40 -  భువనవిన్యాసో

సూత ఉవాచ:-

మర్యాదా పర్వతే శుభే దేవకూటే నిబోధత ।

విస్తీర్ణే శిఖరే తస్య కూటే గిరివరస్య హ ॥

సమన్తాద్యోజ నశతం మహాభవన మండితమ్ ।

 జన్మక్షేత్రం సుపర్ణస్య వైనతేయస్య ధీమతః ॥

 నైకైర్మహా పక్షిగణై ర్గారుడైః శీఘ్రవిక్రమైః ।

 సంపూర్ణ వీర్యసంపన్నై ర్దమనైరుర గారిభిః ॥

 పక్షిరాజస్య భవనం ప్రథమం తన్మహాత్మనః ।

 మహావాయు ప్రవేగస్య శాల్మలి ద్వీపవాసినః ॥

తస్యైవ చారుమూర్ధ్నస్తు కూటేషు చ మహర్ధిషు ।

దక్షిణేషు విచిత్రేషు సప్తస్వపితు శోభినః ॥

 సంధ్యా భ్రాభాః సముదితాః రుక్మప్రాకారతోరణాః ।

 మహాభావన మాలాభిః శోభితా దేవనిర్మితాః ॥

త్రింశద్యోజన విస్తీర్ణాశ్చత్వారిం శత్తమాయతాః ।

 సప్తగంధర్వనగరా నరనారీ సమాకులాః ॥

 ఆగ్నేయా నామ గంధర్వా మహాబల పరాక్రమాః ।

 కుబేరాను చరాదీప్తాస్తేషాం తే భవనోత్తమాః ॥ 

సూతుడు పలికెను:- మర్యాద పర్వతమై(సరిహద్దుపర్వతమై) శుభ్రమైన దేవకూట పర్వతము గలదు. విశాలమైన శిఖరము గల యా పర్వత శ్రేష్ఠపు శిఖరమున-1. అంతట నూరు యోజనములు గలిగి, మహా భవనములచే నలంకరింపబడి, బుద్ధిమంతుడైన సుపర్ణుడైన వినతాసుతుడైన గరుడుని యొక్క జన్మక్షేత్రము గలదు-2. వేగ విక్రమము గలిగి, సంపూర్ణ వీర్య సంపద గలిగి, శత్రువులను దమింప జేయగలిగి, సర్పశత్రువులైన గరుడ వంశ సంభవములైన యనేక మహాపక్షి గణములచే మొదట గూడియున్న ఆ మహాత్ముడైన పక్షిరాజు(గరుడుని) యొక్క భవనము అచట గలదు. ఆ పక్షిరాజు మహా వాయువేగము గలవాడు, శాల్మలి ద్వీపనివాసి-3,4, ఆ దేవకూట పర్వతము యొక్క శిరోభాగము సుందరము. దాని మహా సంపన్నమైన దక్షిణ(కుడి) శిఖరములు విచిత్రములు, ఏడు-5, అచట ఏడు గంధర్వ నగరములు గలవు, అవి సంధ్యారాగము వలె నెఱ్ఱని కాంతిగలవి. గుమికూడి పైకెగసి నట్లుండును. బంగారు ప్రాకారములతోను తోరణముల తోను కూడినవి. వనమాలలచే గొప్పకాంతిగలిగి శోభించినవి. దేవతలచే నిర్మింపబడినవి-6. ముప్పది యోజనములు విశాలములైనవి. నలబది యోజనముల పొడవుగలవి. అట్టి గంధర్వ నగరములేడుగలవు-7. ఆగ్నేయులను గంధర్వులు. మహాబలపరాక్రమముగలవారు. కుబేరసేవకులు, వారి యాభవనరాజములు మిక్కిలి ప్రకాశించినవి-8.

