మత్స్య మహా పురాణము
213 - సావిత్రి సత్యవంతులు తమ యాశ్రమమున కేగుట.
మత్స్య నారాయణుడు మనువుతో ఇట్లు చేప్పెను: అనంతరము పతివ్రతయు ఉత్తమశ్రీయు ఆగు సావిత్రి సత్యవంతుడు మరణించిన చోటికి తానువచ్చిన త్రోవనే పోయెను; సుందరాంగియగు ఆమే సూర్యాస్తమయ సమయము నకు తన భర్తను చేరి అతని తలను తన తొడ పై నుంచుకొని కూర్చుండెను; ధర్మరాజు నుండి విడుదల పొందిన సత్యవంతుడును మెల్లమెల్లగా కన్నులు తెరవసాగేను; కదలసాగేను; మనురా జా! అనంతర మతడు ప్రాణములు మరల రాగా తన ప్రియురాలితో ఇట్లనెను: ఇంతకుమునుపు నన్ను పట్టిలాగు చుండిన ఆ పురుషుడెచ్చటికి పోయెను? శుభవగు వరారోహా! ఆ పురుషుడెవరో నీకు తెలియునా? మనోహరాంగీ! ఈ అడవిలో ని దించుచుండగనే పగలు గడచినది; నో మూలమున నీవు ఉపవాసముతో కృంగివయితివి; మనమీది బెంగతో మన తల్లిదండ్రులు దుఖించుచుందురు; వారిని త్వరగా చూడవలెనని యున్నది; త్వరగా పోదముపద; అన సావిత్రి ఇట్లనెను: ప్రభూ! మీ ఇష్టము ఎట్లో అట్లే చేయుదము; ఆదిత్యుడ స్తమించు వేళ కులోగానే ఆశ్రమమునకు పోవుదము; తల్లిదండ్రులును కన్నులు లేనివారుగదా! జరిగినదంతయు అక్కడనే . ఆ శమమునందే - చెప్పెదను: ఇంతమాత్రము చెప్పి ఆమె తన భర్తతో కూడి వెంటనే వేడ లేను; అతనితో కూడి యే ఆశ్రమమునకు చేరెను కూడ; ఆంతకు లోపలనే ఆ రాజు ద్యుమత్సేనుడును అతని భార్యయును కనులు వచ్చి యోభార్గవా! మనూ! తన అనుగు కొడుకును చిక్కియున్న కోడలును ఇంక ను రాలేదేయని పరితపించుచుండిరి; ఆచటి తపోధనులు వారిని ఓదార్చుచుండిరి; అంతలోనే తమ కోడలితో కూడివచ్చుచున్న కుమారుడు వారికి కనబడెను; ఉత్తమశ్రీ యగు సావిత్రి తన పతియగు సత్యవంతునితో కూడి రాజానందకరుడగు ద్యుమత్సేన రాజును ఆతని భార్యను నమస్కరించెను; సత్యవంతుడు తండ్రిచే కౌగిలించు కోనబడెను; ధర్మవిదుడుగు ఆ రాజకుమారుడు ఆ వనమందలి తపోధనులను అందరను నమన్కరించి ఆ రాత్రియంతయు ఆ ఋషులతోకూడ గడపెను.
తరువాత ఉత్తమ క్రియగు సావిత్రియు జరిగినదంతయు అచటి వారికి చెప్పెను; ఆ రాత్రియందే ఆమె ఉపవాసవ్రత సమాప్తిని కూడచే నెను; ఆ రాత్రి కడపటి జాము ముగియు, వేళకు ఆ ద్యుమత్సేనుని పరిజనమంతయు సైన్యమును వెంటగొని ఆ రాజును రాజ్యపాలనమునకై రమ్మని పిలువ వచ్చెను; ప్రకృతి (ప్రజా) జనమగుతమ్ము పొలించుమనియు వారు ద్యుమత్సేనుని ప్రార్ధించిరి; వారిట్లనిరి; రాజా! కన్నులులేని నీ రాజ్యమును ఎవడు ఆపహరిం చేనో ఆరాజును నీ మంత్రులు చంపివేసిరి; ఆ పురమునందు ఇపుడు నీవే రాజవు; అనగా విని ఆద్యుమత్సేనరాజు చతురంగ బలముతో పోయి మహాత్ముడగు ధర్మరాజు ననుగ్రహమున తన సకల రాజ్యమును పొందెను; ఉత్తమాంగనయగు సావిత్రియు నూరుగురు తమ్ములు కలదయ్యెను; పతివ్రతయు ఋజువరనయు వరారోహయునగు ఆ రాజ పుత్రి ఇట్లు తన పితృపక్షమును ప్రతిపక్షమును కూడ ఉద్దరిం చెను; మృత్యుపాశ వశ గతుడైన భర్తను విడిపించుకొనెను; కావున మానవులు పతివ్రతలను దేవతలనువలే పూజించవలెను; రాజా! వారి యనుగ్రహముననే ఈ జగత్రయమును నిలుపబడు చున్నది; ఈ లోకమందు వారేది పలికిన నది సత్యమే జరుగును! సకల కామ సిద్దియు కావలెనని కోరుకొనువారు సదా వారిని పూజించుచుండవలయును.
ఇది శ్రీ మత్స్యమహాపురాణమున సావిత్య్రు పాఖ్యానమున సావిత్రీ సత్యవంతులు స్వాశ్రమమునకు మరలి పోవుటయను రెండు వందల పదు మూడవ అధ్యాయము.
Summary of chapter 214 of the Matsya Mahā Purana is as follows:
Bhagavān Matsya details the essential security measures, personal safeguards, and protective protocols required to preserve the life and health of a monarch. Bhagavān Matsya outlines the layout of the royal palace, specifying hidden escape routes, fortified inner apartments, and specialized security personnel. The text provides guidance on inspecting food, drinks, garments, ornaments, and bedchambers for subtle poisons or hidden weapons, emphasizing that the stability of the entire state depends upon the continuous safety and physical well-being of the sovereign.