25 - గోవర్ధనోద్ధారము  

శ్రీశుక ఉవాచ। 

ఇంద్రస్తదాఽఽత్మనః పూజాం విజ్ఞాయ విహతాం నృప ।

గోపేభ్యః కృష్ణ నాథేభ్యో నందాదిభ్యశ్చుకోప సః ॥

శ్రీశుక మహర్షి ఇట్లు పలికెను --- ఓ పరీక్షిన్మహారాజా! శ్రీకృష్ణుడు రక్షకుడుగా గల నందుడు మొదలైన గోపాలకులు తన పూజను ఆపివేసిరని తెలిసి, అప్పుడా ఇంద్రునకు కోపము వచ్చెను.

గణం సాంవర్తకం నామ మేఘానాం చాంతకారిణామ్ ।

ఇంద్రః ప్రాచోదయత్క్రుద్ధో వాక్యం చాహేశమాన్యుత ॥

లోకపాలకుడననే అభిమానముతో కోపించిన ఇంద్రుడు సాంవర్తకమని ప్రసిద్ధి గాంచిన మేఘముల గణమును ఆజ్ఞాపించెను. ఆ మేఘములు ప్రళయమును కలిగించును. ఆయన వాటితో నిట్లనెను.

అహో శ్రీమదమాహాత్మ్యం గోపానాం కాననౌకసామ్ ।

కృష్ణం మర్త్యముపాశ్రిత్య యే చక్రుర్దేవహేలనమ్ ॥ 

ఆహా! అడవిలో బ్రతికే గోపాలకుల ధనగర్వముయొక్క మహిమను చూడుడు. వారు మానవుడగు కృష్ణుని ఆశ్రయించి నాకు అవమానమును చేసిరి.

యథాఽదృఢైః కర్మమయైః క్రతుభిర్నామనౌనిభైః ।

విద్యామాన్వీక్షికీం హిత్వా తితీర్షంతి భవార్ణవమ్ ॥

కర్మరూపములైన యజ్ఞములు పేరుకి నావవంటివి. కాని, అవి గట్టివి కావు. కొందరు ఆత్మస్వరూపమును బోధించే జ్ఞానమును ప్రక్కన బెట్టి, వాటితో సంసారసముద్రమును తరించ గోరెదరు. అదే విధముగా గోపాలకులు చేయుచున్నారు.

వాచాలం బాలిశం స్తబ్ధమజ్ఞం పండితమానినమ్ ।

కృష్ణం మర్త్యముపాశ్రిత్య గోపా మే చక్రురప్రియమ్ ॥

కృష్ణుడు వదరుబోతు, మూర్ఖుడు, గర్విష్ఠి, అజ్ఞాని, పండితుడననే అభిమానము గలవాడు, మరణించే స్వభావము గల మానవుడు. వానిని ఆశ్రయించి గోపాలకులు నాకు అప్రియమును చేసిరి.

ఏషాం శ్రియాఽవలిప్తానాం కృష్ణేనాధ్మాయితాత్మనామ్ ।

ధునుత శ్రీమదస్తంభం పశూన్నయత సంక్షయమ్ ॥

ధనముతో గర్వించి యున్న వీరి మనోబలమును కృష్ణుడు వర్ధిల్ల జేసినాడు. వీరి పొగరును కడిగివేయుడు. పశువులను వినాశము చేయుడు.

ఆహం చైరావతం నాగమారుహ్యానువ్రజే వ్రజమ్ । మరుద్గణైర్మహావీర్యైర్నందగోష్ఠజిఘాంసయా ॥

నందుని గోకులమును నశింప జేయగోరుచున్నాను. నేను కూడ గొప్ప బలము గల మరుత్తుల గణములతో కూడి ఐరావతమనే ఏనుగునెక్కి మీ వెంట గోకులమునకు వచ్చెదను.

శ్రీశుక ఉవాచ।

ఇత్థం మఘవతాఽఽజ్ఞప్తా మేఘా నిర్ముక్తబంధనాః ।

నందగోకులమాసారైః పీడయామాసురోజసా ॥

శ్రీశుక మహర్షి ఇట్లు పలికెను --- ఈ విధముగా ఆజ్ఞాపించి ఇంద్రుడు మేఘముల బంధనములను తొలగించివేసెను. అవి వేగముగా నందుని గోకులమునకు వచ్చి నీటి ధారలతో పీడను కలుగజేసెను.

