22 - దుర్మదకురండవధో

ఈ తరువాత శ్రీలలితా దేవి యొక్క సేనా పటహధ్వని పైకి మ్రోగినది. రాక్షసేంద్రుల యొక్క యోద్దల నుండి దుందు భిధ్వని మ్రోగినది-1. ఆధ్వని దీక్కులను మర్ధించినది. సముద్ర మధ్యమున క్షోభనుగలుగజేసినది. లోకము చెవిటి యైనది. ముల్లోకములు కంపించినవి-2. రాక్షసుల పటహధ్వని దీక్సమూహమును మర్ధించుచు పర్వత గుహలను పగులగొట్టుచు ఆకాశమంత వ్యాపించినది-3. మహానరసింహావతారక్రోధ హుం కారధ్వనివంటిదై రాక్షసుల పేద్దడోలు ధ్వని విరసముగా ధ్వనించెను-4. అంత, కిలకిలారావములుగల కోట్ల రాక్షసులు కోపించి శ్రీ లలితా పరమేశ్వరిని గూర్చి సన్నద్ధమైరీ-5. ఒకడు రత్నములతో విచిత్రమైన కవచము గప్పిన యాకారముగలవాడై నడచుచున్న రోహణాచలమువలె ప్రకాశించేను-6. ఒక భటుడు కాలరాత్రి వలె క్రూరమై శస్త్రకారుని దాచబడినదియునై మిక్కిలి తెల్లనైన ఖడ్గమును వీదిల్చెను-7. ఒకడు ఒకవైపు చిగురాకు వంటి బల్లెమును పైకెత్తి ప్రకాశింపజేయుచు గుఱ్ఱమెక్కి వీధిలో చారిభేదమును జేసెను-8. కొందరు యోధులు ఎత్తైన కవచములు గలయేనుగలనెక్కిరి. ఆ యేనుగులు ఉత్పాతవాతసంవాతములచే ప్రేరితములైన పర్వతములవలెనున్నవి-9. అచట యోధులు ధరించిన యాయుధములు - పట్టిశములు, ముద్దరములు, భీదురములు, భీండిషాలకములు, ద్రుహణములు, భుశుండులు, కుఠారములు, ముసలములు-10. గడలు, శతఘ్నులు, త్రిశూలములు, బల్లెములు, అర్ధచక్రములు, పహాచక్రములు, వజ్రాంగములై సర్ప ముఖములు గలవి-11. ఫణిశీర్ష ప్రభేదములు, ధనువులు, కొమ్ము ధనువులు, దండములు, క్షేపణికాశస్త్రములు, వజ్ర బాణములు, దృషద్వరములు-12. యవమధ్యములు, ముష్టి మధ్యములు, వలలములు, ఖండలమలు, కటారములు, కోణ మధ్యములు, నూటికిమించిన ఫఉదంతములు-13. పాశాయుధములు, పాశముండములు, వేల కాకతుండములు - ఇట్టి ప్రాణ హారులైన క్రూరములైన యాయుధములను చేత ధరించి రాక్షస కోటులు కవచములు ధరించిరి. అశ్వారోహులు, గజారోహులు, గాడిదల నెక్కువారు-15. ఒంటెలనెక్కువారు, తోడేళ్లనెక్కువారు, కుక్కల నెక్కువారు, కాకాదుల నెక్కువారు, గ్రద్దల నెక్కువారు, కంకాదుల (రాబందుల) నెక్కువారు-16. వ్యాఘాదుల నేక్కువారు, సింహాదుల నెక్కువారు, శరభముల నెక్కువారు, భేరుండముల నెక్కువారు-17. పందుల నెక్కుహరు, సర్పముల నెక్కువారు, శవముల నెక్కువారు - ఈ విధముగా నానా వీధవాహనముల నెక్కినవారు శ్రీలలితాదేవి కెదురుగా గదిలిరి-18. అపుడు మిక్కిలి ప్రబలమైన కోపముతో వారి హృదయములు నిండిపోయెను, కుటిలుడు సేనా నాయకుడైన దుర్మదుడను దానవుని పది యక్షౌహిణీ సేనలతో శ్రీలలితాదేవికెదురుగా బంపెను-19. సకల విశ్వమును