తస్య చోత్తరకూటేషు భువనస్య మహాగిరేః ।

హర్మ్య ప్రాసాదబద్దం చ ఉద్యానవన శోభితమ్ ॥

 పురమాశీవి షైః పూర్ణమహాప్రాకార తోరణమ్ ।

వాదిత్ర శతనిర్ఘోషైరానందిత వనాంతరమ్ ॥

 దుష్ప్రసహ్యమమిత్రాణాం త్రింశద్యోజన మండలమ్ ।

నగరం సైంహికేయానా ముదీర్ణం దేవవిద్విషామ్॥

 సిద్ధదేవర్షి చరితం దేవకూటే నిబోధత ॥  

ఆ భువనపు మహాగిరి యొక్క ఉత్తర శిఖరము లందు ధనిక భవనముల చేతను దేవబ్రాహ్మణ నివాసములైన మేడల చేతను చుట్టబడినదియు ఉద్యానవనములతో శోభితమైనదియునైన-9. పురము గలదు. అది ఆశీ విషములచే (సర్పములచే) నిండినది. గొప్ప కోటగోడలు తోరణమును గలది. నూర్లకొలదీ వాద్యముల ధ్వనులచే ఆనందించిన వనమధ్య ప్రదేశములు గలదీ-10. శత్రువులకు సహింపనలవి కానిది, ముప్పది యోజనముల మండలము గలది, ఎత్తుగా పెరిగినది, అది దేవశత్రువు లైన రాహు సంతానముల నగరము, ఇక దేవకూటము నందలి సిద్ధదేవరుల చరితము వినుడు-11.

ద్వితీయే ద్విజశార్దూల మర్యాదా పర్వతే శుభే ।

 మహాభవన మాలాభిర్నానావర్ణ భిరావృతమ్॥

సువర్ణ మణిచిత్రాభి రమేకాభిరలంకృతమ్ ।

విశాలరథ్యం దుర్ధర్షం నిత్యం ప్రముదితం శివమ్ ॥

 నరనారీ గణాకీర్ణం ప్రాంశు ప్రాకారతోరణమ్ ।

షష్టియోజన విస్తీర్ణం శతయోజన మాయతమ్॥

నగరం కాలకేయ నామ సురాణాం దురాసదమ్ ।

దేవకూటతటే రమ్యే సన్నివిష్టం సుదర్జయమ్ ॥

 మహాభ్రచయ సంకాశం సునాసన్నామ విశ్రుతమ్॥ 

రెండవదియై శుభమైన మర్యాదా (సరిహద్దు) పర్వతమున ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠ! కాలకేయులను రాక్షసుల నగరము గలదు. అది అనేక వర్ణములుగల మహాభవనముల పంక్తులతో జుట్టబడినది-12. ఆ భవనములు బంగారము చేతను మణులచేతను నిర్మింపబడిన చిత్రములచే నలంకరింపబడినవి. ఆ నగరము విశాలమైన రథమార్ధములు గలవి. శత్రువులచే నశింపజేయనలవిగానిది. నిత్యసంతోషము గలది. శివమైనది-13. స్త్రీ పురుష గణములచే నిండినది. పొడవైన కోటగోడలు ద్వారతోరణములును గలది. అటువది యోజనముల వెడల్పు, నూరు యోజనముల పొడవును గలది-14. శత్రువులకెవ్వరికిని జొరగానిది. రమ్యమైన దేవకూటపుతటమున గూర్చొనియున్నట్లున్నది. జయింపనలవి కానిది. గొప్పమేఘముల సమూహముతో బోలినది. ‘సునాసత్’ అని ప్రసిద్ధిగాంచినది -15.

తస్యైవ దక్షిణే కూటే వింశద్యోజన విస్తరమ్ ।

 ద్వీషష్టి యోజనాయామం హేమప్రాకారణం శుభమ్॥

హృష్టపుష్టావలిప్తానా మావాసాః కామరూపిణామ్ ।

జౌత్కచానాం ప్రముదితం రాక్షసానాం మహాపురమ్॥ 

ఆదాని యొక్క(దేవకూటముయొక్క) దక్షిణ శిఖరమున ఇరువదియోజనముల వెడల్పు, ఆఱువదిరెండు యోజనముల పొడవును గలదియై, బంగారు కోట గోడలు గలదియై-16. ఔత్కచులైన (పైకి నిక్కబోడిచుకొన్న తలవెంట్రుకలు గల) రాక్షసుల మహాపురముగలదు. ఆ రాక్షసులు కామరూపులు, సంతుష్టులు, బలిష్ఠులు మదించినవారును, వారి నివాసభవనము లచట గలవు-16,17.

