి యున్నపుడు బలప్రవేశ, గణిత, భూతసాధన లేఖనము, శిల్పకర్మ, కలా, కూప, నిక్షేపోద్దరణము మొదలగునవి విధించబడినవి అనగా చేయవలయును. అనూరాధ, మృగశిర, చిత్త, హస్త, జ్యేష్ఠ, పునర్వసు, రేవతి, అశ్వని, స్వాతి అనునీ తొమ్మిది తిర్యజ్ముఖ నవకమందురు. ఈ తొమ్మిది నక్షత్రములలో సూర్యుడున్నపుడు, హల, ప్రవాహగమన, గంతీపత్ర, గజ, ఉష్ట్ర, ఖర, గో, రథ, నౌయాన, తిలాయ, హయ కర్మలు చేయవలయునని వీధించబడినవి. రోహిణి, శ్రవణం, ఆరుద్ర, ఉత్తరఫల్గుని శతభిష, ధనిష్ఠ, ఉత్తరాషాఢ, ఉత్తరాభాద్ర, పుష్యమి అను తొమ్మిది ఊర్ధ్వముఖమను నవకమనబడును. ఈ తొమ్మిది నక్షత్రములలో సూర్యుడున్న చో రాజ్యభిషేక, మాంగల్య, గజ, ధ్వజకర్మలు, ప్రాసాద, తోరణ. ఆరామ, ప్రాకారాదులను చేయబడవలయును. రోహిణి, ఉత్తర, హస్త, అశ్విని, పుష్యమి, ఈ నక్షత్రములు స్థిరములని, విశాఖ, కృత్తికలు సాధారణములని చెప్పబడినవి ధనిష్ఠ, పునర్వసు, పూర్వాషాడ, పుష్యమీ శ్రవణములు చర నక్షత్రములనబడును. మృగశిర, అనూరాధ, చిత్ర, రేవతి, అనునవి మృదునక్షత్రములు, పూర్వాషాఢ, పూర్వాభాద్ర, పుబ్బ, మఖా నక్షత్రములు ఉగ్రములు. మూలా, ఆర్దా, ఆశ్లేష, జ్యేషా నక్షత్రములు తీక్షములు. ఈ నక్షత్రములు తమ తమ పేర్లకు తగిన ఫలములనిచ్చును. చిత్త, పునర్వసు, పూర్వాషాఢ, శ్రవణం, రేవతి, అనూరాధ, ధనిష్ఠ, మృగశిర, పుష్యమి, నక్షత్రములలో బాలురకు చౌలమును చేయవలయును. అశ్విని, మృగశిర, పునర్వసు, పుష్యమి, హస్త, చిత్త, స్వాతి నక్షత్రములలో, స్థిరనక్షత్రములలో గజకర్మ చేయవలయును. సూర్యవారమున (ఆదివారమున) అశ్వకర్మను చేయవలయును. చిత్త, శతభిష, రోహిణి, ఉత్తరఫల్గుని, ఉత్తరాషాడ, ఉత్తరాభాద్ర నక్షత్రములలో గమనాగమనములను చేయవలయును. అనూవాస్య, అష్టమి, చతుర్దశీ తిథులలో పశువుల పనిని చేయరాదు. మృదు, ధ్రువ, కిప్ర, చర నక్షత్రములలో, విశాఖా మఘా నక్షత్రములలో, మూలానక్షత్రమున వృషభములతో మొదటి నాగలిని లాగించవలయును. (భూమిని దున్నవలయును) పైన చెప్పిన నక్షత్రములనుండి మూడు నక్షత్రములలో హస్త నక్షత్రమున హలాదిచే దున్నించినచో వృషభములు నశించును. అగ్రభాగముతో దున్నించిన వృషభములు వృద్ధిచెందును. మూటితో దున్నించిన సంపద చేకూరును. ఉత్తర భాగమున పంచకమును చేయవలయును. శూలత్రయమున నవకము, పంచకము మరణమును కలిగించును. సంపదకు పుష్టికి త్రయము శ్రేష్ఠము. లాంగల నామక చక్రములో మూడునాగళ్ళచే దున్నించుట ఉత్తమము. మృదు, ధ్రువ, క్షిప్ర నక్షత్రములలో, మఖ, స్వాతి, ధనిష్ఠ మూలానక్షత్రములలో విత్తనము చేసినచో పంట పుష్కలముగా వచ్చును. రాహునక్షత్రమునుండి మూడు నక్షత్రములు శిరసానమున నుండును. కావున ధాన్యనాశము కలుగును. కంఠస్థానమున నుండు మూడు నక్షత్రములు చెడు ఫలమునిచ్చును. ఉదర స్థానమున నుండు పన్నెండు నక్షత్రములు వృద్ధిని ప్రసాదించును. లాంగూలస్థానమున నున్న నక్షత్రములలో విత్తినచో తండులశూన్యత్వమును కలిగించును. నాభిస్థానమున నున్న ఆయిదు నక్షత్రములలో విత్తినచో అగ్ని భయము కలుగునని శాస్త్ర నిర్ణయము. స్థిరనక్షత్రములలో, పునర్వసు, ఆశ్లేష, రేవతి, మఘ, స్వాతి నక్షత్రములలో రోగముక్తునికి స్నానమును చేయించరాదు. ఆశ్లేష, మృగశిర, పుష్యమీనక్షత్రములలో కూడా చేయించరాదు. ఉత్తరఫల్గుని, ఉత్తరాషాఢ, ఉత్తరాభాద్ర, అనూరాధ, జ్యేష్ఠ, ధనిష్టా శతభిషా నక్షత్రములలో నృత్యారంభము ప్రశస్తముగా పేర్కొనబడినది. అట్లే పుష్యమి, హస్త, రేవతి నక్షత్రములు కూడా నృత్యారంభమునకు ఉత్తమములు. పూర్వార్ధముతో కలిసియున్న ఆరు నక్షత్రములు, రేవతీ, ఉత్తరానక్షత్రములు మధ్యభాగములు కలిసియున్న పన్నెండు నక్షత్రములు జ్యేష్ఠ నుండి తొమ్మిది నక్షత్రములు, పరార్ధముచే కలిసియున్న నక్షత్రములు క్రమముగా దంపతులకు ప్రీతిని పెంచునవి. శతభిష, ఆర్దా, ఆశ్లేష, స్వాతి, భరణి, జ్యేషా నక్షత్రములు అధమములు. పునర్వసు, విశాఖా నక్షత్రములు, బృహత్తారలు సమములు. ఈ నక్షత్రముల ప్రమాణఘడియలు క్రమముగా ముప్పది, తొంబది, పదునారుగా తెలియవలయును. చంద్రోదయము తరువాత వరుసగా అర్జసమములను గ్రహించవలయును. అశ్విని, మృగశిర, పుష్యమి, మూల, చిత్త, ఉత్తధా, మఘ, విశాఖ, ధనిషా నక్షత్రములకు, కులమని పేరు. రోహిణి, జ్యేషా, పునర్వసు, స్వాతి, రేవతి, హస్త, శ్రవణ, ఆశ్లేష, నక్షత్రములకు అకులములని పేరు. మిగిలిన నక్షత్రములకు కులాకులములని పేరు. కులసంజ్ఞకల నక్షత్రములలో రాజు యుద్ధమునకు బయలుదేరి వెళ్ళినచో పరాజయమును పొందును. ఆకుల నక్షత్రములలో యుద్ధమునకు వెళ్ళినరాజు విజయమును పొందును.

నక్షత్రసంధిలో వెళ్ళినను, కులాకుల నక్షత్రములలో వెళ్ళినను అట్టి ఫలమునే పొందును. ఆది శని మంగళ వారములలో, భద్రానక్షత్రములయొక్క విషమ పొదములలో త్రిపుష్కరమున అయినచో త్రిగుణములను కలిగించును. ఉత్తరాషాడ ఆశ్లేషా నక్షత్రములలో ద్విగుణఫలము లభించును. ఈ దోషము తొలగుటకు మూడు గోవులను కాని, మూడుగోవుల మూల్యమును కాని దానమును చేయవలయును. ద్విపుష్కరమున చేసినచో రెండు గోవులను దానము చేయవలయును. త్రిపుష్కరమున దానము చేసినచో దోషమంటదు. పుష్యమీ నక్షత్రము క్రూరనక్షత్రములచే విద్దయైననూ, క్రూరనక్షత్రములచే కలిసియున్ననూ వివాహమును తప్ప ఇతర శుభకార్యములను చేయవచ్చును. 3, 3, 6, 5, 3, 1, 4, 3, 5, 2, 2, 5, 1, 1, 2, 4, 3, 4, 2, 3, 4, 3, 100, 2, 2, 32. ఇవి అశ్వనీ మొదలగు నక్షత్రములకు వేరువేరుగా వరుసగా తారాసంఖ్యలని తెలియవలయును. వీటిలో దీప్తతారలుగా కనపడునవి తమ తమ గణములలో యోగతారలుగా పిలువబడును.

 ఇక ఇపుడు ఆయా నక్షత్రములవలన వచ్చిన వృక్షములను చెప్పుచున్నాము. అశ్వని వలన వృషవృక్షము భరణీ నక్షత్రమున, యమకరవృక్షము, కృత్తికా నక్షత్రమున మేడిచెట్టు, రోహిణీ నక్షత్రమున జంబుకవృక్షము, మృగశిరా నక్షత్రమువలన చండ్రచెట్టు, ఆర్ధా నక్షత్రమువలన నల్లజువ్వి, పునర్వసు నక్షత్రమువలన వెదురు, పుష్యమీ వలన పిప్పలము, ఆశ్లేష వలన నాగవృక్షము, మఘా వలన మట్టిచెట్టు, పుబ్బా నక్షత్రమువలన మోదుగు, ఉత్తరా నక్షత్రమువలన అక్షవృక్షము, హస్త వలన అరిష్టవృక్షము, చిత్తా నక్షత్రమువలన శ్రీవృక్షము, స్వాతివలన అర్జునవృక్షము, విశాఖా నక్షత్రమువలన వీకంకతవృక్షము, అనూరాధా నక్షత్రమువలన పొగడచెట్టు, జ్యేష్ఠా నక్షత్రము వలన విష్టి వృక్షము మూలా నక్షత్రము వలన సర్జవృక్షము, పూర్వాషాఢ నక్షత్రమువలన కంజల వృక్షము ఉత్తరాషాఢ నక్షత్రము వలన పనస వృక్షము, శ్రవణా నక్షత్రము వలన జిల్లేడు, ధనిష్ణా నక్షత్రము వలన జమ్మి చెట్టు, శతభిషా నక్షత్రము వలన కదంబ వృక్షము, పూర్వాభాద్ర నక్షత్రము వలన మామిడి చెట్టు, ఉత్తరాభాద్ర నక్షత్రము వలన వేపచెట్టు, రేవతి వలన ద్రాక్ష చెట్టు పుట్టినవి. ఈ వృక్షములన్నియు నక్షత్రముల వలన ఏర్పడినవిగా తెలియవలయును. యేనక్షత్రమున శని ఉండునో ఆ వృక్షమును ప్రయత్నపూర్వకముగా అర్చించవలయును. యోగేశులు, యముడు, విశ్వేదేవతలు, చంద్రుడు, భూమి, రుద్రుడు, వరుణుడు, గణేశుడు, రుద్రుడు, కుబేరుడు, త్వష్ట, మిత్రుడు, కుమారస్వామి, సావిత్రి, లక్ష్మి, గౌరి, అశ్వనీ దేవతలు, అదితి, పితృదేవతలు వీరిని , అర్చించవలయును. వైధృతి వ్యతీపాత్ లు మహాపాతములనబడును.

         పరిఘా యోగముయొక్క పూర్వార్ధము ఏకార్యములకు పనికిరాదు. విష్కంభ వజ్ర యోగములయొక్క మూడు నొడికలు, గండ, అతిగండ యోగముల ఆరు నాడికలు, వ్యాఘాతమున తొమ్మిది నాడులు, శూలమున అయిదు నాడులు, అశుభ ఫలప్రదములు. పునర్వసు, మృగశిర, మఘా, అశ్విని, మూల, అనూరాధ, పుష్యమీ, చిత్తా నక్షత్రములు: వరుసగా మూర్ధాస్థాన నక్షత్రములని తెలియవలయును. పైభాగమున ఒక రేఖను, అడ్డముగా పదమూడు రేఖలను గీయవలయును. ఆ ఖార్జూర చక్రమున - పైన చెప్పబడిన నక్షత్రములను మూర్ధస్థానమున ఉంచవలయును. ఒకే రేఖలో నుండు సూర్య చంద్రులకు పరస్పరము దృష్టిపాతమున్నచో ఏకాగ్దలమందురు. అభిజిత్తును వదిలి పన్నెండు ఏనాడులు లేని రెండు ఘడియలు యోగమందురు. అట్లే కరణము అందురు. ఈ యోగములు వరుసగా ఇరువది యేడుండును. ఇంద్రుడు, ప్రజాపతి, మిత్రుడు, త్వష్టా, భూమి, హరితీప్రియా, యముడు, కలి, రుద్రుడు, నాగము, వాయువు అనువారలు తిధ్యర్దేశులుగా తెలియవలయును. బవ మొదలుకొని వణిజమువరకు ఆరు శుభకరణములు. శుభకార్యములను పరీతమగు విష్టికొని విపరీతమగు విష్టికాని ఇష్టప్రదము కాజాలదు. ముఖమున అయిదు, కంఠమున ఒకటి, వక్షస్నలమున పదకొండు, నాభిస్థానమున నాలుగు, కటి స్థానమున ఆరు, పుచ్చమున మూడు నాడికలుండును. ముఖనాడికలలో కార్యమును ప్రారంభించినచో కార్యహాని, గల స్థాన నాడికలలో ప్రారంభించిన మృత్యువు, వక్షస్థలనాడికలలో అర్థహాని, కటి స్థాననాడికలలో ఉన్మాదము, - నాభి స్థాననాడికలలో చ్యుతి, పుచ్చ నొడికలలో ప్రారంభించిన జయము కలుగును. మధ్యభాగమున నున్న నక్షత్రములు స్థిరములు. అవియే మధ్యనాగ చతుష్పదములనబడును. ఆరుద్ర, ఆశ్లేష, అనూరాధ, మఘా, ధనిష్ఠ, పూర్వాషాడ, ఉత్తరఫల్గుని, పూర్వఫల్గుని. ఉత్తరాషాడ, రోహిణి, జ్యేషా, ఆర్ద్ర, కృత్తిక, ధనిష్ఠ, శతభిషం అను ఈ పది హేను నక్షత్రములు దీవాముహూర్తములని తెలియవలయును. ఆర్ద్ర, పూర్వాభాద్ర, ఉత్తరాభాద్ర, రేవతి, అశ్వని, భరణి, కృత్తిక, రోహిణి, జ్యేష్ణ, పునర్వసు, పుష్యమి, శ్రవణము, హస్త, చిత్త, స్వాతి, నక్షత్రములు ఒకదినములో పగలులో పది హేనవభాగము, అట్లే రాత్రిలోని పది హేనవ భాగము ముహూర్తమానమగును. క్షణములు నక్షత్రములు సరిగా చూడవలయును. ఉత్తరఫల్గుని, మూల, రోహిణి, మఘా, కృత్తిక, అభిజిత్ ఈ నక్షత్రములలో భరణి మఘానక్షత్రములు రాక్షసములను పేరు గలవి. సూర్యాదులలో భర్గ, అజాంశలు గా నుండును. శుభకర్మలను చేయునపుడు ఆయా వారములలో పైన చెప్పబడిన ముహూర్తములను వదులవలయును. యే నక్షత్రములలో ఏ పనిని చేయవలయునని చెప్పబడినదో ఆ విధముగా ఆయాదేవతలున్న ముహూర్తములలోనే యాత్రాదికములను చేయవలయును. హస్తా నక్షత్రము నుండి ఏడవ నక్షత్రమున అనగా మూలా నక్షత్రమున భూకంపము, హస్త నుండి అయిదవ నక్షత్రమున అనగా అనూరాధా నక్షత్రమున విద్యుత్ , 8, 10 యవ నక్షత్రములలో అనగా పూర్వాషాఢ శ్రవణా నక్షత్రములలో శూలము, 18 వ నక్షత్రమున అనగా జ్యేషానక్షత్రమున శని, పది హేనవ నక్షత్రమున కేతువు, పందొమ్మిదవ నక్షత్రమున ఉల్కాపాతము, 9, 5 నక్షత్రములలో నిర్జాతపాతమను సంజ్ఞలను తెలియవలయును. మోహము, నిర్జాతపాతము, కంపము, కులిశము, పరివేషణము అనునవి 21 వ నక్షత్రము నుండి వరుసగా ఆయా నక్షత్రములలోనివి అని తెలియవలయును! పైన చెప్పబడిన ఈ నక్షత్రములలో చంద్రుడున్నచో శుభకార్యములు చేయకూడదు. హస్త మఘ చిత్త, అనూరాధ, అప్త నక్షత్రములలో శ్రవణమున క్రమముగా హస్తనుండి చంద్రునితో కూడియున్న చో, అంత వరకు ఆనక్షత్రమున దుష్టయోగమనబడును. వాటిలో చండీశ, చందోయుధా యోగములున్నపుడు ఈ యోగములలోనే శుభకార్యములనాచరించవలయును. తిథీ వారములు మలినములు పదమూడుండును. దీనిని క్రకచయోగమందురు. శుభకార్యములను ఈ క్రచ యోగమున ఆచరించరాదు.