దహించుటకా యన్నట్లు గొప్ప సేనలతో భటులతోగూడి యాసేనాని లలిత. కభిముఖముగా వెళ్లేను-20. పటహధ్వనులతో పదునాలుగు భువనముల బగులగొట్టుచు, నా దుర్మదుడు, అట్టహాసములజేయుచు లలితాభిముఖుడై వెల్లెను-21. తరువాత భండాసురుడాజ్ఞాపింపగా, కుటీ లాక్షుడు  మహా బలుడై శూన్యక పురము యొక్క తూర్పు ద్వారమున రక్ష కోరకై పది యక్షౌహిణులతో తాలజంఘకనీనుంచేను-22. దక్షిణదద్వారమున రక్షకైదశాక్షౌహిణులతో తొలభుజునుంచేను-23. పశ్చిమ ద్వారమున రక్షకై పది యక్షౌహిణులతో తాలగ్రీవు నుంచేను-24 ఉత్తర ద్వారమున రక్షకై పద్యక్షౌహిణులతో మహా బలుడైన తాలకేతువు నుంచెను-25. ఆ శూన్యకపురము యొక్క మద్ది చెట్లవలయమున, కోతి తలవంటి యిండ్లలోను మండలాకారముగా నుండుటకు పది యక్షౌహిణులనాదేశించెను-26. ఈ విధముగా ఏబదియక్షౌహిణులతో శూన్యకపుర రక్షణము నేర్పరచి కుటిలాక్షుడు ఆ వృత్తాంతమును స్వామి యైన భండాసురునికి నివేదించెను-27.

కుటిలాక్షుడనెను - ఓ దేవా ( భండాసురదేవా!) నీ యాజ్ఞచే నగర రక్షణమున సైన్యముంచితిని. ముందు దుర్మదుని దుష్ట లలితాదేవితో యుద్ధము జేయుట కంపీతిని-28. మన సేవకుని మాత్రముననే (సేవకునితోనే) ఆయబలనిరాశ జెందినది. అయినను పురరక్షణము జేయుట రాజాచారము-29. అని భండాసురునీతోననీ కుటిలాక్షుడతీ గర్వితుడై సేనా పతులతో గూడి తన సైన్యమును సిద్దపరిచేను-30 భండాసురుడు ముందు కుటిలాక్షుని ద్వారా దూతనుబంపేను. వాడు పెద్దగా ధ్వని జేయుచు సేనాయుతుడై లలితా సైన్యమునావరించెను-31. ఇక నచట రాక్షస భటులు వేల కొలదీ కిలకిలారావములుజేసి, కదిలించుచున్న ఖడ్గములతో శక్తి సైనికులతో తలపడిరి-32. ఆ శక్తులును ఉద్ధండలై అట్టహాస ధ్వనులు చేసి మిక్కిలి ప్రకాశించుచున్న శస్త్రకాంతులు గలవారై రాక్షసులతో తలపడిరి-33. శక్తి దానవుల సంగ్రామమున జగత్రయము శోభించినది. యుద్ధధూళిచే నాకాశమంతయు గప్పబడినది-34. ఆ ధూళులు మొదలు రథము యొక్క వంశములలో (వెన్ను) కాడులలో కొంత మూర్చిల్లినవి. (ఉన్నవి) యేనుగుల కంఠములచే వ్యాపించినవి. గుఱ్ఱముల నిః శ్వాసముల (నిట్టూర్పుల)చే చెల్లా చెదరైనవి. క్రమముగా తరువాత నాకాశమును బొందినవి-35. పద్యక్షౌహిణులతో తన మీదికి వచ్చుచున్న యాదుర్మదుని జూచి సంపత్సరస్వతి యుద్ధమున నేదురుదాడివెడలెను-36. సంపత్కరీసమానురాండ్రైన శక్తులధిరోహించిన గుఱ్ఱములు, మదపుటేనుగులు, రాక్షస సేనను విశేషముగా మర్ధించినవి.