విద్యోతమానా విద్యుద్భిః స్తనంతః స్తనయిత్నుభిః ।

తీవ్రైర్మరుద్గణైర్నున్నా వవృషుర్జలశర్కరాః ॥

మెరుపులతో అధికముగా ప్రకాశిస్తూ పిడుగుల ధ్వనులతో గర్జిస్తున్న మేఘములను ప్రచండచుగు గాలులతో మరుద్గణములు ప్రేరిపించినవి. అపుడా మేఘములు వడగళ్లను వర్షించినవి.

స్థూణాస్థూలా వర్షధారా ముంచత్స్వభ్రేష్వభీక్ ష్ణశః ।

జలౌఘైః ప్లావ్యమానా భూర్నాదృశ్యత సతోన్నతమ్ ॥ 

మేఘములు స్తంభములవలె దొడ్డు నీటి ధారలను నిరంతరముగా వర్షించినవి. నేల అంతా నీటి ప్రవాహములచే ముంచెత్తబడి, ఎత్తు పల్లములు కనబడకుండా పోయినవి.

 అత్యాసారాతివాతేన పశవో జాతవేపనాః ।

గోపా గోప్యశ్చ శీతార్తా గోవిందం శరణం యయుః ॥

కుండపోత వర్షముతో కూడిన ప్రచండమగు గాలి వలన పశువులకు, గోపాలకులకు, గోపికలకు కూడ చలితో వణుకు పుట్టి బాధపడిరి. వారు గోవులను రక్షించే శ్రీకృష్ణుని శరణు వేడిరి.

శిరస్సుతాంశ్చ కాయేన ప్రచ్ఛాద్యాసారపీడితాః ।

వేపమానా భగవతః పాదమూలముపాయయుః ॥

కుండపోత వర్షము చే పీడించబడి వణికిపోవుచున్న ఆవులు తమ తలను, దూడలను దేహము క్రింద కప్పి, శ్రీకృష్ణ భగవానుని పాదముల మూలమును చేరుకున్నవి.

కృష్ణ కృష్ణ మహాభాగ త్వన్నాథం గోకులం ప్రభో ।

త్రాతుమర్హసి దేవాన్నః కుపితాద్భక్తవత్సల ॥

ఓ శ్రీకృష్ణా! ఓ శ్రీకృష్ణా! నీవు మహాత్ముడవు, భక్తులయందు వాత్సల్యము గల ప్రభుడవు. గోకులమునకు రక్షకుడవు నీవే. కోపించిన ఇంద్రునినుండి గోకులమును, మమ్ములను రక్షించుటకు నీవే తగుదువు.

శిలావర్షనిపాతేన హన్యమానమచేతనమ్ ।

నిరీక్ష్య భగవాన్మేనే కుపితేంద్రకృతం హరిః ॥ 

వడగళ్ల వర్షపు దెబ్బలకు సకల ప్రాణులు స్పృహను కోల్పోవుచుండెను. ఆ దృశ్యమును చూచి శ్రీకృష్ణ భగవానుడు, అదంతా కోపించిన ఇంద్రుడు చేసిన పనియేనని తెలుసుకొనెను.

 అపర్వత్యుల్బణం వర్షమతివాతం శిలామయమ్ ।

స్వయాగే విహతేఽస్మాభిరింద్రో నాశాయ వర్షతి ॥ 

మనము తన యాగమును ఆపివేసినందున ఇంద్రుడు మన వినాశము కొరకై వర్ష - ఋతువు కాకున్నా మిక్కిలి భయంకరమైన రాళ్ల నానను కురిపించుచున్నాడు. ఆ వర్షమునకు అధికమగు గాలి తోడై చాల భయమును గొల్పుచున్నది. (అని శ్రీకృష్ణుడు తలపోసెను).

తత్ర ప్రతివిధిం సమ్యగాత్మయోగేన సాధయే ।

లోకేశమానినాం మౌఢ్యాద్ధరిష్యే శ్రీమదం తమః ॥

ఆ విషయమునందు ప్రతిచర్యసు నేను నా సామర్థ్యము (మాయాశక్తి) చే బాగుగా సాధించెదను. మూర్ఖత్వముచే లోకపాలకులమనే అభిమానము గల ఇంద్రాదుల ధనగర్వమును, అజ్ఞానమును నేను పోగొట్టెదను.

న హి సద్భావయుక్తానాం సురాణామీశవిస్మయః ।

మత్తోఽసతాం మానభంగః ప్రశమాయోపకల్పతే ॥ 

దేవతం సత్త్వ ప్రధానమగు అంతఃకరణము గలవారు. వారుకి పాలకులమనే గర్వము , యుక్తము, కాదు. దుష్టులకు నేను చేసే గర్వభంగము వారికి అనర్ధములను గొట్టుటయందే పర్యంవసించును.