మధ్యమే తు మహాకూటే దేవకూటస్యపై గిరేః ।

సువర్ణమణి పాషాణైశ్చితైః శ్లక్ష్ణ తరైః శుభైః ।

 శాఖా శతసహస్రా ద్వైర్నెకారోహ సమాకులమ్ ॥

 స్నిగ్ధ పర్ణమహామూల మనేకస్కంధవాహనమ్ ।

 రమ్యం హ్యవిరలచ్చాయం దశయోజన మండలమ్ ॥

 తత్ర భూతవటన్నామ నానాభూత గణాలయమ్ ।

మహాదేవస్య ప్రథితం త్ర్యంబకస్య మహాత్మనః॥

దీప్తమాయతనం తత్ర సర్వలోకేషు విశ్రుతమ్॥

వరాహ గజసింహర్ష శార్దూల కరభాననైః ।

గృధ్రోలూక ముఖైశ్చైవ మేషోష్ట్రాజ మహాముఖైః ॥

 కదంబైర్వికటై: స్థూలైర్లంబ కేశతనూరు హైః ।

నానావర్ణాకృతి ధరైర్నానా సంస్థాన సంస్థితైః ॥

 దీప్తైర నేకైరుగ్రాస్యైర్భూతైరు గ్రపరాక్రమైః ।

అశూన్య మభవన్నిత్యం మహాపారిషదై స్తథా ॥

 తత్ర భూతపతేర్భూతా నిత్యం పూజాం ప్రయుంజతే ।

ఝుర్ఘరైః శంకపట హైర్భేరీడిండిమగోముఖైః ॥

 రణితాల సితోద్గీతై ర్నిత్యంవలీత వర్జితైః ।

విస్ఫూర్జిత శతైస్తత్ర పూజాయుక్తా గణేశ్వరాః ॥

 ప్రీతాః పురారి ప్రమథా సత్ర క్రీడాపరాః సదా ॥

 సిద్ధదేవర్షి గంధర్వయక్ష నాగేంద్రపూజితః ।

స్థానే తస్మిన్ మహాదేవః సాక్షాల్లోక శివఃశివః ॥ 

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయుప్రోక్తే భువనవిన్యాసో నామ చత్వారింశోఽధ్యాయః ॥  

దేవకూట పర్వతము యొక్క మధ్య మహాశిఖరమున, మహాత్ముడై మహాదేవుడైన ముక్కంటి యొక్క యనేక భూతగణములకు నిలయమైన  భూతవటమనునొక మహావట వృక్షము గలదు. అది ముక్కంటి యొక్క ప్రకాశవంతమైన నివాసము సర్వలోక ప్రసిద్ధమైనది-20. అది బంగారం చేతను, మణులచేతను, రాళ్లచేతను దట్టముగానున్న చిత్రములు గలిగి శుభకరములైన నూరు శాఖల చేతను, వాని నున్న అనేక పక్ష్యాదులచే సమాకులమైనది-18. దట్టమైన యాకులతోను గొప్పవేళ్ళతోను అనేక శాఖలను మోయుచున్నది. రమ్యమైనది. దట్టమైన నీడకలది. పదియోజనముల మండలము గలది-19. పంది ఏనుగు సింహము ఎలుగుబంటి-పులి-ఒంటెపిల్ల-గద్ద-గుడ్లగూబ-గొజ్జా-మేక-21. వీని విశాలముఖములు గలిగి, గుబురుగాను వికటముగాను, లావుగాను, పొడవుగాను ఉన్న తలవెంట్రుకలు బడలి పై వెంట్రుకలును గలిగి, అనేక వర్ణములు ఆకారములును ధరించి, అనేక సంస్థానము(స్థితుల) లోనుండి-22. ఉగ్రులై ఉగ్రముఖులై, ఉగ్రపరాక్రములై, ఉజ్జ్వలులైన భూతముల చేతను, అట్లే మహాపారిషదులచే చండీశ్వరాది ప్రమథగణముఖ్యుల చేతను, (ఆ వటవృక్షము) ఎల్లప్పుడు నిండియుండును-23. అచట భూతములు భూతపతియైన శివుని నిత్యము పూజింతురు. రర రములు (కయిముడి వాద్యములు) శంఖములు, పటహములు(తప్పెటలు), భేరులు(దుందుభులు) డిండిమములు (రాయరిగిడిగిళ్ళు) గోముఖములు (ఆవు ముఖమువంటి వాద్యవిశేషములు)-24. ఈ వాద్యములయొక్కరకరకములైన ధ్వనులతో గూడి గానములచేత భ్రమణములు లేని నూర్ల విస్పూర్జితములచేతను శివగణనాథులు శివపూజాయుక్తులగుదురు. సంతుష్టులగుదురు. క్రీడాపరులగుదురు-25. సిద్దులచేతను, దేవతలచేతను, ఋషులచేతను, గంధర్వులచేతను, యక్షులచేతను నాగేంద్రులచేతను పూజితుడై సాక్షాత్తు లోకశివంకరుడై మహాదేవుడైన శివుడు ఆ స్థానమున పూజితుడగుచుండును -26.

ఇది శ్రీవాయుప్రోక్తే మహాపురాణమున భువన విన్యాసమను నలుబదవ యధ్యాయము. 40.