అధ్యాయము - 98

భూమి:

యా సా మాయా శరీరాత్‌ తు బ్రహ్మణోవ్యక్త జన్మనః

గాయత్ర్యష్టభుజా భూత్వా వైత్రాసుర మయోధయత్‌.

సైవ నన్దా భవేద్‌దేవీ దేవకార్యచికీర్షయా,

మహిషాఖ్యాసురవధం కుర్వతీ బ్రహ్మణేరితా,

వైష్ణవ్యా చ హతో దేవ కథ మేతద్ధి శంస మే.

భూమి:

అవ్యక్తము వలన జన్మించిన బ్రహ్మ శరీరము నుండి వెలువడిన ఆ మాయ గాయత్రి ఎనిమిది భుజములు గలదియై వైత్రాసురునితో పోరాడెను. ఆమెయే దేవ కార్యమును చేయ గోరినది యైనది. బ్రహ్మ మాట మేరకు మహిషుడను రాక్షసుని వధ చేయ నున్నది. విష్ణు మాయచే అతడు చచ్చెను. ఇది యెట్లు? ప్రభూ! నాకు చెప్పుము.

శ్రీవరాహ దేవుడు:

ఇయం జగద్ధితా దేవీ గంగా శంకర సుప్రియా,

క్వచిత్‌ కిఞ్చిత్‌ భవేద్‌ వృత్తం స పదం వేద సర్వవిత్‌.

శ్రీవరాహ దేవుడు:

ఇట్లు జగములకు మేలు కోరిన ఈ దేవి శంకరుని ప్రియురాలు గంగయు నగును, ఏది ఎప్పుడు ఎట్లు జరుగ వలయునో తెలిసిన వాడు అన్నియు తెలిసిన పరమాత్మయే.

స్వాయంభువే హతో దైత్యో వైష్ణవ్యా మందరే గిరౌ,

మహిషాఖ్యోపరః పశ్చాత్‌ స చ వైత్రాసురః పునః.

నందయా నిహతో వింధ్యే మహాబల పరాక్రమః

స్వాయంభువ మన్వంతరమున మందర గిరియందు వైష్ణవి మహిషుడను రక్కసుని చంపెను. తరువాత మరియొక మహిషుడు కలడు అతడు వైత్రాసురుడు. మహాబల పరాక్రమ ములు గల ఆతడు వింధ్యమున నంద చేత చచ్చెను.

అథవా జ్ఞానశక్తిః సా మహిషోజ్ఞానమూర్తిమాన్‌,

అజ్ఞానం జ్ఞానసాధ్యంతు భవతీతి న సంశయః.

లేదా! ఆ తల్లి జ్ఞానశక్తి, మహిషుడు అజ్ఞానము రూపు కట్టిన వాడు. అజ్ఞానము జ్ఞానము చేతనే రూపు మాయు ననుట చేతను సంశయము లేకుండును.

మూర్తిపక్షే చేతిహాస మమూర్తే చైకవ ద్ధృది,

ఖ్యాప్యతే వేదవాక్యైస్తు ఇహ సా వేదవాదిభిః.

మూర్తి పక్షమున ఇతి హాసము. మూర్తి సంభావన లేనిచో అమెను ఒక స్వరూపముతో హృదయమున సంభావింప వలయును. వేద పండితులు వేద వాక్యములతో దీనిని చక్కగా తెలియ జెప్పుదురు.

ఇదానీం శృణు మే దేవి పఞ్చపాతకనాశనమ్‌,

యజనం దేవదేవస్య విష్ణోః పుత్రవసుప్రదమ్‌.

దేవీ! ఇప్పుడు వినుము. దేవదేవుడగు విష్ణువు పూజ అయిదు మహా పాతకములను నశింప జేయునదియు, పుత్రులను, ధనమును ప్రసాదించు నదియు కలదు. దానిని చెప్పెదను.

ఇహ జన్మని దారిద్ర్య వ్యాధికుష్ఠాది పీడితః,

అలక్ష్మీవా నపుత్రస్తు యో భవేత్‌ పురుషో భువి.

తస్య సద్యో భవేల్లక్ష్మీ రాయు ర్విత్తం సుతః సుఖమ్‌,

దృష్ట్వా తు మండలగతం దేవందేవ్యా సమన్వితమ్‌.

ఈ జన్మమున లేమి, రోగము, కుష్ఠు మొదలగు వాని చేత పీడ నొందిన వాడు, సంపదలు, పుత్రులు లేని వాడునగు నరుడు మండలము నందు దేవితో పాటుగా ఉన్న దేవుని చూచి వెను వెంటనే సంపదను, ఆయువును, ధనమును, కుమారుని, సుఖమును పొందును.

నారాయణం పరం దేవం యః పశ్యతి విధానతః,

పూజితం నవనాభే తు షోడశాష్టదళే తు వా,

ఆచార్యదర్శితం దేవి మన్త్రమూర్తి మయోనిజమ్‌.

కార్తికే మాసి శుక్లాయాం ద్వాదశ్యాం తు విశేషతః,

సర్వాసు వా యజే ద్ధేవం ద్వాదశీషు విధానతః,

సంక్రాంత్యాం వా మహాభాగే చంద్రసూర్యగ్రహేపి వా.

యః పశ్యతి హరిం దేవం పూజితం గురుణా శుభే,

తస్య సద్యో భవే త్తుష్టిః పాపధ్వంసశ్చ జాయతే.

