12 - సదాచార ప్రపంచః

దేవ, గో, బ్రాహ్మణ, సిద్ధ, వృద్దాచార్యులను పూజింప వలెను. ప్రాతస్సాయము లందు సంధ్యా వందనము అగ్న్యుపాసనము చేయ వలయును. ఎల్లప్పుడును చినిగి పోనీ వస్త్ర ద్వయమును, విష్ణుక్రాంతాద్యోషాదులను గారుడాది రత్నములను ధరింప వలెను. అలంకరింప బడిన కేశములు గలవాడై సుగంధయుతుడై చక్కని వేషమును ధరించి మనోహరములగు తెల్లని పుష్పములను దరించ వలెను. పర ధనమును లేశమయిన హరింప రాదు. స్వల్పమగు నప్రియమును గూడ పలుక రాదు. ప్రియమయినను అసత్యమును చెప్పరాదు. ఇతరుల దోషములను చెప్పరాదు. పురుష శ్రేష్ఠా! పర స్త్రీని, విరోధమును అభిలషింప రాదు. దుష్టమైన వాహనము నెక్కరాదు. జల ప్రవాహముచే హతమయిన ప్రదేశపు నీడ నాశ్రయించ రాదు. శత్రువు పతితుడు ఉన్మాదము గలవాడు బహు వైరము గలవాడు, బహు కీటకముల వలె బాధించు వాడు, అయోగ్యులు (జారిణి), సంకర జాతిది, నీచుడు, అబద్ధము లాడువాడు, అతిగ ధనము వ్యయము చేయువాడు, పరస్త్రీ వాంఛ గలవారు, మూర్ఖులు, వీరితో బుద్ధిమంతుడు స్నేహము చేయరాదు. ఒంటరిగ త్రోవను పోరాదు. జల ప్రవాహమున మునగ రాదు. దగ్ధ మగుచున్న యింటి లోనికి పోరాదు. చెట్టు చివరికి నెక్కరాడు. దంతముల కోరక రాదు. ముక్కును నలుప రాదు. నోరు కప్పకుండ ఆవులించుట గాని, ఉమియుట గాని చేయరాదు. బిగ్గరగా నవ్వరాదు. శబ్దము కలుగు నట్లు అపాన వాయువును విడువ రాదు. గోళ్ళు తినరాదు. గడ్డి పరకను త్రుంచ రాదు. నేలను రాచరాదు. నేర్పరి యైన వాడు మీసములను కోరుకరాదు. మట్టి గడ్డను చిదుప రాదు. అపవిత్రములు అప్రశస్తములునగు జ్యోతిస్సుల చూడరాదు. దిసమొలతో నున్న పరస్త్రీని ఉదయించు చున్న, అస్తమించు చున్న సూర్యుని చూడరాదు. శవమును గాని తద్గంధమును గాని యేవగించుకొన రాదు. ఆ శవ గంధము అగ్నీషోమీయ మగు శరీరము నందలి సోమాంశము గదా! రాత్రి యందెల్లపుడు చతుష్పథమును, రచ్చ చెట్టును, శ్మశాన వనమును, దుష్ట స్త్రీ సామీప్యమును విడువ వలెను. పూజ్యులు, దేవులు, ద్విజులు, జ్యోతిస్సులు వీని నీడ నతిక్రమింప (బాట) రాదు. ఒంటరిగా శూన్యారణ్యమునకు వెళ్ళరాదు. అట్లే జన శూన్య గృహమున వసింప రాదు . కేశములు, ఎముకలు, ముండ్లు, అపవిత్రములు, బలులు, బూడిద, ఊక స్నానముచే తడిసిన భూమిని వీనికి దూరముగా తొలగి పోవలెను. యోగ్యుల నాశ్రయింప రాదు. కుటిలుని కోరరాదు. క్రూర మృగము లేక పామును సమీపింప రాదు. వాని ముందు నిలబడి చాలాసేపు ఉండరాదు. అతిగ కొమ్ములు గల జంతువులను, మంచును, పురోవాతమును, ఎండను దూరముగా విడువ వలెను. దిసమొలతో స్నానము, నిద్రించుట, ఆచమనము చేయరాదు. జుట్టు ముడి చేయక ఆచమనము చేయరాదు. దేవతార్చనాదికమును చేయరాదు. హోమము దేవతార్చానము మున్నగు క్రియలలోను ఆచమనము చేయునపుడు బ్రాహ్మణ పాద ప్రక్షాళనము చేయునపుడు నేకవస్త్రుడుగా నుండరాదు.

