మత్స్య మహా పురాణము
240 - అవయవ స్పందనమును బట్టి శుభాశుభ విచారము.
సర్వ ధర్వ విదులలో శ్రేష్ఠుడవగు భగవన్! నీవు సర్వజ్ఞుడని క్షప్రసిద్ధుడవు; శుభాశుభ నిమి త్తములను తెలుపుమనిన మనువుతో మత్సుడిట్లనెను; అవయవములు గాని వీపుగాని హృదయముగాని కుడివైపున స్పందించుట శుభము; ఎడమవైపున స్పందించుట ఆశుభము. ఆనగా ఆంగస్పందనమును శుభాశుభ విచేష్టితమును " విస్తరముగ నాకు తెలిపి నన్ను ఆది ఎరిగిన పోరిలో గొప్పవానినిగా జేయుమన్న మనువుతో మత్యుడిట్లుచే ప్పెను: కుడివైపున స్పందము కూడ మూర్గమందై నచో పృథ్వీలాభము - లలాటమందు. స్థానవృద్ధి - భూదేశమందు - ప్రియ జన నంగ మము; అక్షదేశమందు - భృత్యలాభము - కంటికోనయందు ధనాగమము . నడుమునందు తహతహపాటు . కంటికొలికి యందు యుద్దమందు శీఘ్రముగా జయము కడగంటియందు శ్రీభోగము చెవి కోనయందు-ప్రియ వార్తాశ్రవణము-నాసిక యందు ప్రీతిసౌఖ్యము. పెదవులయందు ప్రియలాభము కంఠమందు భోగలాభము భుజమూలముల యందు భోగవృద్ధి- భుజ ములయందు మిత్రులతోడి స్నేహలాభము-హ సమునందు ధనాగమము - వీపునందు పరాజయము.వక్షమునందు సద్యో జయము కుశులయందు ప్రీతి స్త్రీకి స్తనమందు అయినచో సంతానప్రాప్తి - నాభిదేశమందు - స్థానభ్రంశము - జఘన మందు ధనాగమము. మోకాళ్ళ సంధులయందు బలవంతులతో సంధి. అరికాళ్ళయందు ధనలాభకర ప్రయాణము. కలు గును. గుహ్యావయవమందై నచ్.బొబ్బలును పుండ్లును అగును; పాదములయందు ఉత్తమస్థాన ప్రాప్తి.యగును; ఈ చెప్పిన స్పందములన్ని యు స్త్రీలకు ఎడమవై పున కలిగినచో మంచి ఫలములనిచ్చును; పురుషులకయినచో ఈ స్పందము కుడివైపు నందలి ప్రశస్త్రాంగమందమయినచో విశేషముగ ప్రశ సఫలము; ఎడమ వైపునందలి అప్రశస్త్రాంగమందయినచో విశేషముగ అప్రశస్త ఫలము; ఈ చేప్పినవికాక మిగిలిన అవయవముల స్పందము విషయమున ఫలము సద్రాహ్మణులవలన నేరుగ వలయును; అనిష్టచిహ్న ములు కనబడినచో బ్రాహ్మణ సంతర్పణమును బ్రాహ్మణులకు సువర్ణ దానమును చేయవలయును.
ఇది శ్రీమత్స్యమహాపురాణమున రాజధర్మమున అవయవ స్పందన నిమిత్తక శుభాశుభ విచారమను రెండు వందల నలువదియవ అధ్యాయము.
Summary of chapter 241 of the Matsya Mahā Purana is as follows:
Bhagavān Matsya details the physical attributes, breeds, training methods, and specialized veterinary care for royal war elephants. Bhagavān Matsya outlines favorable physical markings like tusk shape, ear structure, and gentle temperament indicating superior intelligence and battlefield bravery. The text provides herbal remedies and treatments for elephant diseases, injuries, digestive issues, and musth management, ensuring the health and combat readiness of the royal elephant corps.