విధానము ననుసరించి తొమ్మిది బొడ్డులు గలదియో పదునారు గాని ఎనిమిది గాని దళములు కలదియో అగు మండలమున పూజ నొందిన వాడు, మంత్రములే ఆకారమైన వాడును, తల్లి కడుపున పుట్టని వాడును అగు పరదైవము నారాయణుని ఆచార్యుడు చూపగా చూచిన వాడు, విశేషించి కార్తిక మాసమున శుక్ల పక్షమున ద్వాదశి నాడు గాని లేదా అన్ని నెలలో ద్వాదశుల యందు గాని, సంక్రాంతి దినమున గాని, సూర్య చంద్రుల గ్రహణ దినము లందు గాని గురువు ద్వారమున అర్చలు గొన్న పరమ దైవము నారాయణుని దర్శించిన వాడు పరమానంద మందును. వాని పాపము లన్నియు పటా పంచ లగును.

బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం భక్తానాం తు పరీక్షణమ్‌,

సంవత్సరం గురుః కుర్యా జ్జాతిశౌచ క్రియాదిభిః.

గురువు బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు అను భక్తుల పరీక్షను జాతిని బట్టియు, శుద్ధిని బట్టియు, పనులను బట్టియు నొక్క సంవత్సరము చేయ వలయును.

ఉపాసన్నాంస్తతో జ్ఞాత్వా హృదయేనాథ ధారయేత్‌,

తేపి భక్తిమతో జ్ఞాత్వా ఆత్మానం పరమేశ్వరమ్‌.

సంవత్సరం గురోర్భక్తిం కుర్వన్‌ విష్ణో రివాచలమ్‌,

సంవత్సరే తతః పూర్ణే గురుం చైవ ప్రసాదయేత్‌.

అట్లు తన కడకు వచ్చిన వారిని చక్కగా పరీక్షించి తెలిసి కొని గురువు వారిని ఎదకు హత్తుకొన వలయును. వారును భక్తి కలవారై సంవత్సర కాలము గురువును పరమేశ్వరునిగా భావించి విష్ణువునకు వలె చపలత లేని విధముగా భక్తి చేయ వలయును. ఏడు ముగిసిన పిదప గురువును చేసికొన వలయును.

భగవం స్త్వత్ర్పసాదేన సంసారార్ణవతారణమ్‌,

ఇచ్ఛామ స్త్వహికీం లక్ష్మీం విశేషేణ తపోధన.

పూజ్యుడా! తపోధనా! నీ దయచేత సంసార సముద్రమును దాటుటను, ఇహ లోకపు భాగ్యమును కోరు చున్నాము.

ఏవమభ్యర్చ్య మేధావీ గురుం విష్ణు మివాగ్రతః,

అభ్యర్చితస్తైః సోప్యాశు దశమ్యాం కార్తికస్య తు.

క్షీరవృక్షసముద్భూతం మన్త్రితం పరమేష్ఠినః,

భక్షయిత్వా స్వపేచ్చైవ దేవదేవస్య సంనిధౌ.

తెలివి గలవాడు గురువును ఎదుట నున్న విష్ణువునుగా చక్కగా ఇట్లు పూజింప వలయును. గురువు కూడ వారట్లు కొలువగా కార్తిక మాసము దశమి నాడు పరమేష్ఠి మంత్రమును జపించుచు మర్రిచెట్టు పాలను పుచ్చుకొని దేవదేవుని సన్నిధి యందు నిదురింప వలయును.

స్వప్నాన్‌ దృష్ట్వా గురోరగ్రే శ్రావయేత విచక్షణః,

తతః శుభా శుభం తత్ర లక్షయేత్‌ పరమో గురుః.

మరియు భక్తుడు వివేకముతో గురువు ముందు తాను గాంచిన కలలను గూర్చి విన్నవింప వలయును. గురువు అందలి శుభమును, అశుభమును తెలియ జెప్ప వలయును.

ఏకాదశ్యా ముపోష్యైవం స్నాత్వా దేవాలయం ప్రజేత్‌,

గురుశ్చ మండలం భూమౌ కల్పితాయాంతు వర్తయేత్‌.

ఏకాదశి నాడు ఉపవాస ముండి స్నానము చేసి దేవాలయమున కరుగ వలయును. గురువు చక్కగా తీర్చి దిద్దిన భూమి యందు మండలమును కూర్ప వలయును.

లక్షణౖ ర్వివిధై ర్భూమిం లక్షయిత్వా విధానతః,

షోడశారం లిఖేచ్చక్రం నవనాభ మథాపి వా.

వేరువేరు శుభ లక్షణములతో భూమిని చక్కగా అలంకరించి పదునారు అరలు గల చక్రమును గాని, తొమ్మిది బొడిపెలు గల మండలము గాని గీయ వలయును.

అష్టపత్ర మథో వాపి లిఖిత్వా దర్శయేద్‌ బుధః,

నేత్రబంధం తు కుర్వీత సితవస్త్రేణ యత్నతః.

లేదా ఎనిమిది రేకుల పద్మము వంటి మండలము నైన వ్రాసి చూప వలయును. ప్రయత్నముతో తెల్లని వస్త్రముతో భక్తులకు నేత్ర బంధము చేయ వలెను. తరువాత వారివారి వర్ణముల క్రమము నను సరించి పూవులు చేత దాల్చిన శిష్యులను ప్రవేశపెట్ట వలయును.

నవనాభం యదా కుర్యాన్మండలం వర్ణకై ర్బుధః,

తదానీం పూర్వతో దేవ మిన్ద్ర మైన్ద్య్రాంతుపూజయేత్‌.

రంగులతో తొమ్మిది బొడిపెల మండలము చేసినపుడు గురువు తూర్పు దిక్కున ఇంద్రుని నిలిపి పూజింప వలయును.

లోకపాలైః సమం తద్వదగ్నిం సంపూజయేచ్ఛుభే,

స్వదిక్షు తద్వద్‌ యామ్యాయాం నైరృత్యాం నైరృతిం న్యసేత్‌.

