మార్కండేయ మహా పురాణము
104 - సూర్య స్తవము
మార్కండేయుడు:
లిఖ్యమానే తతో భానౌ విశ్వకర్మా ప్రజాపతిః
ఉద్భూత పులకః స్తోత్ర మిదం చక్రే విపస్వతః.
వివస్వతే ప్రణత హితానుకంపినే మహాత్మనే సమ జవ సప్త సప్తయే!
సుతేజసే కమల కులావబోధినే, నమ స్తమః పటల పటావ పాటినే.
పావనాతిశయ పుణ్య కర్మణే, నైక కామ విషయ ప్రదాయినే.
భాస్వరానల మయూఖ శాయినే, సర్వలోక హిత కారిణే నమః.
అజాయ లోకత్రయ కారణాయ, భూతాత్మనే గోపతయే వృషాయ
నమో మహాకారుణికో త్తమాయ సూర్యాయ చక్షుః ప్రభావాలయాయ.
వివస్వతే జ్ఞాన భతేంతరాత్మనే, జగత్ప్రతిష్టాయ జగద్దితిషిణే
స్వయంభువే లోక సమస్త చక్షుషే, సురోత్తమాయామిత తేజసే నమః
క్షణ ముదయాచల మౌలిమణిః సురగణ మహిత హితో జగతః
త్వము మయూఖ సమస్త వాపు, ర్జగతి విభాసి తమాంసి నుదన్.
మార్కండేయుడు:
ప్రజాపతి యగు విశ్వకర్మ భానుని తనువును లిఖించుచూ పులకాంకిత శరీరుడై వివస్వానుని ఇట్లు స్తుతించెను. ప్రణత మానవులకు దయతో హితము చేయువాడు, సమవేగ యుక్తుడు, సప్తాశ్వశాలి, కమలములను వికసింప చేయువాడు, తమోరాశి వినాశకుడు, మహా తేజస్వి, మహాత్ముడు అగు వివస్వానునకు నమస్కరించు చున్నాను. అతిశయ పావనుడు, పుణ్య కర్ముడు, అనేక కామ్య విషయ దాయకుడు, భాస్వరుడు, అగ్ని వంటి కిరణములు కలవాడు, మఱియు లోకములకు హితుడు అగు దేవునికి నమస్కరించు చున్నాను. స్వయముగా ఉత్పత్తి రహితుడైనను మూడు లోకములను ఉత్పన్నము చేయువాడు, సాక్షాత్ ధర్మ స్వరూపుడు, మహా కారుణిక శ్రేష్ఠుడు, చాక్షుష విషయములకు ఆలయ స్వరూపుడు అగు సూర్యునికి నమస్కరించు చున్నాను. జ్ఞానులకు ఆత్మ స్వరూపుడు, జగదాధారుడు, జగత్తునకు హితుడు, సమస్త లోకములకు చక్షుః స్వరూపుడు’ సుర శ్రేష్ఠుడు, అమిత తేజః సంపన్నుడు నగు వివస్వానునికి నమస్కరించు చున్నాను. నీవు జగత్తునకు హితము చేయ వలెనను కోరికచే దేవతలతో గూడి క్షణ కాలము ఉదయా చల మౌళి మణివై మయూఖ సహస్ర శరీరవై అంధ కారమును నాశనము చేయుచూ జగత్తును ప్రకాశింప చేయు చున్నావు.
భవ తిమిరాసవ పానమదా ద్భవతి విలోహిత విగ్రహతా
మిహిర విభాసి యతః సుతారాం, త్రిభువన భావన భాసి కారైః.
రథ మథిరుహ్య సమావహవం, చారు వికంపిత మురు రుచిరమ్
సతత మభిన్న హాయి ర్బగావం! శ్చరసి జగద్దితాయ వితతమ్.
అమృత మాయేన రాసేన సమం, విబుధ పితౄ నపి తర్పయసే
అరిగణ సూదన! తేన తవ ప్రణతి ముపేత్య లిఖామి వపుః.
శుక సమ వర్ణ హయ ప్రథితం, పవ పద పాంసు పవిత్రతమమ్
నత జన వత్సల! మాం ప్రణథం త్రిభువన పావన పాహి రవే!
ఇతి సకల జగత్ప్రసూతి భూతం, త్రిభువన భావన ధామ హేతు మేకమ్
తవి మఖిల జగ త్ప్రదీప భూతం, త్రిదశవర! ప్రణతోస్మి సర్వదా త్వామ్.
ఓ మిహిరా! త్రిభువన భావనా! జగత్తు యొక్క తిమిర మను మదిరను త్రాగుటచే లోహిత మూర్తివై నీవు కిరణములచే అతిశయ దీప్తిని పొందు చున్నావు. ఓ భగవానుడా! నీవు జగత్తునకు హితము చేయుటకై సదా సమాన అవయములు గలవి, అత్యంత మనోహర రూపములు కలవియు అగు గుఱ్ఱములచే లాగ బడుచున్న కంపాయ మానము విస్తృతమునగు రథము నెక్కి విహరించు చున్నావు. ఓ శత్రుగణ సంహారకా! నీవు సంజీవనీ సుధచే దేవతలను, పితరులను ఒకే సమయమున తృప్తులను చేయు చున్నావు ఈ కారణమున జగత్తునకు హితము చేయ వలెనను సంకల్పముచే నేను నీకు నమస్కరించి నీ యొక్క దేహమును లిఖించు చున్నాను. ఓ ప్రణత జనవత్సలా! ఓ త్రిభువన పావనా! భాస్కరా! నేను నీ కొఱకు చిలుక వంటి ఛాయ గల అశ్వ సృష్టికి కారకుడనై విఖ్యాతి చెందితిని. మఱియు నీ పాద రేణువులచే ఇప్పు డత్యంత పవిత్రుడ నైనాను. త్రిభువనములను పవిత్రము చేయు వాడవు, ఈ అఖిల జగత్తుకు పెద్దదగు ప్రదీపము వంటి వాడవు. విశ్వకర్తవును, రవి దేవుడ వగు నీకు నేను సదా నమస్కరింతును.
Summary of chapter 104 of the Mārkandeya Mahā Purana is as follows:
The narrative describes how Sūryadeva draws water from the oceans through His gentle rays during eight months, converting it into rain that nourishes crops and sustains all living beings during the monsoon, demonstrating His role as the ultimate provider.