ఆదివారమున సప్తమి, బుధవారమున ప్రతిపత్తు ఏర్పడినచో సంవర్తయోగమందురు. ఈ యోగము శుభకర్మలను నశింపచేయును. ఆనందము, కొలదండము, ధూమము, ధాత, సుధాకర, ధ్వాంక, ధ్వజ, శ్రీవత్స, వజ్ర, ముద్గర, ఛత్రకమిత్ర, మానస, పద్మ, లుంబన, ఉత్పాత, మృత్యువు, కాణ, సిద్ధి, శుభ, అమృత్యు, ముసల, అంతక, కుంజర, రాక్షస, వర, స్థైర్య, వర్థమానము అనునవి ఇరువది ఎనిమిది యోగములు. తమ పేరులో నున్న ఫలమునొసంగునవి. ఆదివారమున -క్రమముగా అశ్వని మృగశిరలలో చంద్రుడున్నను, ఆశ్లేషలో కుజుడున్ననూ, హస్తా నక్షత్రమున బుధుడున్నను, అనూరాధలో బృహస్పతి యున్ననూ, ఉత్తరాషాఢ శుక్రుడున్ననూ, శతభిషమున శని యున్ననూ, హస్తలో చంద్రుడు, మృగశిరా అశ్వినులలో కుజుడున్ననూ, అనూరాధలో బుధుడున్నను పుష్యమిలో బృహస్పతి యున్ననూ, రేవతిలో శుక్రుడున్ననూ, శని వారమున రోహిణీ నక్షత్రము వచ్చిన చో ఇవియన్నియూ సిద్ధయోగములనబడును. ఆది మంగళవారములలో నందా, శుక్ర సోమవారములలో భద్రా, బుధవారములో జయా, “గురువారము రిక్త, శనివారము పూర్ణ ఉన్నచో శుభప్రదములు. శుక్రవారమున నందాతిథి, బుధవారమున భద్రా, మంగళవారమున జయ, - శనివారమున రిక్త, గురువారమున పూర్ణ యున్నచో సిద్ధయోగములందురు. ఏకాదశి తిథి సోమవారము, ద్వాదశి ఆదివారము గురువారము షష్ఠి, బుధవారము తృతీయ, శుక్రవారము అష్టమి, శనివారము నవమి, మంగళవారము పంచమీ. ఇవి దగ్గ యోగములనబడును. ఆదివారము , భరణీ నక్షత్రము, సోమవారము చిత్తానక్షత్రము, మంగళవారము ఉత్తరాషాఢ, బుధవారము శ్రవణము, గురువారము ఉత్తర ఫల్గుని, శుక్రవారము జ్యేషా, శనివారము రేవతి యున్నపుడు గ్రహోదయము జరిగినచో నక్షత్రనాశమును కలిగించును. విశాఖ నుండి నాలుగు వర్గములు ఆదివారము నుండి వరుసగా ఏర్పడినచో అదే వరుసలో ఉత్పాత, మృత్యు, కొణ, సిద్ధియోగములనబడును. తిథివారములు కలిసినపుడు ఏర్పడిన యోగము శుభప్రదము కాదు. వార నక్షత్రముల కలయిక వలన ఏర్పడిన యోగములు ఇతరదేశములలో శుభప్రదములు. . హోరా, అష్టాకీ, మహోదరీ, మందా, మందాకినీ, మిశ్రా, రాక్షసీ. అను యోగములు ఆదివారాది వారములలో వరుసగా ఉండును. శూద్ర, తస్కర, వైశ్య, బ్రాహ్మణ, క్షత్లోయ, గోవులకు ఇంకా చెప్పువాటికి అన్నిటికి వరుసగా ఘోరాది యోగములు సుఖప్రదములు. పూర్వాహ్లామున రాజులను, మధ్యాహ్నమున బ్రాహ్మణులను, అపరాష్ట్రమున వైశ్యులను, ప్రదోషకాలమున శూద్రులను, రాత్రి పిశాచములను, అపరరాత్రమున రాక్షసులను, నాట్యకారులను, ఉషః కాలమున గోపాలురను, సంధ్యకాలమున బ్రహ్మ చారులను సూర్యసంక్రమణము ఏర్పడినచో నశింపచేయును. మేష సంక్రమణము పగలు వచ్చినచో అనర్గములను కలహములను, కలిగించును. రాత్రివచ్చినచో సుభిక్షము, సంధ్యాకాలమున వృష్టినాశము కలగును. సింహము, శార్దూలము, వరాహము, ఖరము, - కుంజరము, మహిషము, అశ్వము, కంచరగాడిద, వృషభము ఇవీ పోదోయుధములు, కరణములు వాహనములుగా నుండును. భుశుడి గద, ఖడ్గము, దండము, ధనుస్సు, తోమరము. కుంతము, పొశము, అంకుశము, అస్త్రములు, బాణములు వీటిని చేతులలో సూర్యుడు ధరించును. అన్నము పాయసము, భైక్యము, పాలు, పెరుగు, మిష్టాన్నము గుడము, తేనే, నెయ్యి, శర్కర, హవిస్సు ఇవి ఆహారము. సూర్యుడు చరరాశిలో ఉండగా పక్షులు వైశ్యులు బవకరణమున బావమున- సూర్యుడున్న చో కాలవమున శకునిలో సూర్యుడున్న చో, కింస్తుఘ్నమున చోరులలో నున్నను, చతుః పాదమున, తలమున, నాగమున పరున్నచో క్రాంతిని చేయును.

   ధర్మ, ఆయుష్య వృష్టులలో వరుసగా శ్రేష్ఠము, నష్టము, ఫలము అనునవి ఫలములుగా నుండును. సూర్యుని ఆయుధములు, వాహనములు, ఆహరములు ఎటువంటివో నిద్రంచుట కూర్చునుట, నిలబడుట ఎవరికి అలవాట్లు గానుండునో అటువంటి లోకములు క్షేమమును పొందగలవు. రోహిణి. నుండి నాలుగు నక్షత్రములు అంధకము, మందము, మధ్యము సులోచనము అను సంజ్ఞలను పోలియున్నవి. ఈ నాలుగు పాటీయములుగా పరిగణించవలయును. స్థిరరాశులలో సూర్య సంక్రాంతి యేర్పడినచో విష్ణుపదమందురు. ద్విస్వభావరాశులలో సంక్రమణము జరిగినచో షడశీతిముఖ యందురు. తుల కుంభ మేషములలో సూర్య సంక్రమణమేర్పడినచో విషువత్ అందురు. దక్షిణాయనమున స్థిరరాశులలో ఏర్పడినపుడు మొదటివి, కర్కాటక కన్య మిథున రాశులలో ఏర్పడినపుడు తరువాత చెప్పినవి ఏర్పడును. విషువత్తులో పుణ్యనాడులు పదునాఱని చెప్పబడినవి. సంధ్యాకాలము నాడీత్రయపరిమితము.. సూర్యబింబము ఉదయించుట, ఊర్ధ్వగతి మిగిలిన నాడులలో జరుగును. దినమున పూర్వాహ్లా పరాష్ట్రములలో తూర్పు, పడమర, దక్షిణము, ఉత్తర దిశలలో జరిగినచో పుణ్య మగును. ఎటువంటి చంద్రునితో భానుసంక్రాంతి ఏర్పడునో అట్టి ఫలముకలుగును. ఆరాశిలో చంద్రుని మంచి చేడులవలన కలుగు ఫలమునే మానవుడు పొందును. సంక్రాంతి తరువత సూర్యుడు ఎన్ని అంశల భుక్తుల తరువాత సూర్యుని అయన సంక్రాంతి కలుగునో అదే ఆరాశి సంక్రమణము వలన ఏర్పడును. సంక్రాంతి గ్రహము, నక్షత్రము కాని జన్మలో, రెండు పార్శ్వములలో ఉన్న చో వ్రతవివాహదులలో ఆక్రమముచే ఆ రెండు ఇష్టములు కావు. నువ్యుల మీద చక్రమును లిఖించవలయును. మూడుత్రిశూలములను మూడు కోణములుగా లిఖించి వాటి పై బంగారమునుంచి దోషనివృత్తికొరకు దానమును చేయవలయును. తారాబలముచే చంద్రుడు బలీయుడగును. చంద్రుని వలన సూర్యుడు బలీయుడగును. సంక్రమణము జరుగు సూర్యుడు ఖలియుడు. అట్లే గ్రహములు బలీయములు. శుభుడగు సూర్యుడు జన్మ నుండి 3, 11, 10, 6 లో 9,5,లలో, శనికంటే భిన్నగ్రహములచే వేధించబడనిచో శుభకరుడగును. 3, 11, 6 స్థానములలో కుజుడు శుభుడు. అదియును జన్మవిద్దకానపుడు మాత్రమే. 12 వ స్థానమున అంకస్థితులతో శని బుధ సూర్యులచే చూడబడనపుడు కుజుడు శుభుడు. జన్మ నక్షత్రమునుండి చంద్రుడు శుభుడు 7, 9, 6, 3 స్థానములలో అంత్యాంబు ధర్మ స్థానములలోనుండు గ్రహములచే విద్దలేనపుడు మాత్రమే. బుధుడు 1, 11, 6, 8 స్థానములలోనుండి జన్మనుండి లిద్దలేనిచో 4, 3 మోదలగు గజాంతములలో ఉండి చంద్రుడులేని శుభగ్రహ విక్టణమున్నచో శుభుడగును. జన్మరాశినుండి గురుడు, అస్తగతుడు స్వాయగతుడు కొనిచో శుభుడగును. 1,9,6,3 స్థానములలోనున్న గ్రహములచే చూడబడినపుడు మాత్రమే. శుక్రుడు జన్మరాశి నుండి 4, 6, 8, 12, 11 ఉన్న చో శుభుడు.7, 6, 1, 11 స్థానములలో విద్ధ లేనపుడు మాత్రమే.

 గ్రహమునకు వేధ యున్నచో శుభము నీయజాలడు. కావున గ్రహ వేధను చక్కగా పరిశీలించిన తరువాతనే శుభాశుభఫలములను చెప్పవలయును. వామ భేదవిధానముచే దుష్టగ్రహము కూడా శుభమును కలిగించును. సౌమ్యగ్రహములచే చూడబడినచో అనిష్ట ఫలమును కలిగించును. పాపగ్రహములచే చూడబడినచో శుభములనిచ్చును. తనను తాను చూచుకొనినను, శత్రువు చేత చూడబడిననూ గ్రహములు నిష్పలములగును. నీచరాశిలో ఉన్ననూ, తన శత్రు క్షేత్రమున నున్ననూ అస్తగతుడైనను శుభాశుభఫలముల నీయజాలడు. గ్రహములు విషమ స్థానములలో నున్నపుడు ప్రయత్నపూర్వకముగా శాంతిని జరుపవలయును. శుక్లపక్షమున ద్వితీయ నవ పంచమ స్థానములలోని చంద్రుడు గ్రహముల వేధ లేకయున్నచో శుభుడు. జన్మతారనుండి వరుసగా ప్రతి తొమ్మిది నక్షత్రములకు జన్మ, సంపత్, విపత్, క్షేమ, ప్రత్యక్, సాధన, నైధన, మిత్ర పరమమిత్ర అనీ తారాబలమును తెలుపు పేర్లు. ఇట్లు ఈ తొమ్మిందింటినే మరల మరల చూడవలయును. జన్మ, వీపత్ , ప్రత్యక్, నైధన తారలు అనిష్ట ఫలమునొసంగును. ఆయనిష్టము నశించుటకు శానదానము, గుడదానము, లవణదానము, తిలదానము, సువర్ణదానము వరుసగా ఆయా తారలలో దానము చేయవలయును. "కృష్ణపక్షమున తారలు బలము కలిగియుండును. శుక్లపక్షమున చంద్రుడు బలవంతుడుగా నుండును. చంద్రుని ప్రతిరాశిలో ఆ వరుసలోనే ద్వాదశావస్థలుండును. యాత్ర, వివాహాదికార్యములలో ఆయా అవస్థలు తమ పేరులో నున్న ఫలములనే ఇచ్చును. షష్ణ స్థాన వేధయున్నది, చంద్రనక్షత్రము దాటినది ఆయా సమయములలోని ఘటికలలో కూడినది, నాలుగుతో కొట్టబడినది 5, 4, 12 అవస్థలు సూర్యుభాగము వలన ప్రవాస, నష్ట, మత, జయ, హాస్యం, రతి, మోసము, శని, భుక్తి, జ్వరము, కంపము, సుస్థితి అని చంద్రునికి 12 అవస్థలుండును. పట్టబంధము, యానము, ఉగ్రకర్మ, సంధివిగ్రహకర్మలు ఆభరణ ధారణము, ధాత్వాకరము, యుద్ధకర్మ ఈ పనులను మేష లగ్నమున చేయుట శుభప్రదము. శుభకార్యములు, స్థిరమైన కార్యములు, జలకర్మ , గృహకర్మ, కృషివాణిజ్యపశ్వాదికర్మలను దుష్టలగ్నమున చేయవలయును. కాలవిజ్ఞానము, శిల్పకర్మ భూషణధారణము, యుద్దము, గజకార్యము, వివాహము, అభి షేకాది కర్మలను మిథున లగ్నమున చేయవలయును. వాపీకూపతటాకాది కర్మలను, వాటి బంధనమును, వాటి మోక్షమును, పౌష్టికకర్మను, లిపి లేఖనమును కర్కాటక లగ్నమున చేయవలయును.

 ఇక్టు కర్మ, ధాన్యకర్మ, వాణిజ్యకర్మ, విక్రయకర్మ, వ్యవసాయము, సేవాదికర్మలు స్థిరలగ్నమున చేయవలయును. సాహసకార్యములను, యుద్దమును, రాజకార్యములు మొదలగువాటీని సింహలగ్నమున చేయవలయును. విద్యాభ్యాసము, శిల్పకర్మ, ఔషధకర్మ, భూషణధారణ, చర స్థిర లగ్నములలో చేయవలయును. పౌష్టికకర్మలు, సర్వశుభ కార్యములు కన్యాలగ్నమున చేయవలయును. కృషికర్మను, వాణిజ్యకర్మను, యానకర్మ , పశుకర్మ , వివాహము, వ్రతాది కార్యములను తులాభారాశ్రితమైన కర్మలను తులాలగ్నమున చేయవలయును. సమస్తములగు స్థిర కర్మలను, రాజ సేవను, రాజాభి షేకమును, చోరకర్మ, స్థిరములగు ప్రయత్నములను వృశ్చిక లగ్నముననాచరించవలయును. వ్రతములను, వివాహమును, ప్రయాణమును, అశ్వగజ కర్మలను, శిలకర్మలను, కళాకర్మలను, చర స్థీరకర్మలను ధనుర్లగ్నమున నాచరించవలయును. చాప బంధనము, చాప మోక్షమును, అస్త్రకర్మను కృషికర్మ, గోకర్మ, ఆశ్వాదికర్మలు, ప్రస్థానము, పశుకర్మ, దాసకర్మలను మకర లగ్నమున చేయవలయును. కృషి, వాణిజ్య, పశు, జల, శిల్ప కళాదికవలలను, జలపాత, అస్త్ర శస్త్రాది కర్మలను కుంభలగ్నమున చేయవలయును. వ్రతములను వివాహమును, అభి షేకమును, జలస్థాపనము, సన్ని వేశనము, భూషణములను జలపాత్ర, అశ్వకర్మలను మీనలగ్నమున చేయవలయును. మేషాది విలగ్నములు శుద్ధములుగా ఉన్నపుడు ఈ కర్మలనాచరించుట ప్రసిద్దీకలదు. క్రూరగ్రహములచే చూడబడినను, ఉగ్రగ్రహములున్ననూ క్రూరఫలితమే కలుగును. వృషభ, మిథున, కర్కాటక, కన్యా, మీన, తులా, ధనుర్లగ్నములు శుభప్రదములు. శుభ నక్షత్రములు శుభగ్రహములు ఉన్నపుడు శుభములు. ఇతర రాశులు పాపరాశులు.

            గ్రహయోగమువలన గ్రహవీక్షణమువలన రాశిగ్రహోద్భవమును ధరించును. అట్లే ఫలమును ధరించును. గ్రహయోగము, గ్రహవీక్షణములేని రాశి తన స్వభావమును అనుసరించును. రాశి ఆదిలో సంపూర్ణఫలమునిచ్చును. మధ్యలో మధ్యమ ఫలమునిచ్చును. లగ్నాంత్యమున తుచ్ఛఫలము నిచ్చును. అన్నిలగ్నములలో ఇదేవిధమగు ఫలముండును. అన్ని విషయములలోను మొదట లగ్నము, తరువాత కర్తకు చంద్రబలమును చూడవలయును. సప్తమస్థానమున బలయుతులగు గ్రహములుండవలయును. చంద్రబలము ఆధారము,ఇతరగ్రహముల బలము ఆధేయము. ఆధారముచే ఆధేయము ధరించబడును. చంద్రుడు శుభప్రదుడైనచో అన్ని గ్రహములు శుభఫలములనే ఇచ్చును. చంద్రుడు అశుభప్రదుడైనచో ఇతరగ్రహములుకూడా అశుభఫలమునే ఇచ్చును. ఒక్కధనాధిపుడు మాత్రమే చంద్రుని ఆధారము చేసుకొని ఫలములనొసంగుడు. లగ్నముయొక్క అంశలలోనున్న గ్రహములు లగ్నమునుండి వచ్చుఫలమును ధరించియుండును. ధనాతీతము ద్వితీయఫలము నొసంగును. ఇట్లు అన్నిస్థానములు శేషములైన పిదప ఒకటి లగ్నమును నిర్ణయించవలయును.