తస్మాన్మ చ్ఛరణు గోష్టం మ్న్నాథం మత్పరిగ్రహమ్ ।

గోసాయే స్వాత్మయోగేన సోఽయం మే వ్రత ఆహితః ॥ 

ఈ గోకులమునకు రక్షకుడను, ప్రభువును నేనే. నేనీ గోకులమును నా కుటుంబముగా స్వీకరించినాను. కావున, దీనిని నేను నా మాయాశక్తి చే రక్షించెదను. నేను అట్టి ఈ సత్పురుషులను రక్షించుట అనే వ్రతమును స్వీకరించినాను.

ఇత్యు క్త్వైకేన హస్తేన కృత్త్వా గోవర్ధనాచలమ్ ।

దధార లీలయా కృష్ణశ్ఛత్రాకమివ బాలకః ॥ 

ఇట్లు పలికి శ్రీకృష్ణుడు ఒకే చేతితో గోవర్ధన పర్వతమునూడబెరకి, పిల్లవాడు కుక్కగొడుగును వలె, అవలీలగా ధరించెను.

అథాహ భగవాన్ గోపాన్ హేంఽబ తాత వ్రజౌకసః !

యథోపజోషం విశత గిరిగర్తం సగోధనాః ॥ 

అప్పుడు శ్రీకృష్ణ భగవానుడు గోపాలకులతో నిట్లనెను – ఓ తండ్రీ! గోకులవాసులారా! ఈ పర్వతము యొక్క పల్లమునందు గోసంపదలతో సహా ప్రవేశించి విశ్రాంతిగా నుండుడు.

న త్రాస ఇహ వః కార్యో మద్దస్తాద్రిని తనే ।

వాతవర్షభయేనాలం తత్త్రాణం విహితం హి వః ॥ 

ఇచట నా చేతినుండి సర్వతము పడిపోవునేమోననే భయము మీకు వద్దు, మీరు గాలికి, వర్షమునకు ఇకపై భయపడవద్దు. ఎందుకంటే, వాటినుండి మీకు నేనీ రక్షణనేర్పాటు చేసినాను.

తథా నిర్వివిశుర్గర్తం కృష్ణా శ్వాసితమానసాః ।

యథాఽవకాశం సధనాస్సవ్రజాస్సోపజీవినః ।

శ్రీకృష్ణుడు వారి మనస్సులలో విశ్వాసమును కలిగించెను. అప్పుడు వారు ఆయన చెప్పినట్లుగా తమ సంపదలతో కూడి, సామానును బళ్లలో నింపుకొని, సేవకులు మొదలగువారితో సహా తొడతొక్కిడి లేకుండా విశాలమైన ఆ పర్వతము ఉండిన పల్లములోనికి ప్రవేశించిరి.

క్షుత్వడ్వ్యథాల సుఖా పేక్షాం హిత్వా తైర్వ్రబవాసిభిః ।

వీక్ష్యమాణో దధావరద్రిం సప్తాహం నాచలత్పదాత్ ॥ 

ఆ గోకులవాసులు చూస్తూండగా, ఆకలి దప్పికల పీడ గాని, సుఖాపేక్ష గాని లేకుండా, ఆయన నిలబడ్డ చోటునుండి కదలకుండా నిరంతరముగా ఏడు రోజులు పర్వతమును మోస్తూ ఉండెను.

కృష్ణ యోగానుభావం తం నిశామ్యేంద్రోఽతివిస్మితః ।

నిఃస్తంభో భ్రష్ట సంకల్పస్స్వాన్మేఘాన్ సన్న్యవారయత్ ॥ 

శ్రీకృష్ణుని యోగమాయ యొక్క ఆ మహిమను చూచి ఇంద్రుడు చాల విస్మయమును పొందెను. ఆతని గర్వము తొలగిపోయి గోకులమును నశింప జేయాలనే సంకల్పము జారిపోయెను. ఆతడు తన మేఘములను పూర్తిగా వెనుకకు మళ్లించెను.

ఖం వ్యభ్రముదితాదిత్యం వాతవర్షం చ దారుణమ్ ।

నిశామ్యోపరతం గోపాన్ గోవర్ధనధరోఽబ్రవీత్ ॥ 

ఆకాశములో సూర్యుడు ఉదయించి మేఘములు తొలగిపోయెను. దారుణమైన గాలివాన కూడ అగిపోయెను. అది చూచి గొవర్ధన శ్రీకృష్ణుడు గోపాలకు తో నిల్లనెను.

