27 वेनकृत शिवस्तुति का माहात्म्य स्थागुतीर्थ का माहात्म्य एवं वेन आदि की स्वर्ग-प्राप्ति

सनत्कुमार उवाच ।

अथैनमत्रवीद् देवस्त्रैलोक्याधिपतिर्भवः ।

आश्वासनकरं चास्य वाक्यविद् वाक्यमुत्तमम् ॥ १

अहो तुष्टोऽस्मि ते राजन् स्तवनानेन सुव्रत ।

बहुनाऽत्र किमुक्तेन मत्समीपे वसिष्यसि ।। २

उपित्या सुचिरं काल मम गात्रोद्भवः पुनः ।

असुरो ह्यन्धको नाम भविष्यसि सुरान्तकृत् ॥ ३

हिरण्याक्षगृहे जन्म प्राप्य वृद्धिं गमिष्यसि ।

पूर्वाधर्मेण घोरेण घेदनिन्दाकृतेन च ॥ ४

साभिलापो जगन्मातुर्भविष्यसि यदा तदा ।

देहं शूलेन हत्वाहं पावयिष्यामि समार्गदम् ॥५

तत्राप्यकल्मपो भूत्वा स्तुत्या मां भक्तितः पुनः ।

ख्यातोगणाधिपो भृत्वानाम्नाभृडिगरिटिः स्मृतः॥६

मत्सन्निधाने स्थित्या त्वं ततः सिद्धिं गमिष्यसि |

वेनप्रोक्तं स्तवमिमं कीर्तयेद् यः शृणोति च ॥७

नाशुभं प्राप्नुयात किंचिद् दीर्घमायुरवाप्नुयात् ।

यथा सर्वेषु देवेषु विशिष्टो भगवान्शियः॥८

तथा स्तवो वरिष्ठोऽयं स्तवानां वेननिर्मितः ।

यशोराज्यसुसैश्चर्यधनमानाय कीर्जितः ॥ ९

श्रोतव्यो भक्तिमास्थाय विद्याकामैथ यत्नतः ।

व्याधितो दुःखितो दीनश्चौरराजभयान्वितः ॥ १०

राजकार्यविमुत्तो या मुच्यते महतो भयात् ।

अनेनैव तु देहेन गणानां श्रेष्ठतां प्रजेत् ॥ ११

तेजसा यशसा चैव युक्तो भवति निर्मल: ।

२७

सनत्कुमार ने कहा-तदनन्तर त्रैलोक्याधिपति याक्यविद् शकर देव ने उससे (वेन से) आश्वासनकारी उत्तम वचन कहा- (१)

हे राजन् ! हे सुव्रत । तुम्हारी इस स्तुति से मैं सन्तुष्ट हूँ। अधिक कहने से क्या लाम ? तुम मेरे समीप निवास करोगे। (२)

चिरकाल तक निवास करने के उपरान्त पुन मेरे शरीर से उत्पन्न सुरों के नाशक अन्धक नामक असुर होगे। (३)

वेद-निन्दा करने से उत्पन्न पूर्वकालिक घोर अधर्म के कारण हिरण्याक्ष के गृह मे उत्पन्न होकर वृद्धि प्राप्त (४)

जब तुम जगज्जननी (पार्वती) की अभिलापा करोगे उस समय मैं शूल द्वारा तुम्हारी देह की हत्या कर अरबों यों तक के लिए पवित्र करूँगा।

तदनन्तर यहाँ पुन पाप-रहित होकर भक्तिपूर्वक मेरी स्तुति करने के उपरान तुम मृगिरिटि नामक प्रसिद्ध गणाधिप बनोगे।

तदुपरान्त मेरे निकट रहकर तुम सिद्धि प्राप्त करोगे। वेन द्वारा कथित इस स्तुति का कीर्तन एव श्रवण करने वाले का कोई अशुभ नहीं होगा एव वह दीर्घायु प्राप्त करेगा। जैसे सभी देरों में भगवान शिव विशिष्ट है वैसे ही वेन निर्मित यह स्तव सभी स्तवों मे श्रेष्ठ है। इसका कीर्तन यश, राज्य, सुख, ऐश्वर्य, धन एवं मान का साधक है। (७-९)