-37. అన్యోన్య యుద్ధములు జరుగుగా కిలకిలా రావములు వెలయుచున్నవి ధూళులు ఎగురుచు వ్యాపించుచున్నవి. భేరులు మ్రోగుచున్నవి-38. ఇటునటు రక్తనది గొప్పగా పెరిగిపారినది. శక్తులచే పడగొట్టబడుచున్న వేలకొలది-39. రాక్షసుల ధ్వజపతాకలు శక్తి బాణములతో దీనిగి తెగిక్రిందికి జారిపడినవి. ఆయా చిహ్నములు (సేనా రాజ చిహ్నములు) జారిపడినవి. గొడుగుల గుంపు విరిగిపడి దొరలినదీ, ఇదే రక్తా రుణమైన యుద్దభూమి ఆ గొడుగుల గుంపు సంధ్యా రక్త మేఘములలో చంద్రునితో బోల్చదగినట్లున్నది-41. సుందర సముద్రమున జ్వాలలే కపాలముగాగల, ప్రయాగ్నివలె శక్తి సమూహములు దైత్యసైన్యముల జుట్టుముట్టినవి-42. శక్తి సమూహముల యొక్క పైకీ మండుచున్న శస్త్ర పుటంచులతో దానవ కంఠములు తెగినవి. ఆ విధముగా యుద్ధ భూమిలో రాక్షసుల తలలు రాసులై పడినవి-43. ఆ విధముగా తెగిన రాక్షసుల తలలతో యుద్ద భూమియంతయు దట్టముగా నిండిపోయినది. ఆ తెగిన తలలు పెదవిని గొఱకుచున్నవి. క్రూరముగా కనబొమ్మలు ముడిచినవి. కన్నులు కోపముతో నెక్టనైనవి-44. జగచ్చక్రమునకే భయంకరమై యీ విధముగా యుద్ధము జరుగగా శక్తులు మిక్కిలికోపించి రాక్షస సేనను మర్దించిరి-45. ఇటునటు శక్తి శస్త్రములచే కొట్టబడి దానవులు మూర్ఛితులైరి. సంపద్దేవీసైన్యముచే హతులైయట దానవులు విశేషముగా నశించిరి-46. ఆ తరువాత. చెల్లాచెదరైన తన సైన్యమును ఓదార్చికూర్చి శత్రుదమనమును జేయువాడైన, దుర్మదుడు వెంటనే ఒంటే సెక్కి సంపత్కరీ సైన్యముపైకి పరువిడెను-47. పొడవైన కంఠముగలది, ఎత్తుగా సిద్దమైనదీ, వీపున కఠినముగా మునిగోలతో గొట్టబడినదియు, దుర్మదుడెక్కిన వాహనమైన యొంటెయు కదిలేను-48. కోపించిన చిత్తములుగల సైనికులు ఆ యుద్ధ వాహనుడైన దుర్మదుని వెంబడించిరి.. దుర్మదుడు శక్తితో యుద్దము చేయుతలంపుతో భీతులైన వారినందరిని ఆశ్వసింపజేసెను-49. మేఘము జలములతో వనమున జల్లినట్లు దుర్మదుడు వాడియై మేలుపుల, జిమ్ముములుకులుగల బాణములతో దిక్కులను, సంపత్కరీ సైన్య చక్రమును, గప్పివైచెను -50. సహింపరాని బలముగల దుర్మదుడు బహు బాణములతో గొట్టగా రణమున సంపత్కరీ సైన్యము క్షణ కాలము స్తంభిత మైనది వలె నయ్యెను-51. అంత సంపదంబిక కన్ను కోపముతో నెల్డనయ్యెను. రణ కోలాహలమనుగజము నెక్కి దుర్మదునితో యుద్ధము జేసెను-52. ఆ యుద్ధమున వింటినారిని ఆ కర్ణాంతము లాగెను. అప్పుడామె చేయి కంకణముల నాదములతో మనోహరముగ నుండెను-53. చురుకైన వేగముగల చేతులు వింటి చక్రముననుండుట మాత్రము గనబడినది. కాని బాణములు లాగుటగాని వదులుటగాని చూడబడుటలేదు. బాణ ప్రయోగమంత వేగముగా జరుగుచున్నది-54, సంపత్కరీ వదిలిన బాణములు. ఆకాశమునంటిన సూర్యుని కిరణములకు దీటైన  ములుకులుగలవై శత్రువులను దహించి వైచినవి-55. దుర్మదునకును సంపత్కరి కిని అద్భుతముగా యుద్ధము జరిగినది. ఇరువురి బాణములు