మత్స్య మహా పురాణము
198 - కశ్యపగోత్ర ప్రవరాను కీర్తనము॥
మత్స్య జనార్దనుడు వైవస్వత మనువునకిట్లు చెప్పెను:
మరీచి ప్రజాపతి (ఋషి) పుత్రుడగు కశ్యపుని సంతతివారగు గోత్ర ప్రవర్తక ఋషులను పేర్కొందును; వీరిలో మొదటి వర్గమువారు; ఆజ్రాయణులు మేషులు కిరీటకాయనులు ఉదగ్రజులు మాఠరులు (వినయమే తమ లక్ష ణముగా గల) భోజులు శాలాహలేయులు కౌరిష్టులు కన్యకులు ఆసురాయణులు (మందాకినియందలి) మృగయులు శ్రుతయులు భీరు (భౌత) పాయనులు దేవయానులు॥ గోమయానులు ఛాయాభయులు కాల్యొయనులు శా కోయణులు బరి రోగులు గదాయనులు భవనంది మహాచక్రి దాక్షపాయనులు యోధయానులు కార్తవులు హస్తిదారులు వాత్స్యా యనులు నీకృతజులు ఆశ్వలాయనులు ప్రాగాయణులు పౌలమావి ఆశపోతాయని కౌబేర కుల్యుకారులు ఆగ్ని శర్మా యనులు మేషపులు కైకరసపులు తుల భ్రువులు చేయులు జ్ఞాన సంగ్లేయులు ఆగ్నులు ప్రా సేవ్యులు శ్యామోదరులు వైవశపులు ఉద్భటాయణులు కాష్ఠులు హారిణులు మారీచులు అజిహాయనులు హా క్రికులు వేక గ్లేయులు కాశ్యపేయులు సాసీసులు హరితాయనులు మాతంగులు భృగువులు॥ ఈ ఋషుల వర్గముల గోత్రముల వారలకు వత్సాత్స)రుడు కశ్య పుడు నిధ్రువుడు అనువారు ప్రవర ఋషులు: ఈ గోత్రములవారు పరస్పరము వివాహ సంబంధములు చేసికొనరాదు॥
రెండవ వర్గమువారు: ఇక మీదట ద్వ్యాముషాయణ గోత్రముల వారిని పేర్కొందును; అనసూయుడు నాకు రయుడు సునయుడు రాజవ ర్రపుడు శై శిరోదవహి సైరంధ్రి రోవ సేవకి -యాముని కద్రుపింగాక్షసజాతంబి వివాష్ట్రా శ్వుడు అను ఈ ఋషుల ( గోత్రముల వారల)కు వత్సారుడు కశ్యపుడు వసిష్ఠుడు అనువారు ప్రవర ఋషులు; వీరు పర స్పరము వివాహ సంబంధములు చేసికొనరాదు॥
ఇక మూడవ వర్గము వారు: సంయాతి నభుడు పిప్పల్యుడు జలంధరుడు భుజాతపూరుడు పూర్యుడు కర్గముడు॥ గర్గభీముఖుడు హిరణ్యబాహువు కై రాతుడు కాశ్యపుడు గోభిలుడు॥ కులహుడు వృషకంఠుడు మృగ కేతుడు ఉత్తరుడు, నిదాఘుడు మసృణుడు భత్స్యులు కేరలులు శాండిల్యుడు దానవులు దేవ జాతులు పైప్పలాది- ఈ వర్గముల వారలకును ఈ ఋషుల గోత్రముల వారలకును అసితుడు దేవలుడు కశ్యపుడు అను మువ్వురును ప్రవర ఋషులు; ఈ గోత్రముల వారు పరస్పరము వివాహ సంబంధములు చేసి కొనరాదు॥ ఋషి ముఖ్యుడగు కశ్యపునకు దక్షపుత్రికల వలన సకల జగత్తును జనించినది; ఆ ముఖ్య విషయము నీకు ఇకముందు చెప్పెదను॥
ఇది శ్రీమత్స్యమహాపురాణమున కశ్యపగోత్ర ప్రవరాను కీర్తనమను నూట తొంబది ఎనిమిదవ అధ్యాయము॥
Summary of chapter 199 of the Matsya Mahā Purana is as follows:
Bhagavān Matsya details the extensive Gotra lineages and Pravaras originating from Maharshi Kaśyapa, the vast progenitor of Devas, Asuras, and living beings. The chapter catalogs sub-lineages like Śāṇḍilya, Naidhruva, and Avatsāra, explaining their ancestral Pravara structures used in traditional Vedic society.