వరుణం వారుణాయాం చ వాయుం వాయవ్యతో న్యసేత్‌.

ధనదం చోత్తరే న్యస్య రుద్ర మీశానగోచరే.

లోకపాలుర నందరిని ఇట్లు వారి దిక్కుల యందు నిలుప వలయును. అగ్నిని ఆగ్నేయము నందు, యముని దక్షిణము నందు, నిరృతిని నైరృతి యందు, వరుణుని దక్షిణము నందు, వాయువును వాయవ్యము నందు, కుబేరుని ఉత్తరము నందు, రుద్రుని ఈశాన్యము నందు నిలిపి పూజింప వలయును.

పూజ్యైవంతు విధానేన దిక్‌క్షేత్రేషు విశేషతః,

పద్మమధ్యే తథా విష్ణు మర్చయేత్‌ పరమేశ్వరమ్‌.

ఈ విధముగా శాస్త్రము ననుసరించి ఆయా దిక్కల క్షేత్రములలో దిక్పాలురను పూజించి పద్మము నడుమ పరమేశ్వరుడగు విష్ణువును పూజింప వలయును.

పూర్వపత్రే బలం పూజ్య ప్రద్యుమ్నం దక్షిణే తథా,

అనిరుద్ధం తథా పూజ్య పశ్చిమే చోత్తరే తథా,

పూజయేద్‌ వాసుదేవం తు సర్వపాతక శాంతిదమ్‌.

తూర్పురేకున బలరాముని, దక్షిణపు ఆకున ప్రద్యుమ్నుని, పడమటి రేకున అనిరుద్ధుని, ఉత్తరమున సర్వపాతకము లను అణచి వేయు వాసుదేవుని నిలిపి పూజింప వలయును.

ఐశాన్యాం విన్యసేచ్ఛఙ్ఖ మాగ్నేయ్యాం చక్రమేవ చ,

యామ్యాయాం తు గదాం పూజ్య వాయవ్యాం పద్మమేవచ.

ఐశాన్యాం ముసలిం పూజ్య దక్షిణే గరుడం న్యసేత్‌,

వామతో విన్యసేల్లక్ష్మీం దేవదేవస్య బుద్ధిమాన్‌.

ఈశాన్యమున శంఖమును, ఆగ్నేయమున చక్రమును, దక్షిణమున గదను, వాయవ్యమున పద్మమును, ఈశానదిక్కున రోకలిని, దక్షిణమున గరుడుని పూజింప వలయును. దేవదేవునికి వెనుక వైపుగా లక్ష్మిని నిలుప వలయును.

ధనుశ్చైవ తు ఖడ్గం చ దేవస్య పురతో న్యసేత్‌,

శ్రీవత్సం కౌస్తుభం చైవ దేవస్య పురతోర్చయేత్‌.

ధనుస్సును ఖడ్గమును దేవుని ముందు భాగమున నిలుప వలయును. శ్రీవత్సమును, కౌస్తుభమును కూడ దేవుని ముందుంచి పూజింప వలయును.

ఏవం పూజ్య యథాన్యాయం దేవదేవం జనార్దనమ్‌,

దిఙ్మండలేషు విన్యస్య అష్టౌ కుంభాన్‌ విధానతః.

వైష్ణవం కలశం చైకం నవమం తత్ర కల్పయేత్‌,

స్నాపయేన్‌ ముక్తికామం తు వైష్ణవేన ఘటేన హ.

ఇట్లు పద్ధతి ప్రకారము దేవదేవుడగు జనార్దనుని పూజించి దిక్కు లందలి మండలములలో ఎనిమిది కుంభములను పద్ధతి ననుసరించి ఉంచ వలయును. మరియు విష్ణు సంబంధమైన తొమ్మిదవ కలశము నొక దానిని కూడ ఉంచ వలయును. ముక్తిని కోరుచు వైష్ణవ ఘటముతో దేవుని అభిషేకింప వలయును.

శ్రీ కామం స్నాపయేత్‌ తద్వదైన్ద్రేణ తు ఘటేన హ,

ద్రవ్య ప్రతాపకామస్య ఆగ్నేయేన తు స్నాపయేత్‌.

సంపద యందు కోరికతో ఇంద్రఘటము తోడను, వస్తువులు ప్రతాపము కోరువాడు ఆగ్రేయ ఘటము తోడను అభిషేకము చేయ వలయును.

మృత్యుంజయవిధానాయ యామ్యేవ స్నాపనం తథా,

దుష్టప్రధ్వంసనాయాలం నైరృతేన విధీయతే.

మృత్యువును గెలుచు పద్ధతి కొరకు దక్షిణదిక్కు కలశము తోడను, దుష్టులను రూపుమాపు కోరికతో నైరృతమగు కలశము తోడను స్నానము చేయింప వలయును.

శాన్తయే వారుణే నాశు పాపనాశాయ వాయవే,

ద్రవ్యసంపత్తి కామస్య కౌబేరేణ విధీయతే.

శాంతికై దక్షిణ కలశము తోడను, పాపములు నశించుటకై వాయవ్య కలశము తోడను, ద్రవ్య సంపత్తి వాంఛ కలవాడు ఉత్తర కలశము తోడను అభిషేకము చేయ వలయును.

రౌద్రేణ జ్ఞానహేతోస్తు లోకపాలఘటాస్త్విమే,

ఏకైకేన నరఃస్నాతః సర్వపాపవివర్జితః.

భవే దవ్యాహతం జ్ఞానం శ్రీమాన్‌ విప్రో విచక్షణః,

కిం పున ర్నవభిః స్నాతో నరః పాతక వర్జితః.