మంచి శీలము లేని వారితో నెప్పుడును కలియరాదు. అర్ధక్షణమయిన సాదుశీలుర సాంగత్యము ప్రశస్త మయినది గదా! ఉత్తములతో గాని అధములతో గాని, విరోధము కూడదు. రాజా! వివాహము గాని, వివాదము గాని సమానులతో తగి యుండును. ప్రాజ్ఞుడు కయ్యమునకు కాలు దువ్వరాదు. శుష్క కలహము పనికిరాదు. అల్పమయిన హానిని సహింప వలెను. వైరముతో ధనమార్జింప రాదు. స్నానము చేసి స్నాన వస్త్రముతో గాని, చేతితో గాని అవయవములను తుడుచుకొన రాదు. కేశములను దులుపుకొన రాదు. నిలబడి ఆచమనము చేయరాదు. ఒక కాలితో మరియొక పాదమును త్రొక్కరాదు. పూజ్యుల వైపు కాలు చాచరాదు. గురువు నెదుట వినయముతో శయ్యనుగాని, ఆసనమును గాని అధిష్టించ వలయును. దేవాలయమును గాని, చతుష్పథమును గాని అపసవ్యముగా చుట్టరాదు. మంగళ ద్రవ్యములను పూజ్యములను కూడనట్లే. తద్భిన్నములు అనగా అమంగళ ద్రవ్యములను అపూజ్యములను ప్రదక్షిణ చేయరాదు. చంద్ర సూర్యాగ్ని జల వాయువులకు పూజ్యులకు నెదురుగా ఉమ్మి వేయుట, మూత్ర పురీషములు విడుచుట చేయరాదు. నిలబడి గాని, మార్గము నందు గాని, మూత్ర విసర్జన చేయరాదు. శ్లేష్మమును, మూత్ర పురీషములను, రక్తమును నెప్పుడు దాటరాదు. అన్న సమయమున గాని, పూజా, జప, హోమ సమయము నందుగాని, మహా జనము నందుగాని కఫముగాని, చీమిడిగాని విడువరాదు. స్త్రీల నవమానించ రాదు. వారిని నమ్మరాదు. ఈర్ష్య పడరాదు. వారినెప్పుడు ధిక్కరింప రాదు. సదాచార పరుడైన వాడు మంగళ ద్రవ్యములను పుష్పములను, రత్నాది పూజ్య వస్తువులను నమస్కరించకుండ నింటి నుండి బయలు దేరరాదు. చతుష్పథమును నమస్కరించ వలెను. సకాలమున హోమము చేయవలెను. దీనులైన సజ్జనుల నుద్ధరించ వలెను. విద్వాంసులను సేవించ వలెను.

ఓ రాజా! దేవతలను, ఋషులను పూజించు వాడు పితృ దేవతల నుద్దేశించి తర్పణాంజలులను పిండ ప్రదానమును చేయువాడు, అతిథులను సత్కరించు వాడును నుత్తమ లోకముల కేగును. మనసును వశము చేసికొను సమయము వచ్చినపుడు హితము, ప్రియమునైన మాటను మితముగ చెప్పువాడు ఆహ్లాద కారణములై అక్షయములైన లోకముల కేగును. బుద్ధిమంతుడు, లజ్జావంతుడు, క్షమావంతుడు విద్య చేతను, కులము చేతను పెద్దలైన వారి యెడ వినయము గలవాడును, ఆస్తికులు నగువారు సర్వోత్తమమగు లోకమున కేగుదురు. ఆసమయ మేఘ గర్జనాది సమయమునను పూర్ణిమాది పర్వము లందు, అశౌచాదులు కలిగి నపుడు, సూర్య చంద్ర గ్రహాణాదు లందు వేదాధ్యాయనము చేయరాదు. కోపించిన వారిని శమింపజేయు వాడును, అందరికి బంధువగు వాడును, ద్వేషము లేని వాడును, భయము నొందిన వారిని ఓదార్చు వాడును, సాధువునైన వానికి స్వర్గమనునది అల్పమైన ఫలము. వాన ఎండలందు గొడుగును ధరించియు, రాత్రి యందు గాని, అడవులందు గాని దండమును ధరించియు శరీర రక్షణ కొఱకై పాదరక్షలు ధరించియు నెల్లపుడు సంచరించ వలెను. పైకిని, అడ్డముగను దూరమును చూచుచు తిరుగ రాదు. ఒకకాడి మాత్ర పరిమితమగు ప్రదేశమును జాగ్రత్తగా చూచుచు వెళ్ళు చుండవలెను. నియమిత చిత్తము గలవాడై దోష కారణముల నన్నిటిని నిరసించిన వానికి ధర్మార్థ కామముల హాని లేశమైన కలుగదు. సదాచారాసక్తుడు బాగుగ తెలిసిన వాడు విద్య వినయము లందు శిక్షింప బడిన వాడు, పాపుని యెడ క్రూరుని యెడ క్రమముగా కల్మషము లేని వాడును, ప్రియ వాక్యములను చెప్పు వాడును, మైత్రితో కూడిన చిత్తము గలవాడును నగు వానికి ముక్తియనునది చేతిలో నున్నది (సులభము). కామ క్రోధ లోభములకు గురి కాకుండ సదాచారములో నుండి నట్టి వారి సత్యాది ప్రభావముల చేతనే భూమి ధరింప బడుచున్నది. అందువలన ప్రాజ్ఞుడైన వాడు ఇతరుల ప్రీతిహేతువగు సత్యము నెప్పుడు పలుక వలెను. ఇతరుల దుఃఖ కారణమగు సత్యము విషయమై మౌనము వహించ వలెను. నేను చెప్పినది ప్రియమైనదే కాని హితకారము కాదు అను తలంచిన వాడు అట్టి దానిని చెప్పరాదు. మిక్కిలి అప్రియమైనను శ్రేయస్కరము, హితకరమునగు దానిని చెప్ప వచ్చును. బుద్ధిమంతుడగు వాడు ప్రాణులకు ఇహ, పర లోకము లందు నుపకారము కల్గించు దానిని త్రికరణ (మనస్సు, వాక్కు, కర్మ) శుద్ధితో చెప్ప వలయును.