ఒకటినొకటి ఒరసికొని నిప్పులు గ్రక్కినవి-56. సంపత్కరీ దుర్మదులు ప్రయోగించిన బాణములు మొదట . సూర్యుని గప్పివైచి యంధకారమును జేసినవి-57. దాని మధ్యలో బాణముల యొరపిళ్ల చేనిప్పులు చెలరేగినవి. దీని వలన వారు వదిలిన  బాణములు నిప్పుకణములని భ్రాంతి గలిగించినవి-58. సంపత్కరియధిష్టించిన రణకోలాహలమను ఏనుగుతన మొలతో (పిరుదులతో) రణమున బహువిధములైన పరాక్రమముల జూసీనది-59. తొండముతో కొంతమంది రాక్షసులను, పాదాఘాతములతో కొంతమందిని, వాడియై రోకళ్లవలెనున్న దంతముల దెబ్బలతో తక్కిన రాక్షసులను-60. తోకదెబ్బలతో మరికొందరిని, సేత్కారములతో నితర శత్రువులను, శరీరము యొక్క మర్ధనము (రాపిడి)తో ఇతరులను, గోళ్ల దెబ్బలతో కొందరిని-61. (ఫుధుమానాభిఘాతముతోడ విశాలమదప్రేరితములైన దెబ్బలచే) కొందరిని, విశేషముగా మర్దించి (పచ్చడిగా) వైచెను. ఈ విధముగా రణ కోలాహలగజము రణమున చతురమైన చరిత్రను సృష్టించెను-62. ఆ దుర్మదుడు కోపముతోనెజు పెక్కి దృఢమైన యొక బాణముచే సంపత్కరీదేవి మకుటము(కిరీటము)ననున్న యొకమణిని తొలగించి యపహరించెను-63. తరువాత కోపమున నెఱ్ఱనైన చూపుతో సంపత్కరీ దేవి వదిలిన బాణములచే ఎదపై గొట్టబడి యా దుర్మదుడు ప్రాణమును వదిలెను-64. తరువాత కిలకిలారావములు చేసిన శక్తి సేనానాయకురాండ్రచే తక్కిన దానవసైనికవరులు నిహతులైరి - 65. చావగా మిగిలిన రాక్షసులు శక్తి బాణములచే చెల్లాచెదరై రణ భూమినుండి పరిగెత్తి శూన్య పురమునాశ్రయించిరి-66.

తరువాత నా వృత్తాంతమును వీని కోపించిన దానవేశ్వరుడు (భండాసురుడు)-67. ఉగ్రమైన కన్నులు గలవాడై ఆత్మలో ప్రచండప్రభావముతో ఉంచిన వానివలి. నిలయుద్ధనవజై (బాహుయుద్దమునకై) - భూమిమీదచేయు దగ్గరి యుద్ధమునకై ఖడ్గమును బట్టెను. సమీపమునసంన్న సంస కుటిలాక్షుని విల్లంను-68. ఆ దుష్టస్తీ యుద్ధమున బలశాలియైన దుర్మదుని సెట్లు పడగొట్టినది? విధాత క్రమము కస్టమరకలు -69. డేవతలకేగాక, యక్షులతోగానీ, సర్పరాజులలోగాని దుర్మదుని బలము కట్టుబడలేదు. కాని, యా మహాబలుడు గూడ ఒక్క రణలతో హతుడయ్యెను-70. ఆ దుష్టస్త్రీని జయించి హఠాత్తుగా కొప్పుబట్టి యోడ్చితెచ్చుటకు యుద్ధ దుర్మదుడై సేనాపతియైన కురండుడను. వాని సామెపైకి బంపుటకై కుటిలాక్షునితో విలువ నంపెను-71. కుటిలాక్షుడు చండదోర్దండుడైన కురండునిని ప్రభువైన భండాసురుని యెదుటకుబీలిచేను-72. ఆకురండకుడు వచ్చి స్వామికి నమస్కరించి నిలువ కుటిలాక్షుడాతనిని-వెళ్లుము. సైనికులను సిద్దపరుపుము-73. నీవు మాయలో చతురుడవు. చిత్రయుద్ధ విశారదుడవు-కూటయుద్ధమున నిపుణుడవు. ఆ స్త్రీని పరిమర్ధించుము-74. అని