ఈశాన దిక్కు కలశముతో జ్ఞాన సంపదకై స్నానము చేయింప వలయును. ఇవి లోకపాలుర ఘటములు. ఒక్కొక్క కలశముతో నరుడు స్నానము చేసినను సర్వ పాపములను పోగొట్టు కొనును. అడ్డులేని జ్ఞానమును సంపదను విప్రుడు వివేకము కలవాడు పొందును. ఇంక తొమ్మిది కలశములతో స్నానము చేసినచో చెప్ప నేల? పాతకము లన్నియు వానికి నశించును.

జాయతే విష్ణు సదృశః సద్యో రాజాథ వా పునః,

అథవా దిక్షు సర్వాసు యథాసంఖ్యేన లోకపాన్‌,

పూజయీత స్వశాసస్త్రోక్త విధానేన విధానవిత్‌.

మరియు విష్ణు వంతటి వాడగును. లేదా వెను వెంటనే రాజగును.

అట్లుకాక సంఖ్య ననుసరించి అన్ని దిక్కుల యందును తన శాస్త్ర విధానమును బట్టి లోక పాలురను పూజింప వలయును.

ఏవం సంపూజ్య దేవాంస్తు లోకపాలాన్‌ ప్రసన్నధీః,

పశ్చాత్‌ ప్రదక్షిణం శిష్యాన్‌ బద్ధనేత్రాన్‌ ప్రవేశయేత్‌.

ఇట్లు ప్రసన్న మగుబుద్ధి కలవాడై లోకపాలురగు దేవులను చక్కగా పూజించి తరువాత కన్నులకు గుడ్డ కట్టుకొన్న శిష్యులను ప్రదక్షిణముగా ప్రవేశపెట్ట వలయును.

ఆగ్నేయ ధారణాన్‌ దగ్ధాన్‌ వాయునా విధుతాంస్తు సః,

సౌమే నా ప్యాయితాన్‌ పశ్చాచ్ఛ్రావయేత్‌ సమయాన్‌ బుధః.

అగ్ని తేజస్సు తాల్చినవి, కాలినవి. వాయువు చేత విసర బడినవి, సోమ రసము చేత తృప్తి నందినవి అగు సమయములను (ప్రతిజ్ఞలను) పండితుడగు ఆచార్యుడు శిష్యులకు వినిపింప వలయును.

అనిన్ద్యా బ్రాహ్మణా వేదా విష్ణు ర్బ్రాహ్మణ ఏవ చ,

రుద్ర మాదిత్య మగ్నిం చ లోకపాలాన్‌ గ్రహాంస్తథా.

గురూన్‌ వా వైష్ణవాన్‌ వాపి పురుషం పూర్వదీక్షితమ్‌,

ఏవం తు సమయే స్థాప్య పశ్చా ద్ధోమంతు కారయేత్‌.

బ్రాహ్మణులు వేదములు నిందింప రానివి. బ్రాహ్మణుడు విష్ణువే, రుద్రుని, ఆదిత్యుని, అగ్నిని, లోక పాలురను, గ్రహములను గురువులను, విష్ణు భక్తులను, మునుపు దీక్షగొన్న పురుషుని నిందిపను అని ప్రతిజ్ఞ చేయించి తరువాత హోమ కార్యమును చేయింప వలయును.

తత్త్వాని శిష్యదేహే తు సంస్థితాని తు శోధయేత్‌,

ఓంనమో భగవతే సర్వరూపిణే హుంఫట్‌ స్వాహా,

షోడశాక్షరమన్త్రేణ హోమయే జ్జ్వలితాగ్నయే.

శిష్యుని దేహము నందున్న తత్త్వములను (పంచ భూతములు మొదలగు వానిని) శుద్ధిచేయ వలయును. “ఓం నమోభగవతే సర్వ రూపిణే హుంఫట్‌ స్వాహా” అను పదునారక్షరముల మంత్రముతో జ్వలించు చున్న అగ్ని యందు హోమము చేయింప వలయును.

గర్భాధానాదికా శ్చైవ క్రియాః సమవధారయేత్‌,

త్రిభి స్త్రిభి రాహుతిభి ర్దేవదేవస్య సంనిధౌ.

గర్భాధానము మొదలగు సంస్కారములను మూడు మూడు ఆహుతులతో దేవదేవుని సన్నిధి యందు కావింప వలయును.

హోమాన్తే దీక్షితః పశ్చాద్‌ దాపయేద్‌ గురుదక్షిణామ్‌,

హస్త్వశ్వవాజికటకం హేమగ్రామాదికం నృపః.

హోమము మగిసిన పిదప దీక్షగొన్న రాజు గురు దక్షిణగా ఏనుగులు, గుఱ్ఱములు, వలయములు, సువర్ణములు, అగ్రహారములు మొదలగు వాని నొసగ వలయును.

దాపయేద్‌ గురవే ప్రాజ్ఞో మధ్యమో మధ్యమం తథా,

దాపయే దితరో యుగ్మం సహిరణ్యంతు దాపయేత్‌.

బుద్ధిశాలి యగు మధ్యముడు (ఎక్కువ ధన సంపదలేని వాడు) మధ్య విధమగు గురు దక్షిణను ఒసగ వలయును. ఇతరుడు (సామాన్యుడు) కొంచెము పాటి సువర్ణముతో ఏదైన తనకు కల దానిని జంటగా నొసగ వలయును.

ఏవం కృతే తు యత్పుణ్యం మాహాత్మ్యం జాయతే ధరే,

తన్న శక్యం తు గదితు మపివర్షశతై రపి.

ధరాదేవీ! ఇట్లు చేయగా కలుగు పుణ్యము మహిమను నూరుల ఏండ్లు వర్ణించినను తీరదు.