        కొద్ది దినములలో సర్వగుణయుతమగు లగ్నము లభించదు. తక్కువ దోషములు ఎక్కువ గుణములుకల లగ్నము శుభదాయకము. కాలము దోషమువలననే దుష్టమగును. ఆ దోషము చతుర్ముఖ బ్రహ్మ కూడా తొలగించజాలడు. అశౌచగుణములేక్కువగానున్ననూ దోషావహమే అగును. అశౌచగుణములను తెలి పెదను. ఆమరిక్తయగు అష్టమి, షషీ, ద్వాదశి ప్రతిపత్తు, పరిఘయొక్క పూర్వార్ధము, వ్యతీపాత్, వైధృతి, ఉభయ సంధ్యలు, ఉపప్లవము, విష్టి, ఋతువుయొక్క ప్రథముభాగము ఇవి యన్నియూ అశుభ ప్రదములు. ఈ దోషములుకల లగ్నము నిశ్చయించినచో అనిష్టము తప్పదు. ఆదివారము మొదలు శనివారము వరకు కల వారములలో వివాహము చేసినచో వరుసగా స్త్రీరోగముకలది, పతిప్రియ, దుఃఖముకలది, పుత్రవంతురాలు, భోగములుకలది, పతివ్రత, సుందరములగు కేశములు కలదియగును. భరణి, కృత్తిక, ఆర్ద్ర, పుబ్బ, విశాఖ జ్యేష్ఠ మొదలగు నక్షత్రములు, చైత్రము, కార్తీకము, జ్యేష్ఠము, పుష్యమాసములు హితకరములుకావు. భద్ర, సంక్రమణము, నిద్రా, రాత్రి, సూర్యచంద్రగ్రహణములు, అట్లే నింద్య నక్షత్రములలో నింద్యపారములలో వివాహము జరిపినచో కులటయగును. పాపభోగములందు అభిరుచి కలదియగును. ఈ దోషముల నివృత్తికి తిలలచే, నెయ్యిచే దూర్వలచే గాయత్రీమంత్రముతో 800లు హోమమును చేయవలయును. సర్వదోష నివృత్తికి, బంగారమును, గోవులను, తిలలను దానము చేయవలయును. మొదటి నాలుగునిశలు సమములైనను విడువవలయును. చంద్రుడు ఓజరాశి అంశగతుడై లగ్నమును పురుషగ్రహములు చూచుచున్నపుడు, ఉపవీతి అయి, సరితిథిలో నగ్నుడు కాకుండా స్త్రీని కామించవలయును. పుత్రులను కోరు పురుషుడు రేవతి, మూల, ఆశ్లేష మఘా నక్షత్రములను వదిలి స్త్రీ సంగమమును చేయవలయును. గర్భము తెలిసిన తరువాత రెండవనేలలో కానీ మూడవనేలలోకాని సీమంతమువలె పుంసవనమును చేయవలయును. నాలుగవ, ఆరవ, ఎనిమిదవ మాసమునకాని మాసాధిపతి బలయుతుడుగా నున్నపుడు, దంపతులకు తారాచంద్రబలమున్నపుడు శూన్యముకొని పర్వదివసమున, మంగళ, గురు, ఆదిత్య వారములలో తీక్షగ్రహములతో కలిసి యున్న సూర్యుని వదిలి చంద్రుడు పురుష నక్షత్రాంశలో ఉన్నపుడు, జన్మలగ్నమునుండి అష్టమ శుద్ధి యున్నపుడు ఇద్దరికి నైధనలగ్నము కానపుడు శుభగ్రహములు లగ్నమున నున్నపుడుకాని, శుభగ్రహముల వీక్షణమున్నపుడుకాని, పాపగ్రహములుకాని, పాపగ్రహదృష్టికాని లేనపుడు శుభగ్రహములు 3, 4 స్థానములలో కేంద్ర స్థానములలో ఉన్నపుడు 6, 1 స్థానములలో పాపగ్రహములున్నపుడు, చంద్రుడు 12, 7, 6 స్థానములలో లేనపుడు సీమంతముకొని, పుంసవనమునుకొని చేయవలయును. ఒక్క క్రూరగ్రహముకానీ 12వ స్థానమున, పుత్రస్థానమున, అష్టమస్థానమునకొని ఉన్నచో సీమంతినినికాని, ఆమె గర్భమునుకాని నశింపచేయును. పుత్రుడు కలిగిన తరువాత జన్మముహూర్తమునకాని, జాతాశౌచము తొలగిన తరువాతకాని శిశువునకు. జాతకర్మనాచరించవలయును. జాతకర్మ కుముందు పితృదేవతలను పూజించవలయును. జాతాశౌచము తొలగిన తరువాత ఆయాకులములకు తగినవిధముగా నామకరణమును చేయవలయును. నామము మొదట ప్రశస్తి చెందినదై యుండవలయును. శుభగ్రహ వీక్షణమున్నపుడు చేయవలయును. దేశకాల విఘ్నములు కలిగి కాలాతిక్రమణమైనచో శుక్రుడు గురువు అస్తగులు కొనపుడు, ఉత్తరాయణమున, చర స్థిర మృదు క్షిప్ర నక్షత్రములలో, శుభ వాసరమున, తారాచంద్రబలమున్నపుడు, శుభలగ్నమున, శుభాంశమున సప్తమశుద్ధియున్నపుడు, నామకరణమును చేయవలయును. పురుషుడైనచో ఆరవనెలలోకాని, ఎనిమిదవ నెలలోకాని, స్త్రీ అయినచో అయిదవ నెలలో, ఏడవనెలలో కాని అన్నప్రాశనమును చేయవలయును. రిక్తతిథిని, దీనక్షయమును, నన్లను, ద్వాదశిని, అష్టమిని వదలి, ఇతర తిథులలో శుభవాసరమున అన్నప్రాశనమును చేయవలయును. చరస్థిర మృదు క్షిప్ర నక్షత్రములలో సప్తమ స్థానమున శుభగ్రహములున్నపుడు, దశమ శుద్దియుండగా శుభలగ్నమున, శుభాంశమున, పూర్వార్ధమును సౌమ్యగ్రహము చూచుచున్నపుడు లేదా సౌమ్య గ్రహమున్నపుడు, క్రూరగ్రహములు మూడు ఆరు లాభస్థానములలో, శుభగ్రహములు కేంద్ర ధీధర్మస్థానములలో ఉన్నపుడు, చంద్రుడు 12, 6, 7 స్థానములలో ఉండగా అన్నప్రాశనము శుభప్రదము. బాలునికి మూడవ సంవత్సరమునకాని, అయిదవ సంవత్సరమునకాని, తమతమ కులాచారముననుసరించి, గృహ్యసూత్ర ప్రకారముగా చౌలకర్మనాచరించవలయును. ఉత్తరాయణమున గురుశుక్రులు అస్తమించనపుడు, పర్వరిక్తతిథులు లేనపుడు, శుక్రగురు బుధ సోమవారములలో, అశ్విని, పునర్వసు, పుష్యమి, మృగశిర, జ్యేషా, రేవతి నక్షత్రములలో చేయవలయును. చౌలకర్మలో హస్తనుండి మూడు నక్షత్రములు, శ్రవణమునుండి మూడు నక్షత్రములు శుభప్రదములు. పట్టబంధనము, చౌలము, అన్నప్రాశనమున, ఉపనయనమున జన్మనక్షత్రము శుభప్రదము. ఇతర కర్మలకు అశుభప్రదము. అష్టమశుద్ధి యుండవలయును. శుభలగ్నమున, శుభాంశమున, జన్మ లగ్నము నుండి అష్టమస్థానమున చంద్రుడు లేనపుడు షష్ణ, అష్టమ, అంత్యస్థానములలో లేనపుడు, శుభగ్రహములు ధన, త్రికోణ, కేంద్ర స్థానములలోనుండగా, ఇతర గ్రహములు మూడు ఆరు స్థానములలోనుండగా, ఉభయసంధ్యలలో కాక, అభ్యంగనముచేయక, రాత్రికాక, భోజనమును చేయక, యుద్ధమున, ఉత్కటయోగమున, భూషణములు ధరించియుండగా, ప్రయాణము చేయుచుండగా తొమ్మిదవ దినమునకాక రాజులకు శౌరకర్మ చేయవలయును. అయిదవయేట అయిదవదినమున, శౌరయోగ్యమగు నక్షత్రమున లేదా శుభోదయమున కౌరకర్మ చేయవలయును. నృపాజ్ఞచే, బ్రాహ్మణాజ్ఞచే, యజ్ఞమున, మరణమున, బంధమోక్షణ సమయమున వివాహమున అనివారములలో, అన్నీ నక్షత్రములలో, అన్ని తిథులలో కౌరము చేసుకొనవచ్చును. శుభకార్యములలో మొదట శుభముకొరకు కురార్పణమును చేయవలయును. తొమ్మిదవ, ఏడవ, ఐదవ దినములలో తృతీయము బీజనక్షత్రముగా నున్నపుడు శుభవారమున, శుభోదయమున, వితాన ధ్వజతోరణములచే చక్కగా ఇంటిని అలంకరించి, ఆశీర్వాదమును, పుణ్యాంగనలచే పుణ్యకర్మను చేయించవలయును.

వాద్య నృత్యములచే ఈశాన్యదిశకు వెళ్ళి అచట తీర్ఘమైన ఉపకరణముచే మట్టిని తీసుకొని మరలవచ్చి, మృణ్మ యపాత్రలోకాని, వెదురు పాత్రలో కాని ఆ మట్టిని నింపవలయును. అనేక బీజములతో కలిసియున్న నీటిని పుష్పాదులచే అలంకరింపచేసి, చల్లవలయునను. గర్భాధానమునుండికాని, పుట్టుకనుండికాని అష్టమ వర్గమున బ్రాహ్మణులకు, రాజులకు పదకొండవ యేట, వైశ్యులకు పన్నెండవ యేట మౌంజీ బంధనమును (ఉపనయనమును) చేయవలయును. పుట్టుకనుండి అయిదవయేట, వేదశాస్త్ర విశారదుడగువాడు, ఉపవీతుడై, కాంతివంతుడై ఉపనయనమును చేయవలయును. బాలునికి శుక్రుడు  జీవుడు బలహీనుడైనను శుభప్రదులే. చెప్పబడిన సంవత్సరములోనే ఉపనయనమును చేయవలయును. చేప్పబడనపుడు చేయరాదు. గురువు, శుక్రుడు కనపడుచున్నపుడు, ఉత్తరాయణకాలమున చేయవలయును. వేదములకు గురువు, శుక్రుడు, కుజుడు, బుధుడు అధిపతులు. ఇతరులకు శరత్, గ్రీష్క వసంత ఋతువులలో చేయవచ్చును. బ్రాహ్మణులకు మాత్రము వ్యుతమముతో మాఘాదిపంచకమున చేయుట సాధారణనియమము. స్వకులాచారధర్మములను తెలిసినవాడు మాఘమునకాని ఫాల్గుణమాసమునకాని, విధులను తెలిసినవాడు, ధనవంతుడు చైత్రమాసమున, వేద వేదాంగ పారగుడు ధనవంతుడు వైశాఖ మాసమున, వేదశాస్త్ర విశారదుడు, ఉపనీతుడు, బలాడ్యుడు జ్యేష్ఠమాసమున, విధులను బాగుగా తెలిసినవాడు శుద్ధ ద్వితీయ, తృతీయ, పంచమి, త్రయోదశి, దశమి, సప్తమీ తిథులు శుభప్రదములు. ఉపనయనమునకు ఏకాదశి, షష్ఠి, ద్వాదశీ శుభప్రదములు. ఇతర తిథులు నిందితములు. హస్తనుండి మూడు నక్షత్రములు, రేవతి, పుష్యమి, ఆర్ద్ర, పునర్వసు, ఉత్తర, శ్రవణము నుండి మూడునక్షత్రములు, అశ్వని, అనూరాధ, మృగశిర, పుబ్బ నక్షత్రములు ఉపనయనమునకు శుభప్రదములు.

 జన్మనక్షత్రమునుండి పదియవనక్షత్రము కర్మ, పదునారవనక్షత్రము సంఘాతము, పదునెనిమిదవ నక్షత్రము సముదయము, ఇరువదిమూడవ నక్షత్రము వినాశనము, ఇరువదియైదవ నక్షత్రము మానసము. ఈ నక్షత్రములలో శుభకార్యములను చేయరాదు. గురు బుధ శుక్ర సోమ, ఆదివారములు ప్రశస్తములు. ఉపనయనమునకు మధ్యనున్న వారములు శ్రేష్ఠములు. ఇతరములు నిందితములు, దినమును మూడు భాగములుగా విభజించి, వాటిలో మొదటి భాగమున దైవకర్మను, రెండవ భాగమున మానవకర్మను, తృతీయ భాగమున పితృకర్మను చేయవలయును. స్వనీచస్థానమునకాని, నీచాంశలోకాని, తన శత్రురాశిలోకాని, ఆయంశలోకాని గురు కుజులు శాఖేశుడున్న చో వటువు కలా హీనుడు శీలవర్జితుడు అగును.. తనకు శత్రుగృహమునకాని, ఆయంశలో కాని 'గురుడు , శుక్రుడు శాఖేశులలో ఎవరున్ననూ ఉపనీతుడు మహాపాతకములను చేయువాడగును. స్వోచ్ఛస్థానమున నున్నపుడు, ఆయంశలోను, స్వరాశిలో, స్వరాశిగత గణములో గురుశుక్రలున్ననూ, కేంద్రత్రికోణములందు గురు శుక్రులున్ననూ మిక్కిలి ధనవంతుడు, వేద వేదాంగపారగుడు అగును. గురువు పరమోచ్చలో ఉన్నపుడు, శాఖేశుడున్ననూ, శుక్రుడున్ననూ, సప్తమ శుద్దియున్నచో ఉపనీతుడు వేదశాస్త్ర విశారదుడగును. గురువు, శుక్రుడు, శాఖేశుడు స్వోచ్ఛలోకాని, మిత్రగృహములోకాని, మిత్రునికి ఉచ్చస్థానమునకాని, ఉచ్చాంశలోకాని యున్నపుడు ఉపనయనము చేసినచో వటువు విద్యాధన సమన్వితుడగును. శాఖాధిపతివారము, శాఖాధిప బలము, శాఖాధిపతి లగ్నము ఈ మూడు ఉపనయనమున దుర్లభములు, కావున చంద్రుడు వేదాంశలో ఉన్నపుడు ఉపనయనమును చేసినచో విద్యావిశారదుడగును. చంద్రుడు పాపాంశలో కాని స్వాంశలో కాని యున్నచో దరిద్రుడు నిత్యదుఃఖితుడు అగును. శ్రవణాది నక్షత్రములలో, చంద్రుడు కర్కటకొంశలో ఉన్నపుడు, ఉపనయనమును చేసినచో వేదశాస్త్ర సమ్పది, ధనధాన్య సమృద్ధి గలవాడగును. శుభలగ్నమున, శుభాంశమున, సప్తమశుద్ధి కలిగియున్న లగ్నమునకాని, సప్తమస్థానమున సౌమ్యగ్రహములున్ననూ, సౌమ్యగ్రహవీక్షణమున్ననూ ఇష్టులగు గురుసూర్య చంద్రాదిగ్రహములు అయిదు బలయుతులై, స్థానాది బలపూర్ణులైనను, నలుగురు శుభగ్రహములు కలిసియున్ననూ, ఏకవింశ' మహాదోషములు లేకుండగానున్న చో, శుభ గ్రహములున్న రాశులుకాని శుభగ్రహములచే చూడబడిననూ శుభకరములు. నవాంశగతములు అయిన శుభరాశులను అన్నింటిని గ్రహించవచ్చును. కాని కర్కటకోంశము శుభగ్రహములతో కూడియున్ననూ, శుభగ్రహములచే చూడబడుచున్ననూ వర్షింపదగినదే. కావున గోమిధునాంశములు, తులాకన్యాంశములు శుభములు. ఇట్లు లగ్నమును సిద్దపరిచి నవాంశములను చూచి ఉపనయనమును ఆచరించవలయును. పాపగ్రహములు మూడు, ఆరు, పదకొండు స్థానములలోనుండి ఆరు ఎనిమిది పన్నెండు రాశులలో శుభగ్రహములు లేకుండగా, చంద్రుడు ఆరు, ఎనిమిది, లగ్న, పన్నెండు స్థానములలో లేకుండగా ఉండుట చాలా ముఖ్యము. చంద్రుడు తన ఉచ్చస్థానములో ఉన్ననూ ఉపనయనము చేయువాని లగ్నములో ఉన్నచో వటువును ధన హీనుని, క్షయరోగిని చేయును. సూర్యుడు కేంద్రస్థానమున యున్నచో వటువుకు పితృనాశము సంభవించును. ఉపనయనమునకు పంచదోషములులేని లగ్నము శుభప్రదము. వసంతఋతువులోతప్ప ఉపనయనము కృష్ణపక్షమునకూడా చేయవచ్చును. కాని అనధ్యయన దినములలో విష్టిలో షష్ణలో ఉపనయనమును చేయరాదు. త్రయోదశినుండి నాలుగు దినములు సప్త మినుండి మూడుదినములు, చతుర్థి ఈ తిథులుగల గ్రహమునకు శుభప్రదములని చెప్పబడినవి.

