అధ్యాయము - 26

ప్రజాపాలుడు:

శరీరస్య కథం మూర్తిం గ్రహణం జ్యోతిషో ద్విజ,

ఏతన్మే సంశయం ఛిన్ది ప్రణతస్య ద్విజోత్తమ.

ప్రజాపాలుడు:

ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా! వెలుగునకు ఆకార మేర్పడుట యెట్లు? నీకు నమస్కరింతును. నాయీ సంశయమును తీర్పుము.

మహా తపుడు:

యోసా వాత్మా జ్ఞానశక్తి రేక ఏవ సనాతనః,

స ద్వితీయం యదా చైచ్ఛత్‌ తదా స్మాత్మ స్థితోజ్వలత్‌.

మహా తపుడు:

జ్ఞానమను శక్తి గల సనాతనమగు ఆత్మ ఒక్కటియే మొదట ఉండెడిది. అది రెండవ దానిని కోరునప్పటికి తనలో నున్న వెలుగు వెలువడియెను.

యః సూర్య ఇతి భాస్వాంస్తు అన్యోన్యేన మహాత్మనః,

లీలాభూతాని తేజాంసి భాసయంతి జగత్త్రయమ్‌.

అదియే గొప్ప వెలుగు గల సూర్యుడు. ఆతని వెలుగులు ఒక దానితో నొకటి బాగుగా కలిసి పోయి ఈ మూడు లోకములను ప్రకాశింప జేయు చున్నవి.

తస్మిన్‌ సర్వే సురాః సిద్ధా గణాః సర్వే మహర్షిభిః,

సమం సూతా ఇతి విభో తస్మాత్‌ సూర్యోభవత్‌ స్తుతః.

ఆతని యందు ఒక్క మారుగా సురలు, సిద్ధులు, అన్ని విధములైన దేవ గణములు, మహర్షులతో పాటు పుట్టిరి. అందు వలననే ఆతడు ‘సూర్యు’ డాయెను. (సూర్యుడనగా పుట్టుటకు కారణ మైనవాడు)

లోలీభూతస్య తస్యాశు తేజసోభూ చ్ఛరీరకమ్‌,

పృథక్త్వేన రవిః సోథ కీర్త్యతే వేదవాదిభిః.

బాగుగా కదలాడిన ఆతని తేజస్సు నుండి వేరుగా ఒక శరీర మేర్పడెను. వేదవాదులు ఆ శరీరము గల వానిని రవి యని కీర్తించిరి.

భాసయన్‌ సర్వలోకాంస్తు యతోసా వుత్థితో దివి,

అతోసౌ భాస్కరః ప్రోక్తః ప్రకర్షాచ్చ ప్రభాకరః.

ఆతడు ఆకాశమున ఉదయించుచు లోకము లన్నింటిని ప్రకాశింప జేసెను. కావున ఆతనికి భాస్కరుడను పేరు కలిగెను. ఆ ప్రకాశమే అధిక మగుట వలన ప్రభాకరుడనియు నందురు.

దివా దివస ఇత్యుక్త స్తత్కారిత్వా ద్దివాకరః,

సర్వస్య జగత స్త్వాది రాదిత్య స్తేన ఉచ్యతే.

పగటిని దివస మందురు. దానిని చేయువాడు కనుక దివాకరుడు. జగమున కంతటికిని మొదటి వాడు కావున ఆదిత్యుడను పేరేర్పడెను.

ఏతస్య ద్వాదశాదిత్యాః సంభూతా స్తేజసా పృథక్‌,

ప్రధాన ఏవ సర్వేషాం సర్వదా స విబుధ్యతే.

ఈతని తేజస్సు చేతనే పండ్రెండుగురు ఆదిత్యులు విడిగా పుట్టిరి. ఆ అందరకు ప్రధానునిగా ఎల్లవేళల ఈతనినే చెప్పుదురు.

తం దృష్ట్వా జగతో వ్యాప్తిం కుర్వాణం పరమేశ్వరమ్‌,

తస్యైవాన్తః స్థితా దేవా వినిష్క్రమ్య స్తుతిం జగుః.

జగము నంతటిని వ్యాపించు చున్న ఆ పరమేశ్వరుని గాంచి ఆతని లోనే యున్న దేవత లందరు వెలుపలికి వచ్చి యిట్లు స్తుతించిరి.