దీక్షితాత్మా పురాభూత్వా వారాహం శృణుయాద్‌ యది,

తేన వేదపురాణాని సర్వే మన్త్రాః సుసంగ్రహాః.

ముందు దీక్షితాత్ముడై వరాహ పురాణమును వినునేని వానికి వేదములు పురాణములు, అన్ని మంత్రములును చేతికి చిక్కినట్లే.

జప్తాః స్యుః పుష్కరే తీర్థే ప్రయాగే సింధుసాగరే,

దేవాగారే కురుక్షేత్రే వారాణస్యాం విశేషతః.

గ్రహణే విషువే చైవ యత్ఫలం జపతాం భవేత్‌,

తత్ఫలం ద్విగుణం తస్య దీక్షితో యః శృణోతి చ.

పుష్కర తీర్థము నందును, ప్రయాగ యందును, సింధు సాగరము నందును, దేవనిలయ మగు కురుక్షేత్రము నందును, విశేషించి వారాణసి యందును, గ్రహణ కాలమునను, విషువము నందును జపించు వారికి ఏ పుణ్యము కలుగునో దానికి రెట్టింపు ఫలము దీక్షితుడై ఈ వరాహ పురాణము విన్నవానికి కలుగును. (విఘవము = రాత్రింబవళ్లు సమానముగా ఉన్న దినము).

దేవా అపి తపః కృత్వా ధ్యాయన్తే చ వదన్తి చ,

కదా నో భారతే వర్షే జన్మ స్యాద్‌ భూతధారిణి,

దీక్షితాశ్చ భవిష్యామో వారాహం శృణుమః కథమ్‌.

దేవతలు కూడ తపము చేసి ధ్యానింతురు. మేము భారత వర్షమున ఎప్పుడు పుట్టుదుమో, దీక్షితులమై ఎప్పుడు వరాహ పురాణమును విందుమో, అని పలుకు చుందురు.

వారాహం షోడశాత్మానం త్యక్త్వా దేహం కదా వయమ్‌,

యాస్యామః పరమం స్థానం యం గత్వా న పునర్భవేత్‌.

పదునారు విభాగములు గల వరాహ పురాణమును వినుచు ఎప్పుడు దేహమును వదలి మరల పుట్టుకలేని పరమ స్థానమును పొందుదుమో కదా! అని ధ్యానించు చుందురు.

ఏవం జల్పన్తి విబుధా మనసా చిన్తయన్తి చ,

వరాహయాగం కార్తిక్యాం కదా ద్రక్ష్యామహే ధరే.

ఓ భూదేవీ! మేము కార్తిక మాసమున ఎప్పుడు వరాహ యాగము చూతుమో! అని విబుధులు పలుకు చుందురు. మనసున చింతించు చుందురు.

ఏష తే విధి రుద్దిష్టో మయాయం భూతధారిణి,

దేవగంధర్వ యక్షాణాం సర్వదా దుర్లభా హ్యసౌ.

ఓ భూత ధారిణీ! నేను నీకు ఈ యాగ విధానమును చెప్పితిని. ఇది దేవతలకు, గంధర్వులకు, యక్షులకు అన్ని వేళలందును దుర్లభ మైనది.

ఏవం యో వేత్తి తత్త్వేన యశ్చ పశ్యతి మండలమ్‌,

యశ్చేమం శృణుయాద్‌ దేవి సర్వే ముక్తా ఇతి శ్రుతిః.

దేవీ! దీనిని తత్త్వముతో ఎరిగిన వాడు, మండలమును తత్త్వ పూర్వకముగా దర్శించు కొనువాడు, ఈ విధానమును తత్వముతో వినువాడు, ఈ అందరును ముక్తులని వేదము చెప్పుచున్నది.

భూదేవి:

యత్త్వయా కథితం దేవ ద్వాదశీనాం ఫలం మమ,

తదాయుషః స్వల్పతయా మర్త్యైః ప్రాప్తుం నశక్యతే.

భూదేవి:

దేవా! ఈ ద్వాదశుల ఫలమును నీవు చెప్పితివే దానిని అల్పమగు ఆయువు గల మనుష్యులు, పొంద జాలరు.

అల్పాయాసేన యేన స్యాత్‌ సంవత్సర ముపోషితమ్‌,

తన్మేభవేత్‌ సురశ్రేష్ఠ కథయస్వ మహాఫలమ్‌.

తక్కువ శ్రమతో ఒక సంవత్సరము కాలము ఉపవాస ముండి మహా ఫలమును పొందు మార్గమును నాకు తెలియ జెప్పుము.

శ్రీవరాహ దేవుడు:

ఇమ మర్థం పురా దేవి శ్వేతో రాజా మహాయశాః,

వసిష్ఠం పృష్టవాన్‌ స్వర్గే క్షుధాసంపీడితో భృశమ్‌.

శ్రీవరాహ దేవుడు:

దేవీ! ఈ యర్థమునే ముందు గొప్పకీర్తి గల శ్వేతుడను రాజు స్వర్గమున గొప్ప ఆకలికి పీడనొంది వసిష్ఠుని అడిగెను.

ఆసీ దిలావృతే వర్షే శ్వేతో నామ మహామనాః,

స మహీం సకలాం దేవీం సపత్తనవన ద్రుమామ్‌.

భగవన్‌ దాతు మిచ్ఛామి బ్రాహ్మణేభ్యో వసుంధరామ్‌,

దేహ్యనుజ్ఞాం సచోవాచ వసిష్ఠో రాజసత్తమమ్‌.