స్వామీ యెదుటనే కుటిలాక్రుడాదేశించగా చండవిక్రముడైన కురండుడు వెంటనే శూన్యకపురమునుండి బయలుదేరెను-75. వానిచుట్టు ఇరువది యక్షౌహిణుల సైన్యముండెను. అది తన అశ్వ-గజ-పదాతి సైన్యములచే భూగోళమును మర్ధించుచుండెను. ఈ విధముగా దుర్మదుని యన్న భయంకరుడైన కురండుడు యుద్ధమునకు వెళ్లాను-76. ధూళులతో దిగంతములను సంకులముగా జేయుచు ధీరమనస్కుడై శోక-రోషములనెడు గ్రహముతో ఆవహింపబడిన వాడై జవనాశ్వమునెక్కి వెడలేను-77. కొమ్ముతో జేసిన ధనువును, ఘోరమైన ఠంకార ధ్వని గలదానిని, దీసికొని సంపత్కరీసేనపై బాణధారల వరించెను-78. ఓ పాపులా! యుద్ధదుర్మదుడై నా తమ్ముడైన దుర్మదునీ జంపిన ఒక చిన్ని పరాక్రమమున మహామదమును వహించుచున్నావు-79. ఇప్పుడు నిన్ను ఈ నా బాణసమూహములచే ఇచటనే యమపురికి పంపుదును, నన్నుజుడుము-80. మిక్కలియిష్టమైన రుచిగల్లి నీ శరీర రంధ్రములనుండి వెలువడి, క్రొత్తనైన స్త్రీ రక్తమును రణపూతనలు త్రాగుగాక-81. ఇది నాతమ్ముని జంపిన పాపమునకు ప్రతిఫలము. ఇప్పుడనుభవింపబోవుచున్నావు. చూడుము నా భుజబలము-82. అని శ్రేష్ఠమైన యేనుగునెక్కియున్న సంపత్కరిని భయపెట్టుచు తన సైన్యమును శక్తిసేనా మర్ధనమునకై ప్రోత్సహించుచుండెను-83. అంత, మహా తేజస్వియైన కురండునియొక్క సైన్యమును మర్ధించుటకై యుద్యుక్తురాలై ‘చండి’ తన సైన్యమును ప్రోత్సహించేను-64, అపూర్వ యుద్దము జేయు కుతూహలముగలిగి యశ్వారూఢయై ‘వచ్చి’ చండి ప్రేమతో సంపత్కరీతో నిట్లనెను-85. చెలీ! సంపత్కరీ! ప్రేమతో సామాటవినుము. ఈతని యుద్ధమును సొమ్ము . నాకు శ్రేష్టగుణము  లభించును-86. క్షణకాలము సహింపుము యుద్ధమును నాచేతనే వీడు చంపబడును. హేహముననే నిన్నడుగుచున్నాను. కాని నీవు వీనిని జంపలేవని సంశయింపవలదు-87. అను నామెమాటనుదినీ సంపత్కరీ దేవి చిరునవ్వుగలదై కురండునికెదురుగా బయలుదేరిన తన సేనను మరల్చెను-88. వెంటనే బాలాసూర్య ప్రభలుగల శక్తులు వాయువేగముగల తురంగములనెక్కిరి. అవి సేనా సముద్రపు తరంగముల వలె ఎత్తైత్తుగా మున్ముందుకు అప్రతిహతముగ వేగముగ గదలుచున్నవీ-89. తీక్షములైన డెక్కల దొప్పలతో భూమినీ కమ్మి మాటి మాటికి వ్రాయుచున్నవి. (ముద్రలు వేయుచున్నవి). ఆ విధముగా అశ్వముల ప్రవాహముతో శక్తులు కురండుని సేనాముఖముపైబడిరి-90. వల్గావిభాగ కృత్యములలో ముందు కాళ్లు పైకెత్తి నడచు రకములు, సంవర్తన వివర్తనములలో (దగ్గరగా దూరముగా జుట్టివచ్చుటలు), గతి బేధములలో నడకలలోని రకములు, చారములలో (చరించుటలోని రకములు), పలువిధములుగా గిట్టలు కోట్టుటలో-91. కరములతో పాదములతో సంజ్ఞులు చేసి ప్రోత్సహించుటలో, చతురలైరణమున