రాజులకు పాణిగ్రహణమునకన్నా ముందు చేయవలసిన కురికొబంధనకర్మను గురించి ఇపుడు చెప్పెదను. వివాహమునకు చెప్పిన మాసములలో శుక్లపక్షమున, గురువు, శుక్రుడు, కుజుడు, అస్తగతుడు కానపుడు తారాచం ద్రబలమున్నపుడు, ఉపనయనమునకు చెప్పబడిన తిథులలో, మంగళవారముతప్ప ఇతరకొరములలో, కర్తకు నవాంశ గానపుడు, అష్టమోదయవర్జితమున, అష్టమ శుద్దియుండి, చంద్రుడు లగ్నముననుండి, ఆరు, ఏనిమిది, పన్నెండుస్థానములలో గ్రహములులేనపుడు శుభగ్రహములు, ధన, త్రికోణ, కేంద్రస్థానములలోనుండి, ఇతర గ్రహములు మూడు, ఆరు, పదకొండు స్థానములలోనుండగా దేవతలను పితృ దేవతలను పూజించి కురికాబంధనమును చేయవలయును. దేవతల సమీపమున కురికను చక్కగా పూజించవలయును. తరువాత లక్షణములుగల కురికను నడుమునకు కట్టవలయును. ఆయా మార్గావిస్తారప్రమాణముతో ఛేదించవలయును. ఆఛేదఖండములే ఆయములుగాను, ఆ విస్తారము ధ్వజపరిమాణమున్న చో శత్రునాశము, ధూమపరిమాణమున్నచో మరణము, సింహపరిమాణమున్నచో జయము, కుక్క పరిమాణమున్నచో రోగము, వృష పరిమాణమున్నచో ధనలాభము, గర్గభ పరిమాణమున్నచో దుఃఖము, గజ పరీమాణమున్నచో మిక్కిలి పీతి, ధ్వాంక పరిమాణమున్నచో ధననోశము కలుగును. ఖడ్డిని పుత్రికను తన అంగుళములచే కొలువవలయును. ఎటు కొలచినదానిలో ఏకాదశ పరిమితిని వదలవలయును. మిగిలిన అంగుళిలకు వరుసగా ఇట్లు ఫలముండును. పుత్రలాభము, శత్రువధ, స్త్రీలాభము, గమనము, శుభము, అర్థహాని, ఆర్ధవృద్ధి, ప్రీతి, సిద్ధ, జయము, స్తుతి ఇవి ఫలములు. ధ్వజపరిమాణమో, ఉండి నష్టమైనచో మొదటిదానివలన ప్రణముకలుగును. మధ్యభాగము సింహపరిమాణమో గజపరిమాణమో ఉండి, అంత్యభాగము శ్వానకొక పరిమాణమున్ననూ, చివరభాగము ధూమ్ర గర్దభాగమునమువలన ప్రణముండుట శ్రేయోదాయకముకాదు. గురువుగారి ఇంటినుండు స్వగృహమునకువచ్చిన జితేంద్రియులగు బ్రాహ్మణులకు చిత్ర, ఉత్తర, పునర్వసు, పుష్యమి, రేవతి, శ్రవణము, అనూరాధ, రోహిణీనక్షత్రములందు, సూర్యచంద్ర బుధ గురు, శుక్ర వారములందు, లగ్నాంశములందు, ప్రతిపత్తు, పర్వదినమును, రిక్తదనమును, అమావాస్యను, అష్టమానుండి దీనత్రయమును విడిచి, ఇతరదినములలో సమావర్తనమును, ముండనమును చేయవలయును. అన్ని యాశ్రములలో గృహస్థాశ్రమము ఉత్తమోత్తమము. . ఈ గృహస్థాశ్రమమున శీలవతియగు స్త్రీయందు సుఖమును పొందగలడు. శీలవతియగు  భార్య సులగ్నవశముననే లభించునుకదా. చతుర్ముఖ బ్రహ్మ చెప్పిన దానిని చక్కగా ఆలోచించి సులగ్నమును చెప్పెదను. ఒక శుభదినమున సర్వలక్షణసంపన్నుడు సుఖాసీనుడు, జ్ఞానముకలవాడు అగు దైవజ్ఞుని భక్తితో దేవునీవలే నమస్కరించి అడుగవలయును. తొంబూలఫలపుష్పాదులను దోసిటపట్టుకొని వెళ్ళవలయును. లగ్నమున క్రూరగ్రహమున్నను, సప్తమ స్థానమున కుజుడున్ననూ 8 సంవత్సరములలో పుణ్యదంపతుల మరణము సంభవించును. లగ్నమున చంద్రుడుండి, సప్తమ స్థానమున కుజుడున్నచో భర్త మరణము ఎనిమిది సంవత్సరములలో సంభవించును. లగ్నము నుండి అయిదవ స్థానమున పాపగ్రహముండి, శత్రువుచే చూడబడి నీచగతుడైనచో వధువునకు పుత్రులు మరణింతురు. లేదా వధువు కులటయగును. 3, 5, 7, 11 కర్మస్థానములలో చంద్రుడుండి గురువుచే చూడబడినచో దంపతులకు సంబంధమును కలిగించును. తులా కర్కటకలగ్నములలో శుక్రచంద్రులతో కలిసియున్ననూ చూడబడుచున్ననూ అడుగువారికి కన్యలభించును. స్త్రీలగ్నమున, దేష్కాణలగ్నమున స్త్రీఆంశమున, నవాంశమున సరి లగ్నమువచ్చి చంద్ర, శుక్రులచే చూడబడినచో అడుగువారికి కన్యలభించును. ఇట్ల స్త్రీకి పుంలగ్నమున, పుంనవాంశమున పృచ్చకుని లగ్నము పుంగ్రహములచే చూడబడినపుడు భర్త లభించును. కృష్ణపక్షమున ప్రశ్నలగ్నమునుండి రాశిలో చంద్రుడుండి పొపగ్రహములచే చూడబడిననూ, రంధ్రమున నున్ననూ సంబంధము కుదురదు. ప్రశ్నకొలమున శుభనిమిత్తములు, శుభశకునములు కలిగినచో దంపతులకు శుభము కలుగును. అశుభనిమిత్తములు అశుభశకునములు కలిగినచో అశుభము జరుగును. పంచాంగములచే శుద్ధిపొందిన దినమున చంద్రబలము తారాబలము ఉన్నపుడు, వివాహానక్షత్రోదయ కొలమునకాని కులస్థులచే కన్యావరణమును చేయవలయును. ఆభరణములచే పుషతాంబూల ఫలగంద్రాక్షతాదులచే, శుక్లాంబరములచే, గీతవాద్యములచే, విఘ్ననివృత్తినిచేయు ఆశీర్వచనములతో, కన్యాగృహమున వరుడు ప్రణవపూర్వకముగా కన్యావరణమును చేయవలయును. అపుడు కన్యతండ్రి ప్రీతిపూర్వకముగా కన్యాదానమును చేయవలయును. కుల శీల వయో రూప ధన విద్యాదులుకల వరునికి రూపవతియగు వరునికంటే చిన్నదగు కన్యను దానము చేయవలయును. గుణాశ్రయురాలు, త్రైలోక్యసుందరి, దివ్యగంధమాల్యాంబరవతి, సర్వలక్షణ సంయుక్త, సర్వాభరణ భూషిత, వెలకట్టలేని మణిహారములచే దిగంతములను శోభింపచేయుచున్న, వేలకొలది విలాసినులచే రాత్రింబవళ్ళు సేవించబడుచున్న కుమారియగు శశీ దేవిని చక్కగాపూజించి, పూజ ముగియగానే ఇట్లు ప్రార్థించవలయును. ఓ దేవేంద్రోణీ ! దేవేంద్ర ప్రియభాలనీ ! నీకు నమస్కారము. వివాహమున నాకు భాగ్యమును, ఆరోగ్యమును, పుత్రలాభమును ప్రసాదింపుము.. స్త్రీలకు సరియేడులో పాణిగ్రహణము శుభప్రదము. అట్లే పురుషులకు బేసి ఏడులో శుభప్రదము. ఒకవేళ వీపరీతముగా జరిగినచో అనగా స్త్రీకి బేసి ఏడులో, పురుషునికి సరియేడులో వివాహమును జరిపినచో అశుభప్రదము. వివాహమునకు మాఘ, ఫాల్గున, చైత్ర, వైశాఖ, జ్యేష్ఠ మాసములు శుభప్రదములు. కార్తీక మార్గశీర్ష మాసములు మధ్యమములు. ఇతర మాసములు నిందితములు. వశన నక్షత్రములలో సూర్యుడు ఆర్గా నక్షత్రమున ప్రవేశించిన తరువాత వివాహము, దేవతాప్రతిష్ణ, ఉపనయనము చేయరాదు. శుక్రుడు గురువు అస్తగతులైనపుడు, బొలులుగా ఉన్నపుడు, వృద్దులుగా ఉన్నపుడు, గురువు సింహరాశిలో ఉన్నపుడు, సింహాంశగతుడైనపుడుకూడా విఫోహాదులను చేయరాదు. పశ్చాదుదితుడు, ప్రాగుదితుడు అగు శుక్రుడు ముప్పదిరోజులు శిశువుగానుండును. ఇరువది ' రోజులు వృద్దుడుగా నుండును. గురువు పది హేనురోజులు బాలుడుగా, పది హేను రోజులు, వృద్ధుడుగా నుండును. శ్రీమన్నారాయణుని ఉత్సవము జరుగువరకు శుభకార్యములను చేయరాదు. వాసుదేవుని ఉత్సవ సమయమున ఇతర శుభములకొరకు చూడవలసిన అవసరమేలేదు. పుట్టిన మాసమున, జన్మ నక్షత్రమున మొదటి పుత్రునకుకాని, పుత్రికకుకాని వివాహమును చేయరాదు. పెద్దకొడుకు, పెద్దకూతురుకు పరస్పరము జ్యేష్ఠమాసములో వివాహము జరుపరాదు. అనగా వధూవరులు ఇద్దరూ జ్యేషులుగా ఉండరాదని భావము. ఇద్దరిలో ఒకరు మాత్రమే జ్యేషులైనచో మంచిదే. ఇద్దరైన శుభప్రదముకాదు. ఉత్పాతములేర్పడిన తరువాత, గ్రహణము ఏర్పడిన తరువాత ఏడురోజులు వివాహమును జరుపరాదు. మూడుదినములు అత్యంతము అశుభప్రదములు. త్రిద్యుస్పృక్, కయదినము, గ్రహము గ్రస్తమైనపుడు, అస్తగుడైనపుడు ముందు మూడుదినములు ఉదయించిన తరువాత మూడు దినములు, గ్రహసంధిలో మూడుదినములు, నిశీధమున ఏడు దినములు, మాసమున చివరి అయిదుదినములు రిక్తతిథిని, అష్టమిని, వ్యతీపాతమును, వైధృతిని, సంపూర్ణముగా పరిఘార్థమును విడువవలయును. రేవతి, ఉత్తర, ఉత్తరాషాడ, ఉత్తరాభాద్ర, అనూరాధ, స్వాతి, మృగశిర, హస్త, మఘ, మూల నక్షత్రములలో విద్దలేనపుడు పాణిగ్రహణమును చేయవలయును. వివాహమున దంపతులకు గురు సూర్యబలము ఆవశ్యకము. గురుసూర్యులు బలహీనులైనచో ప్రయత్నముచే పూజ జరుపవలయును. గోచరము, వేధజము, అష్టవర్గజము, రూపజము అని ఈ బలములు ఉత్తరోత్తరము బలాధిక్యము కలవి. గోచర మార్గమువలన కలుగు బలము స్తూలబలము. మొదట చంద్రబలమును తారాబలమునుచూచి, తరువాత పంచాంగబలమును చూడవలయును. తిథి ఒక గుమము, వారము రెండు గుణములు, నక్షత్రము మూడు రెట్లు, యోగము నాలుగు రెట్లు తిథ్యర్థము  అయిదురెట్లు బలము. తరువాత ముహూర్తము బలీయము తరువాత లగ్నము బలాధికము. తరువాత హోర, దేష్కాణము, నవాంశము, ద్వాదశాంశము, త్రింశాంశము, ఇట్లు ఉత్తరోత్తర బలీయములు. కావున వీటిని చక్కగా చూడవలయును. శుభగ్రహములున్న, లేక వీక్షణమున్న అన్ని రాశులు శుభప్రదములే. చంద్రుడు, సూర్యుడు, బృహస్పతి, మొదలగు అయిదు గ్రహములు ఏరాశికి శుభులుగా నుందురో అది శుభప్రదమగు లగ్నము. నలుగురు బలీయులున్ననూ శుభప్రదమే.

సప్తమ శుద్ది యుండవలయును. ఏకవింశతి మహాదోషములు లేకుండవలయును. ఓ నారదా ! ఏకవింశతి మహాదోషముల నామములను, రూపములను, ఫలములను సంగ్రహముగా చెప్పెదను వినుము. పంచాంగ శుద్ధిలేకపోవుట మొదటి దోషము. ఉదయాస్త శుద్ధిహాని రెండవ దోషము. సూర్యసంక్రమణము మూడవ దోషము. పాప షడ్వర్గము, షష్ణ భృగువు, అష్టమ కుజుడు, గండాంతము, కర్తరీ, రిషము. షష్ణ అష్టమ స్థానగత చంద్రుడు, దంపతులకు అష్టమ లగ్నము, విషఘటీ, దుర్ముహూర్తము, వార దోషము, ఖార్టూరికము సమాంఘిభం, గ్రహణము, ఉత్పాతము, క్రూర గ్రహవేధగల నక్షత్రము, క్రూర గ్రహ సంయుతము, కునవాంశ, మహాపాతము, వైధృతి అనునవి ఇరువది యొకటి మహాదోషములు. తిథివారనక్షత్రయోగకరణములను పంచాంగములందురు. ఈ అయిదింటి శుద్ధి పంచాంగ శుద్ధి యనబడును. పంచాంగ

దోషములున్న లగ్నము నిరర్ధకము. విషము కలిసిన పాలను వదిలినట్లు పంచైష్టిక లగ్నమును కూడా వదలవలయును. లగ్నము కాని లగ్నాంశముకాని ఆయా ఆధిపతులచే చూడబడిననూ, కూడియున్ననూ, పరస్పరాధిపతులతో చూడబడిననూ, కూడియున్ననూ, శుభగ్రహముచే కొని, మిత్రగ్రహముచే కాని చూడబడిననూ, కూడియున్ననూ వరునికి మృతి సంభవించును. ఇట్లే ఆయా ఆధిపతులచే సప్తమ స్థానము కాని, సప్తమాంశలుకొని, ఉదయాంశలు కాని చూడబడిననూ కూడియున్ననూ, వారిద్దరూ కలిసి లేకున్ననూ చూపులేకున్ననూ వధువునకు మరణము సంభవించును. వివాహాది శుభకార్యములలో సూర్యసంక్రమణమునకు మొదటి పదునారు నోడికలను, తరువాతి పదునారు నాడికలను విడువవలయును. వివాహ, స్థాపనాది శుభకార్యములలో షడ్వర్గము శుభప్రదము శ్రేష్ఠము. లగ్నము నుండి ఆరవస్థానమున శుక్రుడున్నచో భృగు షష్ణ దోషమని పేరు. శుక్రుడు ఆరవ స్థానమున నుండి ఉచ్చగతుడైనను, శుభగ్రహములచే కలిసియున్ననూ ఆ లగ్నమును వదిలి పెట్టవలయును. లగ్నము నుండి అష్టమస్థానమున నున్న కుజుడున్నచో కుజాపలుమమందురు. ఇది మహాదోషము. అష్టమస్థానముననున్న కుజుడు ఉచ్చగతుడై మూడు శుభగ్రహములచే కూడియున్నచో ఆ లగ్నమును విడువవలసిన పనిలేదు. పూర్ల, నందయను తిథుల సంధి నాడీద్వయమున్నచో యాత్ర, వివాహ, ఉపనయనాదులకు గండాంత దోషమనబడును. ఈ దోషము మృత్యుప్రదము. కర్కాటక సింహములకు, తులా ధనువులకు, మీన మేషములకు ఘటి కార్థము అంతరాలకాలము గండాంత మనబడును. ఇది కూడా మృతి ప్రదమే. ఆశ్లేషా జ్యేషా, రేవతులలో షోడశాంశాధిపతులు, నక్షత్ర సంధులు, ఆ నక్షత్రములకు మొదటి నక్షత్రముల మొదటి పొదములు కూడా గండాంతములనబడును. మూడు సంధులు చాలా ఉగ్రములు. ఈ మూడు గండాంతములనబడును. ఇవి మూడు విధములుగానుండును. పాప గ్రహములు లగ్నాభిముఖములైనను, ఋజుగతులు కలవైననూ, వక్రగతులు కలవైననూ కర్తరి యందురు. ఈ కర్తరి దంపతుల కంఠమును ఖండించును. కర్తరీయోగదుష్టమగు లగ్నమును విడిచి పెట్టవలయును. సౌమ్యగ్రహములచే కూడియున్ననూ, సర్వగుణస్టమన్వితమైననూ షష, అష్టమ, రిషస్థానములలో చంద్రుడున్నచో దానిని లగ్నదోషమందురు. గురుడు కాని శుక్రుడు కాని యున్న లగ్నమును ప్రయత్నముచే వదలవలయును. ఉచ్చగతుడైననూ, నీచగతుడైననూ మిత్ర గ్రహము శత్రురాశిలో యున్నచో అన్నిగుణములు కలదైననూ ఆ లగ్నము దంపతులకు మరణ ప్రదము. చంద్రుడు ఇతర గ్రహములచే కలిసి యున్నచో సంగ్రహ దోషమందురు. ఈ సంగ్రహ దోషమున్న లగ్నమున వివాహమును చేయరాదు. చంద్రుడు సూర్యునితో కలిసి యున్నచో దారిద్ర్యము కలుగును. కుజునిచే కలిసి యున్నచో మరణము సంభవించును. బుధునితో కలిసి యున్నచో వ్యాధి కలుగును. గురువుచే కలిసి యున్నచో నిస్సంతానము, దౌర్బాగ్యము కలుగును. శుక్రునిచే కలిసియున్నచో సపత్నీ ప్రదము. అంగారకునిచే కలిసియున్నచో సన్యాసము, రాహువుచే కలిసి యున్నచో మూలనాశము, కేతువుతో చంద్రుడు కలిసియున్నచో నిత్య కష్టములు, దారిద్యము కలుగును. చంద్రుడు పాపగ్రహములతో కలిసియున్నచో దంపతులకు మరణము సంభవించును. శుభగ్రహములచే చంద్రుడు కలిసియుండి ఉచ్ఛరాశీలో కాని మిత్రరాశీలో కాని యున్నచో లగ్నము దోషాయనమైననూ దంపతులకు శ్రేయోదాయకమగును. చంద్రుడు స్వోచ్చగతుడైనను, తన నక్షత్రమున నున్ననూ, మిత్రగ్రహక్షేత్రములలో నున్ననూ పాపగ్రహములతో కూడియున్నచో దంపతులకు మరణమును కలిగించును. దంపతులకు అష్టమలగ్నము, అష్టమరాశి అయిననూ చంద్రుడు ఆ లగ్నమున నున్నచో దంపతులకు మృతిని కలిగించును. ఆ రాశి శుభగ్రహములు కలదైననూ, లగ్నము శుభగ్రహయుతమైనను ఆ లగ్నమును, లగ్నాంశమును, లగ్నాంశాధిపతి కలదానిని ప్రయత్నించి విడువవలయును. దంపతులకు ద్వాదశలగ్నమై, లగ్నతమైన రాశియైనచో దంపతులకు అర్థహాని కలుగును. కావున ఆ లగొంశాధిపతిని విడిచి పెట్టవలయును. జన్మరాశ్యుదయము, జన్మలగ్నోదయము శుభప్రదము. ఆ రెంటికి వృద్దిస్థానము మీక్కిలి శుభప్రదము. 1, 5, 3, 2, 1, 3, 3, 5, 3, 1, 7, 3, 1, 3, 1, 2, 2, 3, 3, శూన్యము, 3, 9, 1, 1, 2, 1, 3, 4, 1, ఇవి పదునాలుగు స్థానములు శూన్యము, 1, 4, 1, 6, 27, 4, 2, . శూన్యము, 3, శూన్యము, 1, పూర్ణచంద్రుడు, గతచంద్రుడు, తర్క చంద్రులు, వేదపక్షములు, ఖరామములు అని అశ్వని మొదలగు నక్షత్రముల కుండును. వీటి తరువాత నుండు నాలుగు ఘటికలు విషఘటికలనబడును. వివాహాది శుభకార్యములలో విషనాడులను విడువవలయును. ఆదివారము మొదలగు వారములలో నిందించబడిన ముహూర్తములను ఎన్ని గుణములు కలవైనను వివాహాదులలో వదలవలయును. భాస్కరాది వారములలో నుండు వారదోషములను కూడా సర్వగుణో పేతములైనను శుభకార్యములలో వదలవలయును.