विद्या की कामना रखने वाले को यत्नपूर्वक श्रद्धा से यह स्तव सुनना चाहिए। व्याधिप्रस्त, दुसित, दीन, चोर या राजा से भयभीत अथरा राजकार्य से विमुक्त पुरुष (इसके द्वारा) महान भय से मुक्त होकर इसी देह से गणों में श्रेष्ठता प्राप्त कर निर्मल होकर सेज एय यश से युक्त होता है। इस स्तव का जहाँ माठ होता है या उस गृह में राक्षस, पिशाच, भूत या विनायकगण

न राक्षसाः पिशाचा या न भृता न विनायकाः ॥ १२

विघ्नं कुर्युहे तत्र यत्रायं पट्य ते स्वपः ।

शृणुयाद् या स्तवं नारी अनुज्ञां प्राप्य भर्तृतः ।। १३

मातृपक्षे पितुः पक्षे पूज्या भवति देववत् ।

शृणुयाद् यः स्तवं दिव्यं कीर्तयेद् वा समाहितः ॥ १४

तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्धिं गच्छन्ति नित्यशः ।

मनसा चिन्तितं यच्च यच वाचाऽनुकीर्तितम् ॥ १५

सर्व संपद्यते तस्य स्तवनस्यानुकीर्तनात् ।

मनसा कर्मणा वाचा कृतमेनो विनश्यति ।

वरं वरय भद्रं ते यत्त्वया मनसेप्सितम् ॥ १६

वेन उवाच ।

अस्य लिङ्गस्य माहात्म्यात् तथा लिङ्गस दर्शनात् ।

मुक्तोऽहं पावकः सर्वैस्ता दर्शनतः किल ॥ १७

यदि तुष्टोऽमि मे देव यदि देयो वरो मम ।

देवस्वभक्षणाातं श्वयोनौ तव सेवकम् ॥ १८

एतस्यापि प्रसादं त्वं कल मईसि शंकर ।

एतस्यापि भयान्मध्ये सरसोऽहं निमजितः ।। १९

देवनिवारितः पूर्व तीर्थेऽस्मिन् स्नानकारणात् ।

अयं कृतोपकारथ एतदर्थे वृणोम्यहम् ॥ २०

तस्यैतद् वचनं श्रुत्वा तुष्टः प्रोवाच शंकरः ।

स्पोऽपि पापनिर्मुक्तो भविष्यति न संशयः ॥ २१

प्रसादान्मे महाबाहो शिवलोकं गमिम्यति ।

तथा स्तवमिमं श्रुत्वा मुच्यते सर्वपातकैः ॥ २२

कुरुक्षेत्रस्य माहात्म्यं सरसोऽस्य महीपते ।

मम लिङ्गस्य चोत्पत्तिं श्रुत्वा पापैः प्रमुच्यते ॥ २३

सनत्कुमार उवाच ।

इत्येवमुक्त्वा भगवान् सर्वलोकनमस्कृतः ।

पश्यतां सर्वलोकानां तत्रैवान्तरधीयत ॥ २४

स च श्वा तत्क्षणादेव स्मृत्वा जन्म पुरातनम् ।

दिव्यमूर्तिधरो भूत्वा तं राजानमुपस्थितः ॥ २५

कृत्वा स्नानं ततो वैन्यः पितृदर्शनलालसः।

स्थाणुतीर्थे कुटीं शून्यां दृष्ट्वा शोकसमन्वितः ॥ २६

विघ्न नहीं करते। पति की आमा प्राप्त कर इस स्तव का प्रयण करने पाली नारी मातृपक्ष एवं पितृपक्ष में देयतुल्य पूज्या हो जाती है। एकाप्रतापूर्वक इस दिव्य स्तय को सुनने या कीर्तन करने वाले पुरुष के सभी कार्य नित्य सिद्ध होते हैं। इस स्तव या कीर्तन करने पाले मनुष्य की मनोभिलपित एवं पाणी से पथित सभी यातुएँ पूर्ण होती हैं तथा उसके मन, याणी और कर्म से किये गये पाप विनष्ट होते है। तुम्हारा कल्याण हो, तुम मनोमिलपित वर माँगो। (१०-१६)