దేవతలు:

భవాన్‌ ప్రసూతి ర్జగతః పురాణః ప్రయాసి విశ్వం ప్రలయే చ హంసి,

సముత్థితో నాథ శమం ప్రయాహి మా దేవ లోకాన్‌ ప్లుష కర్మసాక్షిన్‌.

దేవతలు:

దేవా! ఈ సమస్త జగత్తునకు నీవే కారణమవు. విశ్వమంతట తిరుగుచు ప్రళయమున నాశనము చేయు చున్నావు. ప్రభూ! శాంతింపుము. కర్మసాక్షీ! దేవ లోకములను మాడ్చి వేయకుము.

త్వయా తతం సర్వత ఏవ తేజః ప్రతాపినా సూర్య యజుఃప్రవృత్తే,

తిగ్మం రథాంగం తవ దేవకల్పం కాలాన్త మధ్వాంతకరం వదంతి.

లోకము లన్నింటిని తపింప జేయు తేజమును, యజ్ఞముల ప్రవృత్తి కొరకు నీవు వ్యాప్తి చేయు చున్నావు. తీక్షణము దివ్యము నైన నీ చక్రమును కాలమను పేరుతో వ్యవహరింతురు. అది చీకట్లను పారద్రోలును.

ప్రభాకర స్త్వం రవి రాదిదేవ ఆత్మా సమస్తస్య చరాచరస్య,

పితామహ స్త్వం వరుణో యమశ్చ భూతం భవిష్యచ్ఛ వదన్తి సిద్ధాః.

నీవు ప్రభాకరుడవు, రవివి. ఆది దేవుడవు. ఈ చరాచరమైన సమస్తమునకు ఆత్మవు. తాతవు. వరుణుడు, యముడు నీవే. గడచినది గడుప నున్నదియు నీవే అని సిద్ధులు పల్కుదురు.

ధ్వాన్తం ప్రణుత్వం సురలోక పూజ్య ప్రయాహి శాన్తం పితరో వదంతి,

వేదాంత వేద్యోసి మఖేషు దేవత్వం హూయసే విష్ణు రసి ప్రసహ్య.

సురలోకము పూజ లందుకొను దేవా! నీవు చీకట్లను చీల్చి వేయుము. శాంతింపుము. పితృ దేవతలు నిన్ను కొని యాడుదురు. నీవు వేదాంతము చేత తెలియ దగిన వాడవు. యజ్ఞములలో నిన్నే అర్చింతురు. నీవు విష్ణుడవు.

ఇతిస్తుత స్తైః సురనాథ భక్త్యా,

ప్రసాహి శంభో న ఇతి ప్రసహ్య.

ఓ సురనాథా! శంభూ, మమ్ము చక్కగా పాలింపుము అని వారు భక్తితో స్తుతించిరి.

ఏవముక్త స్తదా దేవైః సౌమ్యాం మూర్తి మథాకరోత్‌,

ప్రకాశత్వం జగామాశు దేవతానాం మహాప్రభుః.

ఇట్లు దేవతలు స్తుతింపగా ఆతడు సౌమ్యమైన రూపమును దాల్చెను. గొప్ప కాంతి గలవాడై వెను వెంటనే దేవతలకు గాన వచ్చెను.

ఏతత్‌ సర్వం సురాణాం తు దహనం శామితం పురా,

సప్తమ్యాం ఖలు సర్యేణ మూర్తిత్త్వం కృతవాన్‌ భువి.

దేవతలకు తాపము కలిగించుట, మరల చల్ల బడుట అను నిదియంతయు సప్తమి నాడు జరిగెను. సూర్యుడా దినముననే భూమండలముపై ఆకృతిని పొందెను.

ఏతాం యః పురుషో భక్త్యా ఉపాస్తే సూర్యమర్చయేత్‌,

భాస్కరేణ చ తస్యా సౌ ఫలమిష్టం ప్రయచ్ఛతి.

ఈ తిథిని, సూర్యుని భక్తితో ఉపాసించు పురుషునకు భాస్కరుడు ఇష్ట ఫలము ననుగ్రహించును.

ఏతత్‌ తే కథితం రాజన్‌ సూర్యాఖ్యానం పురాతనమ్‌,

ఆదిమన్వంతరే వృత్తం మాతరః శృణు సాంప్రతమ్‌.

రాజా! ప్రాత కాలపు నాటి సూర్యుని కథను నీకు వివరించితిని. మొదటి మన్వంతరమున నిది జరిగెను. ఇప్పుడు మాతృ దేవత లను గూర్చి చెప్పెదను. వినుము.