ఏకార్గలాంఘ్రి తుల్యమగు లగ్నమును విడువవలయును. ఇట్టిలగ్నము శుక్రబృహస్పతులచే కూడియున్నదైనను విషము కలిసిన పాలను విడిచినట్లు విడువవలయును. గ్రహణ నక్షత్రమును, ఉత్పాత నక్షత్రమును, మూడు ఋతువులను శుభకార్యములలో విడువవలయును. శశిభుక్తి తరువాత మిగిలిన నక్షత్రమును కూడా కాలిన కట్టెను విడిచినట్లు విడువవలయును. శుభకార్యములందు గ్రహావిద్దమైన నక్షత్రమును క్రూరగ్రహముల నక్షత్రమును మధ్య బిందువు కలిసిన పంచగవ్యమును విడిచినట్టు విడువవలయును. శుభగ్రహవిద్దమైన నక్షత్రములో అశుభమైన నక్షత్రపాదమునే విడువవలయును కాని  పూర్తి నక్షత్రమును, విడువవలసిన అవసరము లేదు. క్రూరగ్రహములచే విద్ధమైనది, క్రూరగ్రహములు కల నక్షత్రము పూర్తిగా అశుభమే యగును. తులామిధున కన్యాంశలు, ధనూరాశిలోని అంత్యార్ధసంయుతములు ఈ నవాంశలు శుభప్రదములు. వృషభాంశలు వర్గోత్తమములైనచో అవి కూడా శుభప్రదములే. ఇతర నవాంశలు కునవాంశలు కావున గ్రహించరాదు. కునవాంశకలగ్నము సర్వగుణాన్వితమైనను వదలవలసినదే. మహాపాతము సంభవించిన దినమును శుభకార్యములకు విడువదగియున్నది. ఈ దినము సర్వగుణో పేతమైనను దంపతులకు మృత్యుప్రదము కావున విడువదగినది. ఇంకను కొన్ని చెప్పని చిన్న చిన్న దోషములుండును. లగ్నసమయమున మెరుపులు ఉరుములు, మంచు కురియుట, సూర్య పరివేషము, ఇంద్రచాపము, లతా, ఉపగ్రహపాతము, మాస దగ్గమను తిథి, దగ్డలగ్నము, అంధరాగి, బధిర రాశి, పంగురాశి మొదలగునవి కలవు. ఈ దోషముల విషయమున ఇపుడు నియమములను చెప్పెదను. అకాలమున మెరుపులు, ఉరుములు, మంచు కురియుట జరిగినచో శుభకార్యములను చేయరాదు. సకాలమున జరిగినచో దోషము లేదు. కేంద్రస్థానమున బృహస్పతి కాని, శుక్రుడుకొని, బుధుడు కొని యున్నచో సమస్త దోషములను నశింపచేయును. అడ్డముగా అయిదు రేఖలు, నిలువుగా అయిదు రేఖలు, కోణములో రెండు రెండు రేఖలు ద్వితీయమగు శంభుకోణమున కృత్తికా నక్షత్రమున చక్రమున నుంచవలయును. ఈ చక్రమున అభిజిత్తుతో కూడిన నక్షత్రముల నుంచవలయును. గ్రహవిధమైన నక్షత్రమును సూర్యాదులు ముందుకొని వెనుకకొని నిత్యనక్షత్రమును తాకినచో దానిని లత్తయందురు. అర్క ఆకృతి గుణాద్యంగబాణాష్ట్ర నవసంఖ్యలు గల నక్షత్రమును హస్తా నక్షత్రమునుండి ఆశ్లేష, మఘ, రేవతి, చిత్త, అనూరాధ, మృగశిర శ్రవణా నక్షత్రములు సంఖ్యచే నిత్యనక్షత్రమున అశ్వని నుండి పొత నక్షత్రము దుష్టనక్షత్రము ఇవి వదలదగినవి. సౌరాష్ట్ర సాల్వదేశములలో లత్తిత నక్షత్రమును విడువవలయును. కలింగవంగదేశములో పాతిత నక్షత్రము శుభప్రదము కాదు. బాహ్లిక మరుదేశాదులలో దోషము లేదు మానదగ్గములగు తిథులు, దగ్గలగ్నములు మధ్య దేశమున దుష్టములు ఇతర దేశములలో దోషప్రదములు కావు. పంగు, అంధ, బధిర కొణలగ్నములు, మాసశూన్యములగు రాశులు గౌడ మాలవ దేశములలో వదల దగినవి ఇతర దేశములలో దుష్టములు కావు. దోషదుష్టమగు కాలమును చతుర్ముఖబ్రహ్మ కూడా సరి చేజాలడు కావున స్వల్పదోషములు అధికగుణములు కల లగ్నమును చూడవలయును. కావున ఇట్లు వివాహమునకు శుభలగ్నమును చక్కగా పరిశీలించి నిర్ణయించవలయును. తరువాత హస్త మాత్రాన్నతముగా హస్త చతుష్టయ విస్తారముగా చతురస్రాకారముగా, నాలుగు చక్కని స్తంభములచే వామ భాగమున సన్నతరుగునట్లుగా మండపము కలదిగా, నాలుగు దిక్కులలో సోపానములు కలదిగా, తూర్పు ఉత్తర దిక్కులలో ప్రవణముగా, అరటి స్తంభములతో హంసశుకొదిచిత్ర ములలో చిత్రించబడి, చిత్రకుంభములు తోరణములు అంకురాదులు కలిగి, శృంగారపుష్పరాశులచే, పలువర్ణములతో అలంకరించబడి, బ్రాహ్మణాశీర్వచములు, ముత్తయిదువల ఆశీర్వచనములతో సుందరమైనది, విదిత్ర నృత్యగీతాదులచే హృదయమును ఆనందింపచేయు శుభప్రదమైన, అగ్నిహోత్రము కలిగియున్న కళ్యాణవేదికను వధూవరులు చేరవలయును. అష్టరాశి కూటములు, నక్షత్రగణములు, రాశులు, రాశీశులు, యోనులు, వర్ణములు, ఋతువులు పుత్రపౌత్రప్రదములు. ఒకేరాశియందు వేరు నక్షత్రములున్న వధూవరులకు పాణిగ్రహణము ఉత్తమము. భిన్నరాశులైనచో మధ్యమము ఒకేనక్షత్రము ఒకే రాశి అయినచో వారికి వివాహము చేయుట ప్రాణహానిని కలిగించును. స్త్రీ నక్షత్రము నుండి మొదటి నవకమున స్త్రీ దూరమైనచో, ఆతినిందితము రెండవ నవకమున మధ్యమము శ్రేష్ఠము. తృతీయ నవకమున నృతో శ్రేష్ఠము. పూర్వఫల్గుని, పూర్వాభాద్ర, ఉత్తరఫల్గుని, ఉత్తరాషాఢ, ఉత్తరాభాద్ర, రోహిణి, భరణి, ఆర్థానక్షత్రములు మర్త్యగణములని తెలియవలయును. ఇతర నక్షత్రములు అమర్త్యగణములు. శ్రవణము, పునర్వసు, హస్త, స్వాతి, రేవతీ, అనూరాధ, అశ్వని, పుష్యమి, మృగశిరా లక్షత్రములు దేవగణములు మఘ, చిత్త, విశాఖ, కృత్తిక, జ్యేష్ఠా నక్షత్రములు, ధనిష్ఠ, శతభిష, మూల, ఆశ్లేష, నక్షత్రములు రాక్షసగణములు.

దంపతుల జన్మ నక్షత్రమొకటే గణములోనిది అయినచో బహుప్రీతి కలుగును. దేవమానవగణములైనచో మధ్యమము. దేవరాక్షసగణములైనచో దంపతులకు మృతి సంభవించును. దంపతులకు షష్టాష్టకములున్నచో మృత్యువు, పంచనవములైనచో సంతాన రాహిత్యము, రెండు పన్నెడు అయినచో దొరిద్ర్యము, ఇతరములైనచో పరస్పరము ప్రీతి కలుగును. ఇద్దరి రాశ్యధిపతులు ఒక్క గ్రహమే అయిననూ, మిత్రగ్రహమేనమా పొణిగ్రహణము శుభప్రదము. రెండు పన్నెండుగా ఉన్ననూ త్రికోణస్థానముననున్ననూ శుభమే. షష్టాష్టకము మాత్రము పనికి రాదు. అశ్వము, గజము, మేషము, సర్పము, సర్పము, మార్జాలము, మేషము, మార్జాలము, మూషకము, మూషకము, గోవు, మహిషము, వ్యాఘము, కొలి, వ్యాఘ్రము, మృగములు, శ్వానము, వానరము, బభ్రుయుగము, వానరము, సింహము, అశ్వము, సింహము, గోవు, గజము, ఇవి అశ్వని మొదలగు నక్షత్రములకు వరుసగా యోనులు. శ్వావహరిణములు, బభ్రువు గజము, మేషవానరములు, సింహగజములు, గోవ్యాఘ్రములు, మార్జార మూషకములు, మహిషాశ్వములు, శత్రువులు. మీనవృశ్చిక, కర్కటములు, బ్రాహ్మణజాతి. తరువాతవి క్షత్రియాదులు పురుషుని రాశికి శ్రీ రాశి తక్కువనచో శుభప్రదము. అశ్వినీ నక్షత్రము నుండి వరుసగా లెక్కించినపుడు కన్యా నక్షత్రము నాలుగు మూడు పాదద్వయములైనచో, కృత్తికనుండి, మృగశిర నుండి మూడు నాలుగు అయిదు పర్వలలో నాడీ గణనము చేయవలయును. అట్లు గణనచేసినచో ఏకనాడి అయినచో మృత్యుప్రదము. పార్శ్వనొడి అయినచో అశుభము కొదు. ప్రాజాపత్యము, బ్రాహ్మము, దైవము, అను వివాహములు ఋషిప్రోక్తములు. ఈ వివాహములను విధించబడిన కొలమున చేయవలయును. ఈ నాలుగు వివాహములు సత్పల దొయకములు. గంధర్వ, అసుర, పైశాచ, రక్షస వివాహములను ఏసమయమునందైన జరుపవచ్చును. ఉదయనక్షత్రము నుండి ఏడవది, చతుర్థము ఆభిజిల్లగ్నము, గోధూళిలగ్నమున పైరెండు వివాహములు జరిపిన పుత్రపౌత్రాభివృద్ధి జరుగును. ప్రాచ్యదేశవాసులకు గోధూళిలగ్నము ముఖ్యము కళింగదేశస్తులకు మాత్రముపనికి రాదు. అభిజిల్లగ్నము అన్ని దేశములలోని వారికి ముఖ్యము. సర్వదోషనివారకము. సూర్యుడు మధ్యందినగతుడైనపుడు అభిజిన్ముహూర్తమనబడును. 

శంకరుడు త్రిపురములను నశింపచేసినట్లు అభిజిల్లగ్నము అన్నిదోషములను నశింపచేయును. పుత్రుని వివాహమును చేసిన తరువాత ఆరు నెలలకు వరకు పుత్రిక వివాహమును చేయరాదు. అట్లే పుత్రుని ఉపనయనమును, పుత్రికా వివాహమును ఒకేసారి జరుపరాదు. ఒక శుభకార్యమున ఇంకొక శుభకార్యము జరుపరాదు. ఒకే తండ్రి బిడ్డలకు ఆరునెలలలోపు వివాహము జరిపినచో ఆ ఇద్దరిలో ఒకరు మూడు సంవత్సరములలో భర్తను కోల్పోవును. ప్రతివివాహము అనగా తన కూతురును ఒకరి కొడుకుకిచ్చి, ఆతని, కూతురును తన కొడుకుకు చేసుకొనుట పనికిరాదు. అట్లే ఒకే వరునికి ఇద్దరు పుత్రికలనిచ్చి వివాహము చేయరాదు. ఒకని కొడుకులకు ఒకని బిడ్డలను (ఇద్దరికి ఇద్దరిని) ఇచ్చి వివాహము చేయరాదు. అట్లే ఒకసారి ఇద్దరికి ఉపనయనము చేయరాదు. శిశువు పగలు పుట్టినచోతండ్రిని, రాత్రి పుట్టినచో తల్లిని, సంధ్యాకాలమున పుట్టినచో తనను చంపుకొనును. గండములకు అన్యధా భావము లేదు. మూలా నక్షత్రమున పుట్టిన పుత్రుడు కాని, పుత్రిక కాని మామను కన్యదానమును చేసిన వానిని చంపును. మూలా నక్షత్రమున చివరి పాదమున పుట్టినచో ఈ హాని జరుగదు. ఆశ్లేషా మొదటి పాదమున పుట్టినవాడు, జ్యేషాంత్యపాదమున పుట్టిన వాడు కూడా ఆ ఇదే చేయును. పుత్రిక మాత్రము చేయదు. పూర్వాషాఢ మూలా నక్షత్రములలో పుట్టిన బాలిక తల్లిదండ్రులకు హాని కలిగించదు. జ్యేషా నక్షత్రమున పుట్టిన బాలిక భర్త అన్నను చంపును. విశాఖా నక్షత్రమున పుట్టినది భర్త తమ్ముని చంపును. వివాహదినమునుండి ఆరవ, ఎనిమిదవ దినమున వధూప్రవేశమును జరిపిన సకలసంపదలు కలుగును. ఏడవ పదవదినమున కూడా జరుపవచ్చును. రెండు సంవత్సరముల జన్మమును, నక్షత్రలగ్నదివసములను వదిలి, అతిశుక్రుడున్ననూ వివాహయాత్ర శుభప్రదము. ఉత్తరాయణమున దేవతాప్రతిష సంపత్సదము. గురు శుక్రులు అస్తగులు కానపుడు దేవదైత్యప్రతిష ఉత్తమము. చైత్ర భిన్నమాసములలో, మాఘాది పంచమాసములలో శుక్లకృష్ణపక్షములలో మొదటి ఎనిమిది తిథులలో చేసినచో శుభప్రదము. యే తిథికి యే దేవత అధిపతియో ఆ తిథిలో ఆ దేవతా ప్రతిష్ఠ జరుపవలయును. ద్వితీయనుండి రెండు పంచమి నుండి మూడు వరుసగా దశమి నుండి నాలుగు, విశేషించి పూర్ణిమ నాడు, ఉత్తర ఫల్గుని, ఉత్తరాషాఢ, ఉత్తరాభాద్ర, పునర్వసు, మృగశిర, రేవతి, హస్త, చిత్త, స్వాతి గురు నక్షత్రములలో, అశ్విని, రోహిణి, శతభిష, శ్రవణం, అనూరాధా నక్షత్రములలో, మంగళవారము తప్ప మిగిలిన వారములలో కర్తకు సూర్యుడు బలయుతుడుగా నున్నపుడు, చంద్రతారా బలముండగా శుభదినమున పూర్వహమున శుభలగుమున, శుభా రొ బలముండగా శుభదినమున పూర్వాప్తమున, శుభలగ్నమున, శుభాంశలో, కర్తకు నిధనస్థానగతగ్రహోదయము కానపుడు అన్నిరాశులు శుభప్రదములే. కొని శుభగ్రహములు కలవి గాని శుభగ్రహ వీక్షణము కాని యుండవలయును. పంచాష్టకమున శుభలగ్నమున, సప్తమశుద్ధియున్నపుడు శుభము. చంద్రసూర్యకుజరాహు కేతుశనులు లగ్నమున నున్నచో మృత్యుప్రదులు. ఇతరులున్నచో ధనధాన్య సుఖములను ప్రసాదించును. ద్వితీయ స్థానమున పాపగ్రహములున్నచో అనిష్టమును కలిగించును. సౌమ్యగ్రహములు చంద్రుడు ఉన్నచో సంపదలనిచ్చును. మూడవస్థానమున అన్ని గ్రహములు పుత్రపౌత్ర సుఖముల నొసంగును. చతుర్థమున సౌమ్యగ్రహములు సుఖమును, క్రూరగ్రహములు దుఃఖమునొసంగును. పంచమమున క్రూరులు హానిని, శుభులు పుత్ర సుఖములను, షష్ణమున శుభులు శత్రువులను పాపులు. శత్రునాశమును, సప్తమమున పొపులు వ్యాధిని, సౌమ్యులు శుభమును, అష్టమమున అన్ని గ్రహములు మృత్యువును, నవమమున పొపులు మృత్యువును, సౌమ్యులు శుభమును, దశమమున పాపులు దుఃఖమును, సౌమ్యులు చంద్రుడు సుఖమును, కీర్తిని, ఏకాదశమున అన్ని గ్రహములు బహులాభమును, ద్వాదశమున వ్యయమును కలిగించును. ఆర్థహీనమైనచో కర్తను, మన్తహీనమైనచో ఋత్విజులను, లక్షణహీనులైనచో స్త్రీని చంపును. కావున దేవతా ప్రతిష్ఠవంటి శత్రువులేడు. లగ్నమున గుణములధికములు, దోషములు స్వల్పములున్నచో శుభప్రదము.