वेन ने कहा-इस लिग फे माहाल्य, उसके दर्शन  तथा नसे में सरस में नुक दो नपाहूँ  (१७)

है देव ! यदि भाप मुन्न पर प्रसन्न है और मुझ पर देना पाहते है तो देशर! अपने सस सेवक पर अनुमद करें जो देवस्य का भक्षण करने से दुचेको योनि में हुआ है। पहले स्नानार्थ देषों के मना करने पर भी इसके मय से मैंने सपेयर में निमन्जन किया। इसने मेरा उपशर पिया है। इसीलिए में इसके लिए वर माँगता हूँ। (१८-२०)

उसके इस पचन को सुन पर सन्तुष्ट झार ने कहा-हे महायाहु ! यह भी मेरी कृपा से नि सन्देह पाप से मुक्त हो जायेगा एवं शिश्लोक प्राप्त करेगा। इस स्तर को सुनकर मनुष्य सभी पापों से मुक्त होगा। हे राजन् ! कुरुक्षेत्र तथा इस सरोवर के माहात्म्य तथा मेरे लिङ्ग की उत्पत्ति का वर्णन सुन पर मनुष्य पाप से विमुक्त होंगे। (२१-२३)

सनत्कुमार ने कहा-ऐसा कह पर सर्व लोक-नमस्त भगवान् सभी लोगों के देखते हुए यहीं अन्तर्हित (२४)

पद श्यान भी तत्क्षण ही पूर्व जन्म पो स्मरण कर दिव्यशरीरधारी होकर उस राजा के सम्मुख उप- हो गएस्थित हुआ। (२५)

तदनन्तर सानोपरान्त पितृदर्शन की लाटसा से स्पा- तीर्थ में आने पर वेन का पुत्र प्रभु कुटी घे मूनी देख शोध- युक्त हो गया। (२६)

दृष्ट्या पेनोऽधवीद् वाक्यं हर्षेण महताऽन्वित ।

सत्पुत्रेण त्वया वत्स त्रातोऽहं नरकार्णवात् ।। २७

त्वयाभिपिचितो नित्यं तीर्थस्थपुलिने स्थितः ।

अस्य साधोः प्रसादेन स्थाणोदेवस्य दर्शनात् ॥ २८

मुक्तपापश्च स्वर्लोकं यास्ये यत्र शिवः स्थितः ।

इत्येवमुक्त्वा राजानं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् ॥ २९

स्थाणुतीर्थे ययौ सिद्धिं तेन पुत्रेण तारित ।

स च श्वा परमा सिद्धि स्थाणुतीर्थप्रभावतः ॥३०

विमुक्तः कलुपैः सर्वैर्जगाम भवमन्दिरम् ।

राजा पितृऋणैर्मुक्तः परिपाल्य वसुन्धराम् ॥ ३१

पुत्रानुत्पाद्य धर्मेण कृत्या यज्ञं निरगलम् ।

दत्त्वाकामांश्चविप्रेभ्यो भुक्त्वा भोगान् पृथग्निधान्॥३२

सुहृदोऽथ मृणैर्मुक्त्या कामै. संतमे च स्त्रियः ।

अभिपिच्य सुत राज्ये कुरुक्षेत्र ययौ नृपः ॥ ३३

तत्र तप्त्या तपो घोर पूजयित्वा च शंकरम् ।

आत्मेच्छया तनुं त्यक्त्वा प्रयात. परमं पदम् ॥ ३४

एतत्प्रभावं तीर्थस्य स्थाणोर्य. शृणुयान्नरः ।

सर्वपापविनिर्मुक्तः प्रयाति परमा गतिम् ।। ३५

इति श्रीवामनपुराणे सरोमाहात्म्ये सप्तविंशोऽध्याय ॥२७॥