ఇలావృత వర్షమున దొడ్డబుద్ధి కల శ్వేతుడను రాజుండెను. ఆతడు పత్తనములతో, తోటలతో, చెట్లతో కూడిన సమస్త భూమిని. భగవంతుడా! బ్రాహ్మణులకు ఒసగ గోరుచున్నాను. నాకనుమతి నిమ్ము, అని వసిష్ఠునితో పలికెను. అపుడు వసిష్ఠుడు ఆరాజు సత్తమునితో ఇట్లనెను.

అన్నదానం దదద్‌ రాజన్‌ సర్వకాలసుఖావహమ్‌,

అన్నేన చైవ దత్తేన కిం న దత్తం మహీతలే.

రాజా! అన్నదానము సర్వకాలము లందును సుఖమును కలిగించునది. అన్న మొసగినచో భూతలమున ఈబడనిది ఏముండును?

సర్వేషా మేవ దానానా మన్నదానం విశిష్యతే,

అన్నాద్‌ భవన్తి భూతాని అన్నేనైవ చ వర్ధతే.

అన్ని దానములలో అన్నదానము మిన్న. అన్నము వలననే సర్వ ప్రాణులును పుట్టు చున్నవి. అన్నము చేతనే వృద్ధి పొందు చున్నవి.

తస్మాత్‌ సర్వప్రయత్నేన అన్నం దదస్వ భూపతే,

అందువలన సర్వ ప్రయత్నముతో రాజా! అన్నము ఇమ్ము.

తదవజ్ఞాయ రాజాసౌ వసిష్ఠం వాక్య మబ్రవీత్‌,

కిం వస్తు సతి తే చాన్నం యద్‌ వాదేయం వదేత్‌ కిల.

రాజామాటను లెక్క చేయక వసిష్ఠునితో ఇట్లనెను. నీ అన్నమిది, ఏమి ఒక గొప్ప దానమిచ్చు వస్తువా? చెప్పు.

రత్న వస్త్రానలంకారాన్‌ శ్రీమాంశ్చ నగరాణి చ,

దత్తవాన్‌ బ్రాహ్మణేభ్యోథ కుంజరా నజినాని చ.

అని రత్నములను, వస్త్రములను, అలంకారములను, నగరములను, ఏనుగులను, మృగ చర్మములను ఆ శ్రీమంతుడు బ్రాహ్మణుల కిచ్చు చుండెను.

స కదాచిన్నృపః పృథ్వీం జిత్వా పరమధర్మవిత్‌,

పురోహిత మువా చేదం వసిష్ఠం జపతాం వరమ్‌,

భగవన్నశ్వ మేధానాం సహస్రం కర్తు ముత్సహే.

అంత గొప్ప ధర్మవేత్తయగు ఆరాజు భూమి నంతటిని జయించి పురోహితుడు తాపస శ్రేష్ఠుడగు వసిష్ఠునితో భగవానుడా! వేయి అశ్వమేధములను చేయగోరు చున్నాను. అని పలికెను.

సువర్ణరత్న రౌప్యాణి యాగం కృత్వా ద్విజాతిషు,

దత్తాని తేన రాజ్ఞవై నాన్నం దత్తం తథా జలమ్‌,

స్వల్పం వస్తు ఇతి జ్ఞాత్వా సోన్నం తు నదదత్‌ ప్రభుః

బంగారు కాసులు, రత్నములు, వెండి వస్తువులు మొదలగు వానిని యజ్ఞము చేసి ఆ రాజు బ్రహ్మణులకు దాన మొసగెను. కాని తక్కువ వస్తువని తలచి అన్నమును గాని నీటిని గాని ఒసగ లేదు.

ఏవం విభవయుక్తస్య తస్య రాజ్ఞో మహాత్మనః,

కాలధర్మవశాద్‌ దేవి మృత్యుః సమభవత్‌ తదా.

ఇట్లు గొప్ప విభవము గల మహాత్ముడగు ఆ రాజునకు కాలధర్మ వశమున మృత్యువు సంప్రాప్తించెను.

పరలోకే వర్తమానః సచరాజా మహామనాః,

క్షుధయా పీడితో హ్యాసీత్‌ తృషయా చ విశేషతః.

తృషయా పీడ్యమానస్తు క్షుధయా రాజసత్తమః,

ఆవినాయాప్సరో భోగం గత్వా శ్వేతాఖ్య పర్వతమ్‌.

దప్పి ఆకలి అనునవి బాధింపగా ఆ రాజవరుడు అప్సరసల నివాసమగు శ్వేతమను పర్వతమున కరిగెను. పరలోకమున తిరుగుచు దొడ్డ బుద్ధిగల ఆ రాజు ఆకలి దప్పులచే పీడ నొందెను.

తత్ర ప్రాగ్జన్మమూర్తిం చ పురా దగ్ధాం మహాత్మనః,

తత్రా స్థీని స సంగృహ్య లిహన్నాస్తే సపార్థివః,

పున ర్విమాన మారుహ్య దివ మాచక్రమే నృపః.

అందాతని వెనుకటి జన్మపు మూర్తి కాలినదై యుండెను. ఆ రాజు దాని ఎముకలను ప్రోగు చేసికొని నాకుచు నుండెను. మరల విమాన మెక్కి స్వర్గమున కరిగెను.

అథ కాలేన మమతా స రాజా శంసితవ్రతః,

తాన్యస్థీని లిహన్‌ దృష్టో వసిష్ఠేన మహాత్మనా,

ఉక్తశ్చ తేన కించ త్వం స్వాస్థి భుంక్షే నరాధిప.

అంత పెద్ద కాలమునకు చక్కగా చేసిన వ్రతములు గల ఆ రాజు ఎముకలను నాకుచు మహాత్ముడగు వసిష్ఠునకు కాన వచ్చెను. వసిష్ఠుడు: ఇదియేమి? రాజా! నీ ఎముకనే తిను చున్నావు? అని అడిగెను.