అట్టి లగ్నమున దేవతాప్రతిష్ట కర్తకు అభీష్టములను ప్రసాదించును. దేవాలయమును, గ్రామమును గృహమును మొదలగువాటిని నిర్మించుటకు ముందుగా భూమిని గంధవర్ణరసాదులచే పరీక్షించవలయును. విప్రాశీర్వచన పూర్వకముగా మధు పుష్ప ఆమ్ల పిశిత గంధమును తెలుపు ఎరుపు ఆకుపచ్చ నలుపు వర్ణమును వరుసగా మధుర కటుక తిక్త కషాయకర రసములను కలుపుట వలన ఈశాన్య పాక్ ఉత్తర ప్లవముగా నున్నచో మానవులకు మిక్కిలి అభివృద్ధిని కలిగించును. ఇతర దిక్కులలో ప్లవముగా (పల్లముగా) ఉన్నచో అత్యంతహానిని కలిగించును. సమముగా అరత్ని మాత్రప్రమాణముగా గర్తమును తవ్వి నింపవలయును. అధికముగా ఉన్నచో వృద్ధితగ్గినచో హాని కలుగునని తెలియవలయును. అట్లు సాయంకాలము ఆగర్తమును జలముతో నింపవలయును. మరునాడు ఉదయము జలమున్నచో వృద్ధి, బురదయున్నచో సమఫలము, నీరు పూర్తిగా ఇంకి పోయినచో క్షయము కలుగునని తెలియవలయును. ఇట్లుచక్కగా పరీక్షించి సలక్షణమైన భూమిని నిర్ణయించి, ఆ భూమిలో దీక్కులను తెలియుటకు సమమండలమును లిఖించవలయును. ద్వాదశాంగుల పరిమాణముగల శంకును స్థాపించి దిగ్విభాగమును చూడవలయును. ఇట్లు క్షేత్రమును చతురస్రముగా చేసి షడ్వర్గలచే పరిశోధించి రేఖామార్గమున ప్రాకారమును సుందరముగా నిర్మించవలయును. నాలుగు దిక్కులలో విస్తారమున్ననూ ప్రతిదిక్కులో ఎనిమిది ద్వారములుండవలయును. ఆ ద్వారములకు ప్రదక్షిణక్రమముగా ఈ ఫలములుండును. హాని, దారిద్ర్యము, ధనప్రాప్తి, రాజపూజ, మహాధనము, అతిచౌర్యము, అతిక్రోధము, భీతియనునవి ఇంద్రుని దిక్కులోని ద్వారములకు ఫలములు. నిధనము, బంధనము, భీతి, ధనప్రాప్తి, ధనవృద్ధి, విఘ్నరాహిత్యము, వ్యాధి భయము, నిస్సత్వము, దక్షిణదిక్కులో కలుగును. పుత్రహాని, శత్రువృద్ది, లక్ష్మీప్రాప్తి, ధనాగమము, సౌభాగ్యము, అతిదౌర్భాగ్యము, దుఃఖము శోకము పశ్చిమదిక్పలములు. కలత్రహాని, నిస్సత్త్వము, హాని, ధాన్యాగమము, సంపద్వృద్ధి, మాసభీతి, రోగము ఇవి చంద్ర దీక్సలములు. (ఉత్తరదిక్కు) ఇట్లు గృహాదులలో ద్వారములు విస్తారమునకు రెట్టింపు ఔన్నత్యముగా నుండవలయును. ఇంట్లో పశ్చిమమునకాని, దక్షిణమున కాని కవాటమునుంచవలయును. ప్రాకారములోపల ఎనుబది యొక్క అడుగుల భూమి నుంచవలయును. ఆ భూమి మధ్యభాగమున తొమ్మిదడుగుల భూమి బ్రహ్మస్థానమనబడును. ఈ బ్రహ్మస్థానము అతినిందితము. ప్రాకారమున ముప్పది రెండంశలుండును. పిశాచాంశమున - గృహారంభమును చేసినచో దుఃఖమును, శోకమును భయమును కలిగించును. దిక్కుల విదిక్కుల మధ్యనున్న రేఖలు వాస్తు పురుషుని శిరస్సులుగా నుండును. శిరముల సమూహమున్న బ్రహ్మ భాగములు  పిశాచాంశలగును. అట్లే వాస్తుపురుషుని మర్మసంధులను కూడా తెలియవలయును. ఇల్లు మంచిగో నున్నను వాస్తు పురుషుని మర్మములు సంధులు ఇష్టప్రదములు కొజూలవు. మాఘ ఫాల్గున వైశాఖ శ్రావణ కార్తిక మాసములలో గృహనిర్మాణమును చేసినచో పుత్ర, ఆరోగ్య ధనములు కలుగును. దిగ్భాగములలో వరుసగా అకారాది భాగములందు ఖరము, ఆశ్వము, సింహము, శ్వానము, పాంశు, గజము, శశము ఇవి దిగ్వర్గముల యోనులు. తమ వర్గము నుండి అయిదవ వర్గము శత్రుస్థానము ముందుభాగమున సాధ్యవర్గమును స్థాపించవలయును. తరువాత వెనుక భాగమున సాధక వర్గము నుంచవలయును. దీనికి విపరీతముగా చేసినచో నాశనము జరుగును. ఋణస్థానము మధ్యమము. ధనస్థానము శుభప్రదము. సాధక నక్షత్రమున సాధనావాసమును ప్రారంభించి సొధనమునకు నొలుగు రెట్లధికముగా సాధ్యమును చేసి ఏడింటిచే భాగించగా శేషము సాధకునికి ధనమగును. విస్తారము ఆయామగుణముగా నుండుట గృహస్థానమగును. కావున ధన అధన, ఆయ, నక్షత్రవారాంశలు సంఖ్యాక్రమమున చూడవలయును. ధనాధికముశేషమైనచో గృహము వృద్ధి ప్రదము.ఋణాధికము శేషమైనచో శుభప్రదము కాదు. విషమాయము శుభమును, సమయము నిర్ధనమును కలిగించును. మూడవ నక్షత్రమున ధన క్షయము, అయిదవ నక్షత్రమున అధిక క్షయము, ఏడవ నక్షత్రమున ఆత్మక్షయము, కర్తనక్షత్రము నుండి జరిగియే తీరును. రెండు పన్నెండు నిర్ధనమును, త్రికోణము సంతాన రాహిత్యమును, 6-8 మృత్యువును ప్రసాదించును. ఇతర రాశులు శుభప్రథములు. ఆది మంగళ వారాంశలు అగ్నిభయమును కలిగించును. ఇతర గ్రహాంశలు వారాంశలు సర్వకామార్ధ సిద్దిప్రదములు. శ్రావణాది మాసములలో మూడు మూడులలో యథాక్రమముగా పూర్వోదికము శిరస్సునోమపార్శ్వేశునికి అప్రదక్షిణముగా చరనామముచే వొస్తు - పురుషుడు మహోదరునిగా చరించుచుండును. వాస్తుపురుషుడు ఏ దిజ్ముఖుడుగా నుండునో గృహమును ఆ దిజ్ముఖముగా నిర్మించవలయును. ప్రతికూల దిజ్ముఖముగా నిర్మించినచో రోగశోకభయములను కలిగించును. వాస్తుపురుషుడు బలీయుడైనచో ఈ దోషము లేదు. ఈటికను స్వర్ణరేణువును, ధాన్య శైవలసంయుతముగా గృహమధ్యమమున హస్త మాత్ర ప్రమాణము గల గర్తమున న్యాసము కొరకుంచవలయును. వస్తాయామదలమును నొభియందురు. దానికంటే అంగుళత్రయాధికభాగము కుక్షి యగును. ఆ కుకీలో శంకునుంచవలయును. ఇట్లు చేసినచో పుత్రపౌత్రవృద్ధి కలుగును. 24, 23, 16, 12 అంగుళములు కుక్షి ఉండుట బ్రాహ్మణాది చాతుర్వర్ణ్యముల ప్రమాణము. శంకున స్వర్ణవస్త్రాదులచే అలంకరించి, ఖదిర, అర్జున, శాల వృక్షముల నుండి చేసిన దానిని, యుగ యంత్రమును సిద్దము చేసి, రక్త చందన, పాలాశ, రక్త శాల, విశాలములనుండి పుట్టిన దానిని శంకువును మూడు భాగములుగా విభజించి, మొదటి భాగమును చతురస్రాకారముగా, రెండవ భాగమును అష్టాగ్రముగా, తృతీయ భాగమును మన్వసముగా నిర్మించవలయును. మృదువుగా - మన్హణముగా నుండవలయును. ఇట్లు శంకును లక్షణ సంయుక్తముగా సిద్దము చేసి శుభదినమున షడ్వర్గశుద్ధి సూత్రముచే చుట్టబడిన ధరణీ తలమున మృదు, ధ్రువ, క్షిప్ర నక్షత్రములలో రిక్త అమావర్జిత దినమున సూర్యకుజచర భిన్నమగు లగ్నమున పాపగ్రహములు అష్టమస్థానమునలేనపుడు, సప్తమ శుద్దిని చూచి, శుభలగ్నమున, శుభాంశమున శుభగ్రహ వీక్షణమున్నపుడు, లేదా శుభగ్రహములతో కూడియున్నపుడు శంకున్యాసమును చేయవలయును: పుణ్యాహఘోషములతో, వాదిత్రములతో, పవిత్రులగు పుణ్యాంగనలతో స్వతి కేంద్ర త్రికోణస్థానములందు శుభగ్రహములుండగా 3, 6, 11 స్థానములలో ఇతర గ్రహములుండగా లగ్నాంశాష్టారి చంద్రునిచే, దైవజ్ఞులను అర్చించి, ఏకశాల, ద్విశాల, త్రిశాల, చతుశ్శాల, సప్తశాల దశశాలలుగా నిర్మించవలయును. ఈ శాలలు మగల షడ్విధములు, ధ్రువపరు, ధాన్యము, జయము, నందము, ఖరము, కొంతము, మనోరమము, సుముఖము, దుర్ముఖము, క్రూరము, శత్రువు, స్వర్ణప్రదము, క్షయము. ఆక్రందము, విపులము, విజయము అని పదునొరు పేర్లు గృహముల కుండును. గృహముల. విస్తార భేదములచే ఈ పేర్లతో లెక్కించవలయును. గురువుకు క్రిందుగా లఘువు నుంచవలయును. ముందు ఊర్ధ్వముగా నుంచవలయును. తరువాత గురువులతో పూరించవలయును. లఘు పదమున అళీందమును చేయవలయును. గృహవ్వొరము నుండి ప్రదక్షిణముగా పూర్వాదులందున్న ఆలిందములందు షోడశ గృహభేదము లేర్పడును. తూర్పున స్నానాగారము, ఆగ్నేయమున పాకశాల, పశ్చిమమున భోజనశాల, వాయవ్యమున ధాన్యశాల, దక్షిణమున శయనాగరము, నైఋతిలో శాస్త్రిగారము, ఉత్తరమున దేవాగారము, ఈశాన్యమున క్షీరమందిరముండవలయును. శయ్యామూత్రాస్త్రశాలలు భోజనాలయములుండుట శుభావహము. ధాన్య, స్త్రీ భోగ, ధన, శృంగారశాలలు ఈశాన్యాదిక్రమముగా నిర్మించుట శుభప్రదము. ఈ శాలలో ఆయాదిక్కులలో ఆంగూశస్త్రముల నుంచవలయును. ధ్వజము, ధూమము, సింహము, శునకము, సౌరమేయము ఖరము గజము, ధ్వాంక్షము అను ఎనిమిది పూర్వాది దిక్పాలకులు. జమ్మి, మేడి, మామిడి, వేప, తుహి, విభీతకము, కంటక వృక్షములు, దుగ్ధవృక్షములు, రాగి, వెలగ చెట్లు ఆగస్తి, సిందువాలవృక్షములు, చింతచెట్లు ఇంట్లో ఉండరాదు. పశ్చిమ దక్షిణములలో పిత్తవాక్- రజోదేహుడుగా నుండును. గృహపాదములు, గృహస్తంభములు సమములుగా నుండవలయును. విషమములుగా నుండరాదు. ఎక్కువ ఎత్తు, ఎక్కువ వంపు కాక గోడ యథేష్టముగా నుండవలయును. గృహములమీది గృహములు కూడా ఇట్లే ఉండవలయును.

గృహములు మొదలగు వాటికి గృహ శ్రావము క్రమముగా అష్టవిధములు చెప్పబడినవి. పాంచాలమానము, వైదేహమానము, కౌరవమానము, కుజనమానము, మాగధమానము, శూర సేనమానము, గాంధారమానము, అవంతీమానము అని. చతుర్బాగ విస్తారము ఉన్నతముగనున్నది. పాంచాలమానమనబడును. ఉత్తరోత్తర వృద్దిగా నుండు నవి వైదేహాది మానములగును. పాంచాలమానము సర్వసాధారణము. బ్రాహ్మణులకు అవంతిమానము, క్షత్రియులకు గాంధారమానము, వైశ్యులకు కుజనమానము, ఆశ్రయణీయము. బ్రాహ్మణాదులకు యథోత్తరముగా, యథోక్తముగా జలయ్యీణ్యములను ద్విత్రిభూమికగృహములకు, ఉష్ట్ర కుంజరశాలలకు ధ్వజాయము గజయామములు చెప్పబడినవి. ద్వార శయ్యాభోజనశాలల ఆయామములు ధ్వజసింహ వృష ధ్వజాయామములు విధించబడినవి. నూతన గృహప్రవేశసమయమున చేయవలసిన వాస్తు పూజా విధానమును చెప్పెదను వినుము. గృహ మధ్యమున బియ్యము మీద ఇరువది ఒకటి అడుగుగల కొలతతో హస్త మాత్రముగా పూర్వ భాగమున పది ఉత్తరభాగమున పది రేఖను గీయవలయును. అయిదు తరువాత చెప్ప బోవు ఇరువదినాలుగు మంది దేవతలను లిఖించవలయును. బాహ్యభాగమున ఈశాన్యకోణము నుండి 32 మంది దేవతలు వీరు. తీపుడు, పర్జన్యుడు, జయస్తుడు, ఇంద్రుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, మృగము, ఆకాశము, వాయువు, పూష, నైఋతి, గృహక్షతుడు, దండధరుడు, గొంధర్వుడు, భృగు, ఆజకుడు, మృగుడు, పీత, గణాధీశుడు, దైవారీకుడు, సోముడు, సూర్యుడు, అదితి, దితి. ఉశనొది కోణమునుండి ఉండు నలుగురు దేవతలు వేరు. అపుడు, సావిత్రుడు, జయుడు, రుద్రుడు ఆనువారలు. తూర్పు మొదలుకొని ఏకొంతరులు చుట్టూ బ్రహ్మలుందురు. అర్యమా, సవిత, వివస్వాన్ వసుధాధిపుడు. మిత్రుడు, రాజయక్ష్మ, పృథ్వీధరుడు, ఆపపతి అష్టమను. ఇట్లు 45 మంది దేవతలు. ఆప, ఆపవత్స, పర్జన్య, అగ్ని, దితి, అని ఇది ఒకదిగ్వర్గము ఇట్లు అన్ని కోణములలో సంపూర్ణముగా నుండును. ఈ మధ్యలో బాహ్యులు ఇరువదిమంది ద్విపోదులు. అర్యమా, వివస్వాన్, మిత్రుడు, పృధ్వీధరుడు, అని బ్రహ్మ చుట్టు నాలుగు దిక్కులలో నలుగురు శ్రీపాదులు, బ్రహ్మను కూడా ఒకటి, రెండు మూడు పాదములు కలవానినిగా పూజించవలయును. వొస్తును తెలిసినపోడు వాస్తుమంత్రముచే దూర్వాదధ్యక్షతాదులచే, బ్రహ్మమంత్రముచే కాని, శ్వేతవస్త్రయుగ్మమును ఇప్పించవలయును. క్రమముగా ఆహ్హనోది సర్వోపచారములను చేసి, త్రివిధానమును నైవేద్యము చేసి, వాద్యములచే చక్కగా పూజించవలయును. తరువాత తాంబూలమును సమర్పించి వాస్తుపురుషుని ప్రార్థించవలయును. ఓ వాస్తుపురుషా! నీకు నమస్కారము. నీవు భూశయ్యానిరతుడవు. నొగృహమును ధనధాన్యసమృద్ధముగా చేయుము. ఇట్లు యథాశక్తిగా ప్రార్థించి అర్చకునికి దక్షిణనీయవలయును. తరువొత శక్తి ననుసరించి బ్రాహ్మణులకు భోజనతాంబూలదక్షిణలను సమర్పించవలయును. ఇట్లు తన శక్తి మేరకు విధిగా చక్కగా వొస్తు పూజను చేయుడు ఆరోగ్యమును పుత్రలాభమును ధనధాన్యములను పొందగలడు. ఇట్లు వాస్తు పూజను ఆచరించక నూతన గృహప్రవేశమును చేసినచో రోగములను బహువిధకష్టములను పొందును. ఎప్పుడూ సంకటముల సొలగుచుండును. తలుపులేని, ఆచ్చాదనము లేని, పూజచేయని, భోజనము పెట్టని కొత్త ఇంటిలోనికి ప్రవేశించకూడదు. అట్లు ప్రవేశించినచో ఆపదల పాలగును.

