ఉపోద్ఘాత పాదము

ఇట్లు ప్రక్రియా అను మొదటి పాదము కీర్తింపబడినది. దానిని విని సంతోషముతో నిండిన మనస్సు గలవాడై, కాశ్యపేయ మహర్షి, సూతుని సంబోధించి, తరువాతి గాథను చెప్పుమని కోరెను. కల్పములను యెరింగిన ఓ మహర్షీ! మాకు ఇప్పుడు గడచిన కల్పమునకు, గడచుచున్న కల్పమునకు మధ్యగల కాలము (ప్రతిసంధి) ను గూర్చి చెప్పుము. మాకు ఈ ప్రతి సంధిని గూర్చి తెలియు కోరిక గలదు. నీవు దీనిని వర్ణించుటలో నిపుణుడవు.

లోమహర్షణుడిట్లు పలికెను:- ఈ యజ్ఞశాలలో మీకు నేను గడిచిన, గడుచుచున్న కల్పములకు మధ్య గల ప్రతిసంధిని వివరించెదను. మరియు, గొప్ప యజ్ఞమును చేయుచున్న ఓ ఋషులారా! ఏయే కల్పములలో ఏయే మన్వంతరములు గలవో చెప్పెదను. ప్రస్తుతము గడచుచున్న మంగళ ప్రదమగు వారాహ కల్పమును గురించి కూడా చెప్పెదను. ఈ కల్పమునకు పూర్వమందలి కల్పమును, దానికి దీనికి మధ్య గల కాలమును తెలియుడు.

పూర్వకల్పము పూర్తికాగానే ప్రతిసంధి, మరియు తరువాతి కల్పము జనలోకము నుండి మరల మరల ప్రవర్తిల్లును. ఒక కల్పమునకు మరియొక కల్పముతో సంబంధమును కలిపేది కాలము, ప్రతి సంధి యనబడును. కల్పము పూర్తికాగానే సర్వకర్మలు అంతమగును. ఒక కల్పమునకు మరియేక కల్పముతో సంబంధమును కలిపే ప్రతి సంధియే గాక, మన్వంతరములకు, యుగములకు మధ్య కూడా సంధులు గలవు. వాటి యందు కూడా కర్మలు అంతమగును. ప్రక్రియా పాదములో సంగ్రహముగా చెప్పబడిన కల్పములు మన్వంతరములతో, యుగములతో కూడి ప్రవర్తిల్లు చుండును.

బ్రహ్మగారి ఆయుర్దాయము పరము. దానిలో సగము పదార్ధము. మొదటి పదార్ధములోని అంతిమ కల్పము గడచినది. ఓ ద్విజులారా! ద్వితీయ పదార్దములోని మొదటి కల్పము ప్రస్తుతము నడచుచున్నది. మిగిలిన కల్పములు క్రమముగా రాగలవు. పూర్వ పదార్ధము, ద్వితీయ పదార్ధము కలిసి పరము అగును. ఇంత వరకు స్థితి కాలము. తరువాత ప్రలయము సంభవించును. వేయి మహాయుగములు, పదునాలు మన్వంతరములు కల పూర్వకల్పము గడచిపోయినది.