ఏవముక్త స్తదా రాజా వసిష్ఠేన మహర్షిణా,

ఉవాచ వచనం చేదం శ్వేతో రాజా మునిం తదా.

ఇట్లు మహర్షి యగు వసిష్ఠుడు పలుకగా శ్వేత మహారాజు ఆమునితో ఇట్లు పలికెను.

భగవన్‌ క్షుధితోస్మ్యన్త రన్నపానం పురా మయా,

న దత్తం మునిశార్దూల తేన మే దారుణా క్షుధా.

స్వామీ! ఆకలితో నున్నాడను. మునుపు నేను అన్న పానముల నొసగ లేదు. అందుకై నా ఆకలి దారుణమైనది.

ఏవముక్త స్తతో రాజ్ఞా వసిష్ఠో మునిపుంగవః,

ఉవాచ చ మునిర్భూయో వాక్యం శ్వేతం మహానృపమ్‌.

రాజిట్లనగా ముని పుంగవుడగు వసిష్టుడు ఆ మహారాజు శ్వేతునితో మరల ఇట్లు పలికెను.

కిం తే కరోమి రాజేన్ధ్ర క్షుధితస్య విశేషతః,

అదత్తం నోపతిష్ఠేత కస్యచిత్‌ కించిదుత్తమమ్‌.

రాజా! విశేషముగా ఆకలి గొన్న నీకేమి చేయుదును? దాన మోసగనిది ఎవ్వనికి ఏదియు మేలైనది లభింపదు.

రత్నహేమ ప్రదానేన భోగవాన్‌ జాయతే నరః,

అన్నదాన ప్రదానేన సర్వకామైస్తు తర్పితః,

తన్న దత్తం త్వయా రాజన్‌ స్తోకం మత్వా నరాధిప.

రత్నములు, బంగారము దాన మొసగుట చేత నరుడు భోగముల కలవాడగును. అన్నము నొసగుట చేత అన్ని కామములతో తృప్తికల వాడగును. రాజా! అదియెంత దానమును కొని నీవు అన్నదానము చేయవైతివి.

శ్వేతుడు:

అదత్తస్య చ సంప్రాప్తి స్త న్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః,

శిరసా భక్తి యుక్తేన యాచితోసి మహామునే.

శ్వేతుడు:

మహామునీ! భక్తి నిండిన తలతో నిన్నడుగు చున్నాను. దాన మొసగనిది పొందుట యెట్లో నాకు తెలియె జెప్పుము.

వసిష్ఠుడు:

అస్త్యేకం కారణం యేన జాయతే తన్నసంశయః,

తచ్ఛ్రుణుష్వ నరవ్యాఘ్ర కథ్యమానం మయానఘ.

వసిష్ఠుడు:

రాజా! దానికొక దారి యున్నది. సంశయము లేదు. చెప్పు చున్నాను. వినుము.

ఆసీద్‌ రాజా పురాకల్పే వినీతాశ్వేతి విశ్రుతః,

స సర్వమేధ మారేభే స్వయం క్రతువరం నృప.

పూర్వ కల్పమున వినీతాశ్వుడను రాజొ కడుండెను. ఆతడు సర్వ మేధమను ఉత్తమ యజ్ఞ మును ఆరంభించెను.

యజతానేన విప్రేభ్యో దత్తా గావో ద్విపా వసు,

నాన్నం తేన తదా దత్తం స్వల్పం మత్వా యథా త్వయా

యజ్ఞము చేయుచు ఆతడును విప్రులకు గోవులను, ఏనుగులను, ధనములను ఒసగెను కాని అన్నము తక్కువది అని నీవలెనే భావించి ఒసగ కుండెను.

కృత్వా పుణ్యం వినీతాశ్వః సార్వభౌమో నృపోమహాన్‌,

స్వర్గం చ గతవాన్‌ సోపి యథా రాజన్‌ భవాన్‌ ప్రభో.

సార్వ భౌముడు, మహారాజునగు ఆ వినీతాశ్వుడు పుణ్యము చేసి నీవలెనే స్వర్గమున కరిగెను.

అసా వపి క్షుధావిష్ట ఏవమేవ గతో నృపః,

మర్త్యలోకే నదీతీరం గంగాయాం నీలపర్వతమ్‌.

అతడును ఆకలి పైకొనగా నీవలెనే మానవ లోకమున గంగా నది ఒడ్డున నీల పర్వతమున కరిగెను.

విమానే నార్కవర్ణేన భాస్వతా దేవవన్నృపః,

దదర్శ చ తదా రాజా క్షుధితః స్వం కళేబరమ్‌.

సూర్యుని వలె ప్రకాశించు చున్న విమానముతో దేవుని వలెనున్న ఆ రాజు ఆకలి కొన్నవాడై తన శవమును చూచెను.

పురోహితం దదర్శాథ హోతారం జాహ్నవీతటే,

తం దృష్ట్వాసావపి నృపః పప్రచ్ఛ మునిసత్తమమ్‌,

క్షుధాయాః కారణం కింమే సహోతా తమువాచ హ.

తన పురోహితుడు హోతయను వానిని ఆ గంగ ఒడ్డున ఆరాజు చూచెను. ఆతడును ఆముని సత్తముని నా ఆకలికి కారణ మేమి? అని యడిగెను. ఆ హోత అతనితో నిట్లనెను.

తిలధేనుం భవాన్‌ రాజన్‌ జలధేనుం చ సత్తమ,

ఘృతధేనుం దధిధేనుం రసధేనుం చ పార్థివ.