యశ్వములహృదయములదెలిసినవారు ఆశక్తులు. ఇటువంటి అశ్వారూడలైనయంబికా శక్తులతో సహ కురండ ప్రోత్సహితులైన దానవులు దుర్మదులై యుద్ధముజేసిరి-93. ఈ విధముగా శక్తులకును రాక్షసులకును యుద్ధము జరుగగా వేగవంతమై యపరాజితమనుపేరుగల యశ్వమునెక్కిన శక్తి దురాచారుడైన కురండకుని మీది కురికేను-94. ఆమె కదులుచున్న జడతో సుందరమైనది. శరత్కాల చంద్రకలవలె తెల్లగా ప్రకాశించునది. సంధ్యాకాలపు రక్తచంద్రమండలము వోలె సుందరమైన ముఖముగలిగి-95, చిరునవ్వు నవ్వుచున్నదా యనట్లున్నది. యుద్ధమున మణులతో పొదిగిన ధనువును చేతబూనినదీ, తానెక్కినది తురగమగుటచే తురగాసనయైన యాశక్తి బాణముల జడివానలను కురండునిపై గురిపించినది-96. తురగారూఢచేత పైకి వేయబడిన బంగారు పుంఖములు గల బాణములు దొంగతరముల నాక్రమించినవై దశదిక్కులను నశింపజేసినవి-97. దుర్మదాగ్రజుడైన కురండుడు క్రుద్దుడై చండవిక్రముడై శార్జధనువునుండి ఒక్కుమ్మడి వెడలిన బాణములతో సాహయాసనను గప్పివైచెను-98. హయాసన యొక్క గుఱ్ఱము గూడ తన తీవ్రములైన గిట్టలచే రాక్షసుల నతివేగముగా ఖండించుచు మర్ధించుచుండెను-99. ఆ గుఱ్ఱముయొక్క సకిలింపుధ్వని ఉత్పాతకాలములోని సముధ్వనియే ఆవైరియైన కురండుని యొక్క యనేక సైన్యములను దూరముగా మూర్టీల్లజేసినదీ-100. ఆపోయరూఢ రాక్షస చక్రమున (సైన్యసమూహమున) తననడకలచే మండుచున్న యాకారముగల తన దీప్యపాశాయుధమును వదిలేను-101. ఆ పాశమునుండి కోట్లకొలది సర్పములవోలె భయంకరములైన యితర పాశములు బయలువెడలి సమస్త రాక్షససైన్యమును  బంధించి, బంధించి మూర్చిల్లజేసినవి-102. అంత సైనికబంధముచ్వేకురండకుడు క్రుద్దుండయ్యెను. ఒక బాణముతో హయాసనయొక్క వింటినారిని తెగవేసెను-103. నారి తెగిన ధనువును వదిలి హాయాసన మిక్కిలి కోపించి యాదుర్మతియైన కురండుని యెదపై నంకుశమును విసిరేను-104. ఆ మంటలు విరజిమ్మునంకుశముచే కురండుని జీవితమను రక్తము ద్రాగబడినది. వజ్రపాతమున వృక్షము పడినట్లు కురండుడు అంకుశపాతమున గతజీవుడే భూమీపైబడెను-105. ఆయంకుశమునుండి యెక్కుమ్మడిగా బయలువెడలిన కొన్ని పూతనలు (శక్తులు) ఉద్భటములై పాశములు చంపి వదిలిన సైన్యమునంతయు భక్షించీ మాయమైనవి-106, ఈ విధముగా ఇరువదియక్షౌహిణులకు పతియైన కురండుడు చంపబడగా, మిగిలిన రాక్షసులు వేగముగా పలాయనముజెప్పిరి (పారిపోయిరి)-107, శక్తిసైన్యము తమ్మునితోబాటు కురుండుని జంపుటవిని శూన్యపురపతియైన బండాసురుడు నాగుబామువలె బుసలుగొట్టెను-108.

ఇది శ్రీ బ్రహ్మాండ మహాపురాణమున నుత్తరభాగమున హయగ్రీవాగస్త్య సంవాదమున లలితోపాఖ్యానమున దుర్మదకురండకవధమను ఇరువదిరెండవయధ్యాయము.