బ్రహ్మాండ మహా పురాణము
11 - లలితోపాఖ్యానమున భండాసురప్రాదుర్భావమను ఏకాదశాధ్యాయము
అగస్త్యుడనెను: భండాసురుడెట్లు జన్మించెను. త్రిపురాంబిక గూడ ఎట్లు జన్మించెను. ఆమె భండాసురునేవిధముగ జంపెను. విస్తరముగా జెప్పుము-1. హయగ్రీవుడనెను. పూర్వము తన తండ్రియజ్ఞమును వినశింపజేసిన దాక్షాయణిని వదిలి శివుడు ఆత్మలోనాత్మను జూచుచు, జ్ఞానానందరసస్వరూపుడై అద్వంద్వగుణలక్షణుడయ్యెను. అపుడు మునులాతనినుపాసించుచుండిరి-3. తరువాత హిమవత్పర్యంతమున గంగాతీరమునందు ప్రవేశించెను. ఆ దాక్షాయణియు చిరకాలము శంకరునారాధించి మనస్విని-4. యోగముతో తన శరీరమును జాలించి హిమవత్పర్వతరాజునకు కూతురుగానయ్యెను-5. ఆ హిమవంతుడును నారదునితో. నీకూతురు రుద్రుని భార్యయగునని విని రుద్రాణీయను తనకన్యకను రుద్రుని శుశ్రూషకై రుద్రుని కడనుంచెను-6. ఈ మధ్యన దేవతలు తారకాసురునిచే పీడింపబడిరని బ్రహ్మ వారికి జెప్పగా దేవతలు మన్మథుని బిలిచి యిట్లనిరీ-7. సృష్టికి మొదట, సమస్త ప్రజలను సృష్టించుచున్నను బ్రహ్మకు మనమున తృప్తి కలుగలేదు. మనోవాక్కాయకర్మలతో తపమాచరించెను-8. అంత, భగవంతుడైన జనార్దనుడు (విష్ణువు) సర్వప్రాణులకు వరము లిచ్చువాడు లక్ష్మీదేవితో ప్రసన్నుడయ్యెను. వరమును గోరుకొమ్మనెను-9.
బ్రహ్మయనెను : ఓ భగవన్ హరీ! నీవీ నా సృష్టితో సంతుష్టిజెందీతి వేని, నీయనుగ్రహమున నిరాయాసముగనే చరాచరమైన జగమునంతయు సృజించెదను-అని బ్రహ్మయనగా విష్ణువు లక్ష్మీదేవిని జూచెను. అపుడు (మన్మథుడు) జగన్మోహన రూపముతో జనించెను-11. సంతుష్టుడైన హరి యాతనికాయుధముగా పుష్పబాణములను చెరకువిల్లును విజయత్వమును అజేయత్వమును ప్రసాదించెను12. స్వకర్మకారణముగా ఈ మన్మధుడు ప్రాణులను సృజించును. సాక్షిపై యో బ్రహ్మా నీవు స్వజనముతో సుఖముండుము. -13. ఈ విధముగా వరమీయబడిన బ్రహ్మ నీయందు (మన్మధునీయందు) ఆ సృష్టిభారముంచీ మానసికముగా బ్రహ్మ యిప్పటికీని సుఖసంతోషములతో నుంటున్నాడు-14. కావున ఓ మన్మథా! నీ బలవీర్యము వ్యర్థముగానిది. నీ పరాక్రమము గూడ వ్యర్థముగానిదీ-15. సుకుమారములైన నీ పుష్పబాణములు గూడ నెల్లప్పుడును, వ్యర్థముగానివే! ఇక బ్రహ్మదత్తవరుడైన యీ తారకుడను రాక్షసుడు -16. సకలలోకములను విశ్లేషించి మమ్ములను సైతము బోధించుచున్నాడు.. శివపుత్రునివల్ల, దప్పమరెవ్వరి నుండియు నాతనికి భయము లేదు-17. నీవు దప్ప నీ పనిలో మరొకడు మాటాడలేడు. నీకు నీస్వహస్తముననే యాకార్యము నెరవేరును. మతెచ్చుట నుండియుగాదు-18. ప్రస్తుతము రమ్యమైన హిమాచలముపైన మునులా వరించి యుండగా శివుడు ఆత్మైక్యధ్యాననిరతుడైయున్నాడు. గౌరితో గూడనున్నాడు-19. కావుననీబాణ ప్రభావమున శివుని గౌరీయందు నియోగింపుము.. దాని వలన వారికి పుత్రుడు గలుగును. ఈ చీన్నీకార్యమును జేసి ఓ మహాబలా! మన్మథా! మమ్ముల (దేవతల)గాపాడుము-20.