నిర్మాత త్యజత త్రాసం గోపాస్సస్త్రీధనార్భకాః ।

ఉపారతం వాతవర్షం ప్యుదప్రాయాశ్చ నిమ్మగా ।

ఓ గోసాలకులారా! స్త్రీలు, సంపదలు, పిల్లలతో కలిసి భయమును వీడి బయటకు నడువుడు. గాలి వాన ఆగినది. నదులలో నీరు కూడ తగ్గినది.

తతస్తే నిర్యయుగ్ధపాస్స్వం స్వమాదాయ గోధనమ్ ।

శకటోఢోపకరణం స్త్రీబాలస్థవిరాశ్శనైః ॥ 

పిదప ఆ గోపాలుగు, స్త్రీలు, పిల్లలు, పెద్దలు తమ తమ గోసంపదను తీసుకొని, సామగ్రిని బళ్లపై ఎక్కించుకొని, మెల్లగా బయటకు వచ్చిరి.

భగవావపి తం శైలం స్వస్థానే పూర్వపత్ప్రభుః ।

పశ్యతాం సర్వభూతానాం స్థాపయామాస లీలయా ॥

సర్వశక్తిమంతుడగు శ్రీకృష్ణ భగవానుడు సకల ప్రాణులు చూచుచుండగా, ఆ పర్వతమును దాని స్థానమునందు ఇదివరలో వలెనే అవలీలగా స్థాపించెను.

తం ప్రేమవేగాన్నిభృతా ప్రజౌకసో

యథా సమీయుః పరిరంభణాదిభిః ।

గోప్యశ్చ సస్నేహమపూజయన్ముదా

దధ్యక్షతాద్భిర్యుయుజుస్సదాశిషః ॥

ప్రేమ యొక్క ఆవేశముతో నిండియున్న గోకుల వాసులు ఆ శ్రీకృష్ణుని కౌగిలించుట, చేతులు కలుపుట మొదలగువాటితో యథోచితముగా కలుసుకొనిరి. గోపికలు కూడ ప్రేమతో ఆనందముతో ఆయనను పెరుగు, అక్షతలు, జలములతో పూజించి, పవిత్రమగు ఆశీస్సులనందజేసిరి.

యశోదా రోహిణీ నందో రామశ్చ బలినాం వరః ।

కృష్ణమాలింగ్య యుయుజురాశిష స్స్నేహకాతరాః ॥

యశోద, రోహిణి, నందుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడగు బలరాముడు కూడ ప్రేమ వలన కంగారు పడుతూ శ్రీకృష్ణుని కౌగిలించుకొని ఆశీస్సులను పలికిరి.

దివి దేవగణాస్సాధ్యాస్సిద్ధగంధర్వచారణాః ।

తుష్టువుర్ముముచుస్తుష్టాః పుష్పవర్షాణి పార్థివ ॥ 

ఓ పరీక్షిన్మహారాజా! ఆకాశమునందున్న దేవతల గణములు, సాధ్యులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, చారణులు సంతోషముతో పూల వానలను కురిపించి స్తుతించిరి.

 శంఖదుందుభయో నేదుర్దివి దేవప్రణోదితాః ।

జగుర్గంధర్వపతయస్తుంబురు ప్రముఖా నృప ॥ 

ఓ పరీక్షిన్మహారాజా! ఆకాశమునందు దేవతలు శంఖములను, దుందు భులను మోయించిరి. తుంబురుడు మొదలైన గంధర్వశ్రేష్ఠులు పాడిరి.

తతోఽనురక్తైః పశుపైః పరిశ్రితో

రాజన్ స గోష్ఠం సబలోఽవ్రజద్ధరిః ।

తథావిధాన్యస్య కృతాని గోపికా

గాయంత్య ఈయుర్ముదితా హృదిస్పృశః ॥ 

ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే దశమస్కంధే

పూర్వార్ధే పంచవింశోకధ్యాయః ॥

ఓ పరీక్షిన్మహారాజా! తరువాత అనురాగము గల గోపాలకులు చుట్టువారి రాగా బలరామునితో గూడి శ్రీకృష్ణ భగవానుడు గోకులమునకు వెళ్లెను. ప్రేమతో హృదయమును స్పృశించే గోపికలు ప్రేమతో హృదయమును స్పృశించే ఈ శ్రీకృష్ణుని గోవర్ధనోద్ధారమువంటి లీలలను ఆనందముతో పాడుకుంటూ వెళ్లిరి.

శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణము పదవ స్కంధము

పూర్వార్ధములో గోవర్ధనోద్ధారమును వర్ణించే

ఇరువది ఐదవ అధ్యాయము ముగిసినది (25).