రాజులు మొదలగువారు చేయు యాత్రలు ఫలప్రదమగుట కేమి చేయవలయునో చెప్పెదను. పుట్టుక తెలిసిన వారి విషయమున అనగా జన్మతిథి వారనక్షత్రములు తెలిసిన వారి విషయమున చెప్పెదను. జన్మతిథ్యాదులు తెలియని వారికి ఘుణాక్షరముల వలే - ఫలముండును. అటువంటి వారికి ప్రశ్నకాలము, నిమిత్తము మొదలగు వాటిచే ఫలోదయమగును. షష్ఠి, అష్టమి, ద్వాదశి, రిక్త, అమావాస్య, పూర్ణిమ, శుద్ధ పాడ్యమి ఈ తిథులలో ప్రయాణము చేయుట నిర్ధనమును క్షయమును కలిగించును. అనూరాధ, పునర్వసు, మృగశిర, హస్త, రేవతి, అశ్వని, శ్రవణము, పుష్యమి, ధనిష్ఠ నక్షత్రములలో, ఏడు వరకు అయిదు మూడు మొదలగు వాటి యందు ప్రయాణము చేసిన అభీష్టఫలము, సిద్దించును. శనిసోమవారములలో తూర్పుదిక్కునకు, గురువారము దక్షిణమునకు, ఆది. శుక్రవారములలో పశ్చిమమునకు, మంగళ బుధవారములలో ఉత్తరమునకు ప్రయాణము చేయరాదు. జ్యేష్ఠ, ఉత్తరాభాద్ర, రోహిణి ఉత్తరఫల్గునీ నక్షత్రములు తూర్పదిశకు శూలలు. అనూరాధ హస్త, పుష్యమి, అశ్వనీ నక్షత్రములు పూర్వాదిదిక్కులకు క్రమముగా దిగ్ద్వార నక్షత్రములు. కృత్తికా నక్షత్రము నుండీ ఏడింటి చొప్పున లెక్కించుచు ఏడు ద్వారనక్షత్రములుగా తెలియవలయును. పరిఘను దాటవలయును. ఆగ్నేయ వాయవ్య దిక్కులకు పరిఘలో వెళ్ళరాదు. ఇట్ల విదిక్కుల విషయమున కూడా తెలియవలయును. మేషాది రాశులు మరల మరల దిగాశ్రయములగును. దిగధిపతి లలాటమున నుండగా ప్రయాణము చేసినవాడు తిరిగిరాడు. ప్రయాణలగ్నమున భాస్కరుడుండగా తూర్పు దిక్కునకు వెళ్ళువానికి లలాటమున నుండును.

పదకొండు, పన్నెండు స్థానములలో నుండు శుక్రుడు ఆగ్నేయ దిక్కునకు వెళ్ళువానికి లలాటమున నుండును. లగ్నము నుండి పదియవస్థానమున నున్న కుజుడు దక్షిణ దిక్కునకు వెళ్భువానికి లలాటమున నుండును. తొమ్మిది ఎనిమిది స్థానములలో నుండు రాహువు నైఋతి దిశకు వెళ్ళువానికి లలాటమున నుండును. లగ్నము నుండి ఎడింట నుండు శని పశ్చిమదిక్కునకు వేళ్ళువానికి లలాటమున నుండును. లగ్నము నుండి అయిదు, ఆరు స్థానములలో నుండు చంద్రుడు వాయవ్యదిశకు వేళ్ళువానికి లలాటమున నుండును. రెండు మూడు స్థానములలో నుండు గురువు ఈశాన్య దిక్కునకు వేళ్సువానికి . లలాటమున నుండును. బ్రతుకు మీద ఆశగలవాడు లలాటమును పరిత్యజించి వెళ్ళవలయును. యాత్రా లగ్న సమీవర్తి గాకాని, విలోమగతునిగా కానీ గ్రహమున్నపుడు యాత్రచేయు రాజునకు కార్యభంగమును కలిగించును. ఇట్ల ఆవర్గయైనను వీలగ్నుడైనను ఇదే ఫలితము కలుగను. ఉత్తరాయన దక్షిణాయనములలో యాత్ర అనుకూలము. శుభప్రదము అనగా సూర్యచంద్రాయనములలో వేళ్ళుట యని భావము. అట్లుకానిచో దివారాత్రులలో యాత్రచేయవలయును. అట్లు కానిచో యాత్రచేయువానికి మరణము సంభవించును. శుక్రమూఢమున వెళ్ళినచో కార్యహాని సంభవించును. ప్రతి శుక్రునిలో పరాజయము కలుగును. ప్రతిశుక్రుని వలన కలుగు దోషమును ఏగ్రహములు తొలగించలేవు.

వాసిష్ఠ కాశ్యప, ఆత్రేయ, భరద్వాజ, గౌతమ గోత్రముల వారికి ప్రతిశుక్ర దోషములేదు. ఒకే గ్రామమున వివాహమున, కరువులో, రాజవిరోధమున, బ్రాహ్మణక్షోభకలిగినపుడు, రాజులకు క్షోభయేర్పడినపుడు ప్రతి శుక్రదోషము లేదు. శుక్రుడు నీచస్థానగతుడైనను, శత్రు క్షేత్రమున నున్ననూ, వక్రగతుడైనను యాత్రచేయువానికి కార్యభంగమును కలిగించును. ఉచ్చగతుడైనచో జయమును కలిగించును. తన లగ్నమునకు ఆష్టమస్థానగతుడైనను, ఇష్టరాశి గతుడైనను శత్రురాశి నుండి అష్టమస్థానగతుడైనను, వాటి అధిపతిరాశిలో నున్ననూ యాత్ర చేయువానికి మరణము సంభవించును. జన్నే శుడు, అష్టమ లగ్నేశుడు పరస్పరము మిత్రులుగా నున్నచో జన్మ రాశికి అష్టమరాశివలన కలుగు దోషములు నశించును. క్రూరగ్రహములచే  చూడబడిననూ, కూడబడియున్ననూ, ద్విస్వభావము కలదైనను కోగ్యభంగమును కలిగించును. స్థిరోదయమున యానము పనికిరాదు. శుభగ్రహములు కలిసియున్ననూ, చూపు కలిగియున్ననూ ఇదియే ఫలితము. అంత్యనక్షత్రము నుండి అయిదు నక్షత్రములలోతృణకొష్ట్ర సంగ్రహము, దక్షిణ దిగ్గమనము, శయ్య, గృహరక్షణను చేయరాదు. జన్మోదయమున, జన్మనక్షత్రమున, ఈ రెంటి అధిపతుల రాశిలో నక్షత్రములో కాని ఆరేంటీవలన, ఆరెంటిలో సూర్యుడు ఇంద్రుడున్నపుడు యాత్ర చేసినవారి శత్రువు మరణించును. కీర్ణోదయము లగగతమైనపుడు, దిగ్లగ్నము లగ్నగతమైనపుడు కొని శుభవర్గము లగ్నమైనపుడు కొని యాత్రచేయువారి శత్రువులు నశింతురు. శత్రు జన్మోదయమున జన్మరాశికి నిధనోదయమైనపుడు ఈ రెంటీ అధిపతులుండురాశిలో యాత్రచేయువారి శత్రువులు నశింతురు. మీనలగ్నమున వక్రమార్గమున్నపుడు యాత్రచేయువానికి మీనోంశలో నున్ననూ కుంభలగ్నము, కుంభాంశము యాత్రకు నింద్యములగును. జలయోనికి జలలగ్నము, జలాంశము శుభావహము. ధన్వికోశము మూర్తి వాహనము మంత్ర సంజ్ఞకమగును. - శత్రుమార్గము - వారి ఆయువు మనోవ్యాపార సంజ్ఞను పొందును. ఉదయము నుండి ప్రాప్తి అప్రాప్తియని ద్వాదశ భావములుండును. క్రూరములు ఆప్తి మార్గమును నశింపచేయును. సూర్యుడు కుజుడు భావములను నశింపచేయును. శుభగ్రహములు వ్యాపొరహానిని చేయజాలరు.

శుక్రుడు అస్తమును పోషించడు. చంద్రుడు లగ్నమును ఆరవస్థానమును చంద్రుడు పోషించడు. దక్షిణ దిక్కు తప్ప ఇతరదిక్కులకు వెళ్ళువారికి ఈ నియమము వర్తించును. అభిజిత్ క్షణయోగము సకలాభీష్టసిద్దిని కలిగించును. పంచాంగ శుద్ధిరహితముగా నున్న దివసమున కూడా అభిజిద్యోగము ఫలప్రదమగును. యాత్రాయోగములు విచిత్రములుగా నుండును. ఇపుడా యోగములను చెప్పేదను. రాజులకు యాగలగ్నము వలన, బ్రాహ్మణునికి నక్షత్రము వలన, ఇతరులకు ముహూర్త బలము వలన, చోరులకు శకునముల వలన ఫలసిద్ధికలుగను. శుక్రుడు బుధుడు బృహస్పతి ఈ ముగ్గురిలో ఒకడు కేంద్రమున కొని త్రికోణమున కాని యున్నచో యోగమనబడును. ఇద్దరున్నచో తిధి యోగమనబడును. ముగ్గురున్నచో యోగాధియోగమనబడును. యోగమున యాత్రచేయువానికి క్షేమము, తిధియోగమున చేయువానికి జయము, యోగాధియోగమున చేయువానికి క్షేమము, విజయము, ధనము, సంపదలు కలుగను. చంద్రుడు శని, సూర్యుడు 10, 6, 1 స్థానములలో నున్నపుడు యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రాజుకు విజయలక్ష్మి సిద్ధించును. శుక్రుడు, సూర్యుడు, బుధుడు, శని, కుజుడు లగ్న, అధ్వ, అస్త, త్రి, శత్రుస్థానములలో నున్నపుడు వెళ్ళిన రాజుముందు శత్రు సైన్యము అగ్నిలో లక్కవలె తరిగిపోవును. గురువు లగ్నమున నుండి రెండు, పదకొండు స్థానములలో ఇతరగ్రహములుండగా యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రాజు శత్రు సైన్యమును నశింపచేయును. శుక్రుడు లగ్నమున, సూర్యుడు ఏకాదశ స్థానమున చంద్రుడు బంధుస్థానమున నున్నపుడు యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రాజు శత్రు సైన్యమును సింహము ఏనుగుల గుంపును చంపునట్లు చంపును. లగ్నము స్వోచ్చమైనపుడు చంద్రుడు స్వోచ్చగతుడు, లేదా లాభగతుడైనపుడు యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రాజు కృష్ణుడు పూతనను చంపినట్లు శత్రు సైన్యమును నశింపచేయును. శుభగ్రహములు త్రికోణ కేంద్ర గతులై, పాపగ్రహములు మూడు ఆరు పదకొండు స్థానములలో ఉన్నపుడు యుద్ధమునకు వెళ్ళినపుడు అభిసారిక వెంటపడునట్లు అపజయము కలుగను.