ఈ విధముగా దేవతలభ్యర్థింపగా వారిచేత పొగడబడుచు మన్మథుడు తన వినాశనమునకు హిమాలయతటమునకు బోయెను-21. ఏమియో ఆరాధించుచున్నవాడు ధ్యానమువలన మూసిన కన్నులు గలవాడు, కూర్చున్న వాడునైన యీశ్వరుని జూచి తన యాయుధమైన. పూవిల్లునెక్కుపెట్టెను-22. ఇంతలో హిమవంతుని కూతురు, అద్భుత రూపధారిటీయై పుష్పోపహారములతో బూజింపదలచి శివునికడకు వచ్చెను. శివుని సేవించుటలో మునిగిన యాపార్వతిని అతి బలుడైన మన్మధుడు జూచెను-24. సర్వప్రాణులకుగనబడకుండ శివునకు సమీపముననే యుండి మన్మథుడు తన శ్రేష్ఠములై (వాడియైన) పుష్పబాణములను మహేశ్వరుని గ్రుచ్చుకొనునట్లు ప్రయోగించెను-25. పుష్పబాణములు గ్రుచ్చిన శివుడు తన కార్యములను విస్మరించి మన్మథావిష్టమతయై గౌరిని జూడసాగెను. ఇదియేమీ వైపరీత్యమని యాలోచించి మరల ధైర్యమును వహించి (ఇంద్రియ చాపల్యమునరికట్టి) యెదుట కుసుమాయుధుడై సన్నద్ధుడైన మన్మథుని జూచెను-27. అతనిని చూచి శూలియైన శివుడు కోపించి ముల్లోకముల దహింపసమర్థమైన మూడవ కన్ను దెఱచి మకరధ్వజుడైన మన్మథుని దహించివైచెను-28. ఈ విధముగా శ్రీవునిచే తిరస్కరింపబడి దుఃఖించిన శైలరాజ పుత్రి తనతల్లిదండ్రులయనుమతినిటోంది తపముచేయుటకై వనము జేరెను-29. ఆ తరువాత ఆ మదన భస్మను జూచి చిత్రకర్ముడైన గణేశ్వరుడు ఆభస్మతో చిత్రాకారము గల పురుషుని సిద్దము - జేసెను ఆ విచిత్ర శరీరముగల పురుషుని రుద్రుడు తనయెదుటచూచెను. ఆ క్షణముననే యాతడు ఆకారముదాల్చిన మన్మథుని వలె ప్రాణము గలిగినవాడు (జాతజీవుడు) అయ్యెసు, ఆతడు మహాబలుడును, అతి తేజస్వీయును, సూర్యసమకాంతిగలవాడును నయ్యెను-31. చిత్రకర్మమైన గణేశుడు బాహువులతోనా పురుషుని కౌగిలించుకొని సంతసించెను. ఆ పురుష బాలకునకు-“మహాదేవుని స్తుతించుము. అతడు సర్వార్థ సిద్ధులనొసగువాడు”-32. అని చెప్పెను. ఇంత అంత అని చెప్పనలవి కాని బుద్దీగల గణేశుడు శతరుద్రీయమును ‘ఉపదేశించెను’. ఆబాలుడును శతరుద్రీయమును పూర్ణముగా జపించుచు నూర్లమారులు రుద్రునకు నమస్కరించేను-33. దానితో ప్రసన్నుడైన భగవంతుడగు మహాదేవుడు, వృషధ్వజుడునైన శివుడు బాలుని వరము గోరుకొమ్మనెను. ఆతడు శత్రుబల ప్రయోజనము నా బలముననుపయోగింపక నెరవేరకుండుగాక శత్రువు యొక్క సగము బలము నాలోజేరి, శత్రువునకుపయోగింపకుండుగాక కావున శత్రువు యొక్క ఆయస్త్ర శస్త్రములు మొదలగునవి వ్యర్థమగుగాక-కాని నా యస్త్రశస్త్రములు మొదలగునవి యట్లు వ్యర్థముగాకుండుగాక-35. అని వరమును గోరేను, అట్లేయని ప్రతిజ్ఞ చేసి, ఏదో ఆలోచించి ప్రభువైన శివుడు ఈతనికి అరువదివేలయేండ్ల వరకు మరల రాజ్యమునను గ్రహించెను-36. ఈ చరితమును జూచి బ్రహ్మ “భండ్ భండ్” అనియనెను. ఆ నామముతోనే యా పురుషుడు లోకములందు “భండుడు” అని చెప్పబడును-37. అని, వరములనిచ్చి ఆస్త్రములను శస్త్రములను ఇచ్చి మునిగణములతో సవరింపబడినవాడై యంతార్థనమందేను-38.
ఇది శ్రీబ్రహ్మాండమహాపురాణమున ఉత్తరభాగమున లలితోపాఖ్యానమున భండాసురప్రాదుర్భావమను పదునొకండవయధ్యాయము -11.
Summary of chapter 123 of the Brahmānda Mahā Purana is as follows:
Expanding upon the divine city, this chapter systematically describes the various concentric walls of gold, precious gems, and mystical metals surrounding Śrīnagara. Each enclosure is guarded by radiant Sakti deities and embodies specific spiritual powers, virtues, and cosmic principles. The devoted seeker meditates upon these sacred layers, recognizing them as progressive steps of inner spiritual purification leading directly to the lotus feet of the supreme mother.