దేహి శీఘ్రం యేన భవాన్‌ క్షుధయా వర్జితోభవేత్‌,

తపతే యావ దాదిత్య స్తపతే వాపి చన్ధ్రమాః.

రాజా! నీవు వెంటనే తిల ధేనువు, జలధేనువు, ఘృత ధేనువు, దధి ధేనువు, రస ధేనువు అను వానిని దాన మొసగుము. దానితో నీ ఆకలి నిన్ను వదలును. సూర్య చంద్రులు ప్రకాశించు చున్నంత వరకు ఆకలి నిన్ను దరిజేరదు.

ఏవ ముక్త స్తతో రాజా తం పునః పృష్టవా నిదమ్‌,

తిలధేనో ర్విధానంతు వినీతాశ్వో నరాధిపః.

ఇట్లతడు పలుకగా రాజాతనిని తిల ధేనువు విధానమును గూర్చి అడిగెను.

వినీతాశ్వుడు:

కథం సా దీయతే బ్రహ్మం స్తిలధేను ర్జిగీషుభిః,

భుఙ్త్కే స్వర్గం చ విప్రేన్ధ్ర తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః

వినీతాశ్వుడు:

బ్రాహ్మణోత్తమా! గెలుపు గోరువారు ఏవిధముగా తిలధేనువు నిత్తురు? స్వర్గము నెట్లు అనుభవింతురు. అది నాకు చెప్పుము.

హోత:

విధానం తిలధేనోస్తు త్వం శృణుష్వ నరాధిప,

హోత:

రాజా! తిల ధేనువు నిచ్చు పద్ధతిని నీవు వినుము.

చతుర్భిః కుడవై శ్చైవ ప్రస్థ ఏకః ప్రకీర్తితః,

తైః షోడశైః భవేత్‌ సాతు చతుర్భి ర్వత్సకో భవేత్‌.

నాలుగు కుడవములతో ఒక ప్రస్థమగును. పదునారు ప్రస్థములతో ఆ ధేనువు ఏర్పడును. నాలుగింటితో దూడ ఏర్పడును.

ఇక్షుదండమయాః పాదా దన్తాః పుష్పమయాః శుభాః,

నాసా గన్ధమయీ తస్యా జిహ్వా గుడమయీ శుభా.

చెరకు గడలతో పాదములు, పుష్పములతో దంతములు, గంధముతో ముక్కు, బెల్లముతో నాలుకయు చేయ వలయును.

పుచ్ఛే స్రక్‌ కల్పనీయా స్యాద్‌ ఘణ్టాభరణభూషితా,

ఈదృశీం కల్పయిత్వా తు స్వర్ణశృజ్గీం తు కారయేత్‌.

తోక యందు పూలమాలను కూర్ప వలయును. గంటల అభరణములతో అలంకరించిన ఆ తిల ధేనువును బంగారు కొమ్ములు కల దానినిగా చేయ వలయును.

కాంస్యదోహం రౌప్యఖురాం పూర్వధేను విధానతః,

కృత్వా తాం బ్రాహ్మణాయాశు దాపయేత నరాధిప.

కంచు పాత్రను, వెండి గిట్టలను ఆ ఆవునకు విధి ననుసరించి చేసి దానిని శీఘ్రముగా బ్రాహ్మణునకు దానము చేయ వలయును.

కృష్ణాజినం ధేనువాసో నన్దితాం కల్పితాం శుభామ్‌,

సూత్రేణ సూత్రితాం కృత్వా సర్వరత్న సమన్వితామ్‌,

సర్వౌషధిసమాయుక్తాం మన్త్రపూతాం తు దాపయేత్‌.

నల్లని లేడి చర్మము ఆ ఆవునకు వస్త్రము. ఇట్లు ఆ శుభమగు నందితను కల్పించి సర్వ రత్నములతో కూడిన హారమును కూర్చి సకల విధములగు ఓషధులను ఏర్పరచి ఈ క్రింది మంత్రముతో పవిత్రను చేసి దానము చేయ వలయును.

అన్నం మే జాయతా మన్యత్‌ పానం సర్వరసా స్తథా,

సర్వం సంపాదయాస్మాకం తిలధేనో ద్విజార్పితే.

ఓ తిలధేనూ! నిన్ను ద్విజున కర్పించు చున్నాను. నాకు దీని వలన అన్నము, పానము, అన్ని రసములు కలుగు గాక మాకు సర్వమును సంపాదించి పెట్టుము.

గృహ్ణామి దేవి త్వాంభక్త్యా కుటుంబార్థం విశేషతః,

భజస్వ కామాన్‌ మాందేవి తిలధేనో నమోస్తుతే.

దానము గ్రహించు వాడు, ఓ తిలధేనూ! నీకు నమస్కారము. విశేషమగు భక్తితో నాకుటుంబము కొరకు నిన్ను గ్రహించు చున్నాను. నా కోరికలను, నన్ను ఆదరింపుము, అన వలయును.

ఏవం విధాం తతో దద్యాత్‌ తిలధేనుం నృపోత్తమ,

సర్వకామసమావాప్తిం కురుతే నాత్ర సంశయః

ఇట్టిదగు తిల ధేనువును దానము చేయ వలయును. అది అన్ని కోరికలను తీర్చును. సంశయము లేదు.

యశ్చేద్రం శృణుయాద్‌ భక్త్యా కుర్యాత్‌ కారయతేపి వా,

సర్వపాపవినిర్ముక్తో విష్ణులోకం చ గచ్ఛతి.

దీనిని భక్తితో వినువాడు, చేయువాడు, చేయించు వాడును సర్వ పాపములను వదలించు కొని విష్ణు లోకమున కరుగును.