గురుడు, సూర్యుడు చంద్రుడు లగ్నశత్రురంధ్రస్థానములలో నుండగా యుద్దమునకు వెళ్ళిన రాజుముందు రి పు సైన్యము దుర్జనమైత్రి వలె స్థిరముగా నుండజాలదు. శని కుజులు మూడు ఆరు పదకొండు స్థానములలో నుండి బలయుతులైనపుడు యుద్దమునకు వెళ్ళిన రాజునకు శత్రు సైన్యము అధీనమగును. గురువు ఉచ్చగతునిగా లగ్నమున నున్నపుడు చంద్రుడు లాభస్థానగతుడై యుండగా యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రాజు శంకరుడు త్రిపురాసురుని సంహరించినట్లు శత్రుసంహారమును గావించును. శుక్రుడు మస్త కోదయగతుడై గురువు లగ్నమున లేదా లాభస్థానమున నున్నపుడు యుద్దమునకు వెళ్ళిన రాజు కుమారస్వామి తారకాసురుని సంహరించినట్లు శత్రువులను సంహరించును. గురువు లగ్నమున, శుక్రుడు కేంద్రమున కాని త్రికోణమున కొని యున్నపుడు యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రాజు అగ్నిహోత్రుడు వనమును దహించునట్లు శత్రు సైన్యమును దహింపచేయును. బుధుడు లగ్నమున నుండి, శుభగ్రహము కేంద్రమున నుండి, నక్షత్రము ఉపకులమున నుండగా యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రాజులు వేసవికాలములో సూర్యుడు నీటి మడుగులను ఎండజేసినట్లు శత్రు సైన్యమును శుష్కింపచేయును. శుభగ్రహములు త్రికోణమునకొని కేంద్రమునకొని యుండి లాభస్థానమున చంద్రుడుకాని సూర్యుడు కొని యున్నపుడు యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రోజు సూర్యుడు చీకటిని హరింపచేసినట్లు శత్రువులను హరింపచేయును. శుభగ్రహము స్వక్షేత్రమునకాని, కేంద్రమున కాని, త్రికోణలాభస్థానములలో కాని యున్నపుడు యుద్దమునకు వెళ్ళిన రాజు అగ్నిహోత్రము దూదిని నశింపచేసినట్లు శత్రు సైన్యమును నశింపచేయును. చంద్రుడు స్వస్థానమున, గరువు కేంద్రమున నున్నపుడు యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రాజు పంచాక్షరీ మంత్రము పాపములను హరింపచేయునట్లు శత్రువులను హరింపచేయును. శుక్రుడు వర్గోత్తమగతుడై, ఒక గ్రహము లగ్నములో నుండగా యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రాజు హరిస్మరణము పాపములను నశింపచేయునట్లు శత్రు సైన్యమును నశింపచేయును. శుభగ్రహము కేంద్రమున కాని త్రికోణమున గాని యుండి చంద్రుడు వర్గోత్తమున నున్నపుడు యుద్ధమునకు బయలుదేరిన రాజు ఇంద్రుడు పర్వతములను కూల్చినట్లు శత్రువులను కూల్చును, గురువు మిత్రరాశిగతుడై, శుక్రుడు కేంద్రమున కాని త్రికోణమున కొని యున్నపుడు యుద్ధమునకు వెళ్ళినరొజు గరుడుడు సర్పములను సంహరించునట్లు శత్రువులను సంహరించును. శుభగ్రహము కేంద్రత్రికోణ స్థానగతుడై వరత్తమమున నుండగా యుద్ధమునకు వెళ్ళినరాజు గంగ పొపములను హరించునట్లు శత్రువులను హరించును. ఇట్లు రాజులు రాజయోగములలో శత్రుసంహారమునకు వెళ్ళినచో వారికోపాగ్ని శత్రుస్త్రీల కన్నీటిచే శాంతించును. బలక్షయపక్షదశమి మాసములలో విజయయనబడును. ఈ విజయయోగమున యుద్దమునకు వెళ్ళిన రాజునకు విజయము కాని శత్రువులతో సంధికాని జరుగును. పరాజయము మాత్రము సంభవించదు. నిమిత్తశకునాదుల వలన ముఖ్యమగు మనోదయము కలుగును. కావున బుద్ధిమంతులు ప్రయత్నముచే ఫల సిద్ధిని కలిగించు మనోదయమును సాధించేదరు. ఉత్సవము, ఉపనయనము, వివాహము, ప్రతిష్టా ఆశౌచము, సూతకము ముగియకుండగా బ్రతుకగోరువాడు యాత్రకు బయలుదేర కూడదు. మహిషములన యుద్ధసమయమున, కళత్రకలహమున, కలత్రఋతు సమయమున, కట్టుకున్న వస్త్రము జారినపుడు.  కోపమున్నపుడు, దుర్భాషలాడుచున్నపుడు రాజు యుద్ధమునకు బయలుదేరగొదు. నేతి అన్నమును, తిలపిష్టాన్నమును, మత్స్యాన్నమును, నేతిపాయసమును, తూర్పు మొదలగు దిక్కులలో వరుసగా భుజించి యుద్ధమునకు వెళ్ళిన రాజు శత్రువులను జయించును. సజ్జికను పరమాన్నమును, . కొంజికమును, నీరు, పెరుగు, పాలు, తిలాన్నమును, ఆదివారము నుండి ఏడువారములలో క్రమము ననుసరించి భుజించవలయును. ఉలువలు, తిలాన్నము, పెరుగు, తేనె, నెయ్యి, పాలు, మృగమాంసము, దానిసారము, పాయసము, పక్షి, మృగము కుందేటి మాంసము, పౌష్టిక్యము, ప్రియంగు అపూపములు, చిత్రాండజఫలము, కూర్మము, ఏదు, - ఉడుము, శాశ్వకము, హవిస్సు, కృపరాన్నము, పెసరపప్పు కలిపిన అన్నము, యవ పిష్టము . మత్యాన్నము, విచిత్రాన్నము, పెరుగన్నము వీటిని అశ్వినీ నక్షత్రము నుండి ఇరువది ఏడు నక్షత్రములలో వరుసలో తిని రాజు రధ గజాశ్వపాదాలు దళములను తీసుకొని యుద్ధమునకు వెళ్ళినచో శత్రువులను జయించగలుగును. అగ్నిహోత్రుని నువ్వులతో హోమముగావించి, దిక్పాలకులను పూజించి దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి, వారి ఆశీర్వాదమును పొంది యుద్ధమునకు వెళ్ళవలయును. యేయే దేవతలకు ఏయే వర్ణము గల వస్త్రములు గంధాదులచే, ఆయా మంత్రములచే యథావిధిగా పూజించవలయును. వజ్రాయుధమును ధరించి స్వర్ణవర్ణము కలిగి శచీదేవితో విరాజిల్లుచు, ఐరావతమునధిరోహించియున్న ఇంద్రుని, సప్తహస్తుడు, సప్తజిహ్వడు, షణ్ముఖుడు, మేషవాహనుడు; - స్వాహాప్రియుడు, రక్తవర్ణుడు, స్రుకువాయుధుడు అగు అని, దండాయుధుడు, లోహితాకుడు, మహిషవాహనుడు, శ్యామలాసహితుడు, రక్తవర్ణములచే ఊర్ధ్వముఖుడు, శుభకరుడగు యముని, ఖడ్గచర్మధరుడు, నీలుడు, నరవాహుడు ఊర్ధ్వకేశుడు, విరూపాకుడు, దీర్ఘగ్రీవుడు, ప్రభువు అయిన నిబతిని, నాగపాశధరుడు, పీతవర్ణుడు, మకరవాహనుడు, కాలికానాథుడు, రత్నాభరణభూషితుడు అగు వరుణుని, ప్రాణుల ప్రాణరూపమగువాడు, ద్విబాహువు, దండపాణి, కృష్ణమృగారూడుడు, అంజనీపతియగు వాయువును పూజించవలయును. అశ్వారూఢుడు కుంభపాణి, ద్విబాహువు, స్వర్ణవర్ణుడు, చిత్రలేఖేశుడు, యక్షగంధర్వ' నాయకుడు అగుకుబేరుని, పినాకి, వృషారూఢుడు, గౌరీపతి, సర్వోత్తముడు, శ్వేతవర్ణుడు, చంద్రమౌళి, నాగయజ్ఞోపవీతుడు, అగు శంకరుని యాత్రకు బయలు దేరు రాజులు స్వయముగా పూజించవలయును. ఛత్రధ్వజశస్త్రాస్త్రవాహనములచే నిగమనమును చేయవలయును. తమస్థానము నుండి నిర్గమ స్థానము రెండు వందల దండప్రమాణ దూరముండవలయును. బయలు దేరిన వాడు నలుబది కాని పన్నెండు కాని వెళ్ళవలయును. ఆరేడు దీనములు ఒకే చోట యుండరాదు. అయిదు దినములకన్నొ ఎక్కువవున్నచో మరల శుభలగ్నమును చూచుకొని బయలు దేరవలయును. అకాలమున మెరుపులు ఉరుములు వర్ణములు సంభవించినచో భౌమదివ్యాకోశ ఉత్పాతములు సంభవించినచో ఏడు దినములు బయలు దేరరాదు. రత్న కుడ్యముల, జంబుకముల 'కాకుల, కపోతముల అరుపులు వినినచో వామగతి, పీత, కొరభరధ్వాజ పక్షుల దక్షిణగతి చోపమును వదలి చతుష్పాత్తు వామభాగమున వెళ్ళినచో శుభప్రదము; కృష్ణ వర్ణమును వదిలి ప్రయాణమున తొండ చూచినచో, వరాహము, కుందేలు, ఉడుము, సర్పకీర్తనము శుభము. కపి భల్లూకములు కనులు మూసుకొని వచ్చిన అరిష్టము, కొమయూర, మేషము ముంగిస, పిట్ట, పావురములు శుభములు, యాత్రలో చూచిన శుభము. ప్రవేశమున చూచినచో వ్యత్యయము జరుగును.

రోదన వర్జితమైన శవమును చూచినచో యాత్రా సిద్ధి కలుగును. ప్రవేశసమయమున రోదన సహీత మగు శవము శవప్రదము, పతితులు, నపుంసకులు, జటిలులు, మత్తులు, వాంతము, ఔషధాదులు, తలస్నానమును చేసినవారు, వస్త్రములు, ఎముకలు, చర్మము, అంగారములు, దొరుణరోగులు, గుడము పత్తి లవణము, శత్రువులు ప్రశ్నలు, తృణము, సర్పములు, గోత్రాలు, కుంజము, కషాయధారులు, వెంట్రుకలు విరబోసుకొనినవారు ఆకలి గొన్నవారు నగ్నులు ప్రయాణసమయమున చూడబడినచో కార్య సిద్ధి జరుగును. మండుచున్న అగ్నిఉత్తమాశ్వములు, సింహాసనము, పౌరస్త్రీలు, గంధపుష్పాక్షతములు, ఛత్రచామర ఆందోళికలు, భక్ష్యములు, ఇక్టువు, ఫలములు, మత్సాన్నము, మధువు, ఆజ్యము, దధి గోదయము, మద్యమాంస సుధా ధౌతవస్త్ర శంఖవృషభధ్వజములు, పుణ్య స్త్రీపుణ్యకలశ రత్న భృంగార గోద్విజులు, భేరీమృదంగ పటహ ఘంటా వీణా నాదములు, వేదమంగలమౌషలు ప్రయాణసమయమున కలిగినచో కార్య సిద్ధి ప్రదాయకములు.

ప్రయాణము చేయువాడు. మొదట విరుద్ధశకునములను చూచినచో ఇష్టదేవతాస్మ రణమును. చేయవలయును. ద్వితీయమున చూచినచో బ్రాహ్మణ పూజను చేయవలయును. తుమ్ము ఏ దిక్కు నుండి వినవచ్చినను శుభము కొదు. గోవు తుమ్మినచో మృత్యుప్రదము. బాలులు, వృద్ధులు, రోగులు, పిసునొరులు తుమ్మినచో ఫలభంగము జరుగును. పరస్త్రీలను బ్రాహ్మణ దేవధనమును స్పృశించరాదు. శత్రుపురమును ప్రవేశించి నిరాయుధులను స్త్రీలను తప్ప గజాశ్వయోధులను సంహరించవచ్చును. నూతనగృహ ప్రవేశమును ఉత్తరాయణమున చేయవలయును. మొదటిరోజు వాస్తు పూజను, బలిక్రియలను చేయవలయును. మాఘ ఫొల్లున వైశాఖ జ్యేష్ట మాసములు శుభప్రదములు. సౌమ్య కార్తీకమాసములు గృహప్రవేశమునకు మధ్యమములు. జ్యేష్ట, పుష్యమి, రేవతి, శతభిష, చిత్త, అనూరాధ, స్థిరనక్షత్రములలో ప్రవేశము శుభప్రదము. గురుశుక్రులు కనపడుచున్నపుడు ప్రవేశము చేయవలయును. ఆది మంగళవారములు తప్ప ఇతరవారములలో రక్త అమాభిన్న తిధులలో పగలు కాని రాత్రికాని ప్రవేశము శుభప్రదము. చంద్రతారాబలములున్న శుభదినమున పూర్వాహ్లామున, స్థిరలగ్నమున స్థిరాంశమున సప్తమశుద్ది యున్నపుడు, శుభగ్రహములు కేంద్రత్రికోణ గతులైనపుడు ఇతర గ్రహములు 3, 11, 6 స్థానములలో ఉన్నపుడు, చంద్రుడు లగ్నమున, ద్వాదశమున, అష్టమ షష్ఠ స్థానములలో లేనపుడు కర్తకు జన్మ రాశి లగ్న మైనపుడు, ఆరెండు వృద్ధిలో యున్నపుడు ప్రవేశలగ్నమైనచో వృద్ధి కలుగును. ఇతర లగ్నమున  దుఃఖదారిద్ర్యములు కలుగును. వివిధ మంగల వాద్యములచే గృహమును సుందరముగా అలంకరించవలయును. సూర్యుని వామభాగమున' నుంచి, భృంగారమును . ముందుంచుకొని చంద్రుడు వర్గాప్రవేశమున, జలరాశి గతుడైనపుడు కేంద్రమున నున్నపుడు, శుక్ల పక్షమున అయినచో శుభగ్రహవీక్షణమున్నచో అతివృష్టి కలుగును. వర్షకాలమున పాపదృష్టి యున్నచో అల్పవృష్టి కలుగును. చంద్రుడు శుక్రునితో కలిసియుండి ఇతర గుణములన్నియూ ఇట్లే యున్నచో, వర్షకాలమున చంద్రుడు శుక్రుడున్న రాశినుండి సప్తమస్థానమున నున్నచో శుభదృష్టి ఉండగా, శని నుండి త్రికోణమున కాని సప్తమస్థానమున కాని ఉన్నచో, వృద్ధికారకుడగుచో, శుక్రుడు. బుధసమీపవర్తి అయినచో సద్యోవృష్టిప్రదుడగును. బుధశుక్రుల మధ్యన సూర్యుడున్నచో వృష్టినాశమేర్పడును. శుక్రుడు మఘాది పంచకమున నున్నను, స్వాతిత్రయమున నున్ననూ విపరీత వృష్టిని, అతివృష్టిని కలిగించును. సూర్యునికి ముందుకొని వెనుక కొని గ్రహములు సమీపమున నున్న చో ప్రతిలోమగతి లేనపుడు వర్షమును కురిపింతురు. వామ భాగమున నున్న శుక్రుడు దక్షిణదిశగా వెళ్ళుచున్నపుడు వృష్టికారకుడగును. ఉదయాస్తమయములలో సూర్యుడు ఆర్దా ప్రవేశమును చేసినచో వృష్టి కలుగును. సంధ్యాసమయమున ఆర్గాప్రవేశమైనచో సస్యవృద్ధియగును. రాత్రి ప్రవేశించినచో నరులకు సర్వసంపదలు కలుగును. కొద్దిగా వర్షించును. ధరలు పెరుగును. ఆర్థోదయము ఉన్న భిన్నమయినచో అవృష్టి సస్యసంపదలు కలుగును. చంద్రుడుకాని, గురువుకాని, బుధుడుకాని, శుక్రుడుకాని కేంద్రగతుడగుచో వృష్టినాశము కలుగును. సూర్యుడు పూర్వాషాఢలో చేరినపుడు మేఘ పరివేష్టితుడై ఆర్ద్రనుండి మూలా నక్షత్రము వరకు ప్రతిదినము ప్రత్యక్షముగా వర్షమును కలిగించును. రేవతిలో నుండగా వర్షము కురియును. పదినక్షత్రములలో వృష్టియుండదు. సింహమున కుజుడు ఖిన్నుడైనచో వర్షము కురియును. కర్కటమున ఖిన్నుడు కానున్న కురియును. కన్యోదయమున ప్రభిన్నమగుచో సర్వకాలవృష్టి యుండును. ఉత్తరాభాద్రలో పూర్వసస్యము, రేవతిలో పరసస్యము, భరణిలో సర్వసస్యములు వృద్దిచెందును. అశ్వినిలో సస్యనాశమేర్పడును. శుక్రుడు గురువునకు సప్తమరాశిలో నుండి ప్రత్యక్ గమనమును చేసినచో ప్రావృట్కాల బలము లేకున్ననూ అతివృష్టి మిన్నగా కలుగును. చంద్రుడు ఏడవనక్షత్రము వరకు పరివేషగతుడగుచో మెరుపులు ఉరుములు కలిగి అనావృష్టి కలుగును. మేఘములు పశ్చిమ భాగమున వంగి ఖసప్తకమునకు ఉపరిభాగమున నున్నచో, దక్షిణస్థములుగా పతనమగుచో త్వరలో వర్షించును. లోహసంయుతమున మార్జారములు గోళ్ళతో భూమిని గీయునపుడు, నడుచుదారిలో సేతువు కట్టవలసినంత వర్షమేర్పడును. చీమలు బారు విడినపుడు ఎక్కువ మిడుతలున్నపుడు, సర్పములు చెట్లక్కునపుడు దుర్వృష్టి కలుగును. ఉదయాస్తమయకాలమున చంద్రుడుకాని సూర్యుడుకొని వివర్ణుడైనచో వాయువు, అతివర్షము సంభవించును.

తూర్పుముఖముగా నున్న కూర్మము యొక్క ననొంగముల యందు ఈ భూమిని నవఖండములుగా విభజించి మండలములుగా ఏర్పరిచిరి. అంతర్వేదములు పొంచోలములు ఆ కూర్మమునకు నొభిమండలము. ప్రాచ్యమాగధ లౌటదేశములు కూర్మమునకు ముఖమండలము. స్త్రీ కలింగ కిరాతదేశములు బాహుమండలము. ssఅవÁద్రవిడ భిల్లదేశములు ఒక పొర్శ్వమండలము. సింధు, కాళి, మహారాష్ట్ర, సౌరాష్ట్రములు పుచ్ఛమండలము. పులిన్ద, చీన, యవన, గుర్జరదేశములు పొదనుండలములు. కురుకాశ్మీర, మాదేయ మత్స్యదేశములు రెండవపొర్శ్వమండలము. ఖసాంగ, బంగ బాప్తీక కొంభోజదేశములు పొణీమండలము. ఇట్లు నాభి మొదలు కొని యున్న నవాంగములలో ఒక్కొక్క అవయవమునందు కృత్తికనుండి మూడు మూడు నక్షత్రముల నుంచవలయును. ఈ కూర్మొగములందే దేవతలు నృత్యమును చేతురు. పడుదురు. జ్వలించుచుందురు. మాటిమాటికి రోదనము చేతను గొనము చేతరు స్వేదమును కలిగియుందరు నవ్వుదురు నిప్పులను కక్కుచుందురు ధూమమును కక్కుచుందురు. స్నేహమును, రక్తమును, పొలను, నీటిని కక్కుచుందురు అధోముఖులుగా నుందురు. ఒకస్థానము నుండి మరియొక స్థానమునకు వెళ్ళేదరు. ఇటువంటి వికారములు దేవతాప్రతిమలలో కూడా కనిపించుచుండును. గంధర్వనగరమును, పగలు నక్షత్రములను చూచుట, నుహోల్కాపతనము, కాష, తృణ, రక్తముల వర్షము, గాంధర్వము, దేహదిగ్గూమము ధాత్రీపగలు భూమికంపము అగ్ని లేనపుడు కూడా నిప్పురవ్వలు కలుగుట, కట్టలు లేకుండా అగ్నిమండుట, రాత్రి ఇస్త్రచోపము కనపడుట, శిఖరములందు తెల్లకాకులు కనపడుట, గో, గజ, అశ్వ, ఉష్ట్రముల శరీరముల నుండి స్పులింగములు వచ్చుట, రెండు, మూడు తలలు కల జంతువులు పుట్టుట, ప్రాతఃకొల సూర్యుడు నాలుగు దిక్కుల నుండి ఒకేసారి కనపడుట, నక్కలు ఊరిలో ఉండుట, ఆకాశమున కేతువులు కనపడుట, రాత్రిపూట కొకుల కలకలము, పగలు పావురముల కలకలము, ఆకొలమున పూచిన పండిన చెట్లు కనపడుట, ఇవియన్నియు మహూత్పాత సూచకములు. కావున బుద్ధిమంతులు అలమున కనపడిన పూలను పండ్లను వెంటనే కోయవలయును. ఈ ఉత్పాతములు నొశసూచకములు కొన్నిమృత్యుప్రదములు. కొన్ని శత్రువుల వలన భయమును కలిగించునవి. మధ్య నుండి అయినచో భయము, యశస్సు మృత్యువు, క్షయము, కీర్తి, సుఖము, దుఃఖము, ఐశ్వర్యము, ధనహాని ఈ ఫలములు: పుట్టను తేనె కప్పియున్నచో కలుగును. కావున ఈ అన్ని ఉత్పాతముల విషయమున కల్పోక్త వీధిచే ప్రయత్నముతో శాంతిని జరుపవలయును. ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా ! నీకు ఇట్లు సంగ్రహముగా జ్యోతిషాంగమును బోధించితిని. ఇక ఇపుడు సాటిలేని మహిమగల ఛందశ్శాస్త్రమును చెప్పెదను.

ఇది శ్రీబృహన్నారదీయ మహాపురాణమున పూర్వభాగమున బృహదుపాఖ్యానమున ద్వితీయపాదమున యాబదియారవ అధ్యాయము సమాప్తము.