వామన మహా పురాణము
అధ్యాయము 22
బ్రహ్మ శ్రేష్టుడవగునో పులస్త్యమునీ! శ్రీదేవి తర్వాతి జన్మను గురించి వినుటకు కుతూహలంగా ఉంది. ఆ కథ సవిస్తరంగా చెప్పగలరు.
నారదా! శుంభనిశుంభులనే రాక్షసుల సంహరించుటకు ఆ దేవి గైకొనిన తర్వాతి జన్మను గురించి చెబుతున్నాను వినుము. హిమవంతుని పుత్రిగా జన్మించి ఆమె శంకరుని పెండ్లాడినది. ఆ తపోధనురాలి పేరు ఉమ. ఆమె కోశాన్నుంచి కౌశికి జన్మించినది. జన్మించినంతనే ఆమె భూతగణాలతో వింధ్య మూలానికి వెళ్లి తన ఉత్తమ ఆయుధాలతో శుంభనిశుంభులను వధించగలదు. అంతట నారదుడిట్లడిగెను.
బ్రహ్మర్షే! నీవు మొదట దక్షుని కుమార్తె సతీదేవి మృతి జెందినదని చెప్పితివి. ఆమె ఏ విధంగా హిమవంతునింట జన్మించెనో చెప్పగోరెదను. ఆ పర్వత పుత్రికోశాన కౌశికి జన్మించిన వైనం, శుంభనిశుంభులను రాక్షస వీరులెవరైనది వివరంగా చెప్పవలయును.
ఓ మునీ! నీకిప్పుడు పార్వతి జన్మవృత్తాంతమును కుమారసంభవ పురాతన గాథను చెబుతున్నాను. శ్రద్ధగా వినుము. సతీదేవి మరణానంతరము నిరాశ్రయుడైన శంకరుడు బ్రహ్మచర్య దీక్ష గ్రహించి కఠోర తపశ్చర్యలో మునిగెను. ఆ విధంగా దైత్య దర్పవినాశకుడైన ఆ దేవ సేనాధ్యక్షుడు శివుడు తన దేవసేనాపతిత్వాన్ని విసర్జించెను. ఆ విధంగా సేనానాయకుడైన శంభుని పోగొట్టుకొనిన దేవతలు మహిషాసురునిచే ఓడింపబడి, స్వేతద్వీప వాసీ మహాహంస స్వరూపుడునైన చక్రగదా పాణి శ్రీహరిని శరణుజొచ్చిరి. దేవేంద్రుని నాయకత్వంలో తన్నాశ్రయించిన ఆ దేవతలను చూచి నవ్వి పురుషోత్తముడైన హరి మేఘ గంభీర ధ్వనితో యిలా అన్నాడు. ‘దురాత్ముడైన మహిషాసురుడు మిమ్ములనోడించెనాయేమి? మీరందరూ కలిసి కట్టుగా నా దగ్గరకు వచ్చినారు. అలాగైతే మీ మేలుకోరి నేను చెప్పునట్లు చేయుడు. దానితో మీకు విజయం తప్పక లభిస్తుంది. అగ్నిష్వాత్తులను పితృదేవతలున్నారు గదా. వారల మానస పుత్రిక మేనాకన్య ఉన్నది. ఓ దేవతలారా! మహాతిథినాడు ఆమెను పరమ శ్రద్ధాభక్తులతో నారాధించి అ మహాసతిని హిమవంతుని పెండ్లాడునట్లు ప్రసన్నురాలిని గావించుకొనండి. దక్షునిపై కోపించి తన అపవిత్ర శరీరాన్ని విసర్జించిన మహాతపస్విని ఆమె గర్భమున జన్మించగలదు. ఆ సౌందర్యవతిని పార్వతి శంకరుని తెజోంశం గలిగిన కుమారుని కనును. అతడు దైత్యేశ్వరుడైన మహిషుని సపరివారంగా సంహరిస్తాడు. కనుక మీరందరూ మహాఫలదాయకమైన కురుక్షేత్రానికి వెళ్లి పృథూదక తీర్థంలో పవిత్రమైన మహాతిథినాడు పితరులనారాధించండి. మీరు శత్రువుల నందరనోడించి సుఖించనెంచిన ఈ విధంగా చేయండి. మరొక దారి లేదు.
శ్రీవిష్ణువు మాటలు విని ఇంద్రుని నేతృత్వంలో ఆ దేవతలు చేతులు జోడించుకొని ఆయననిలా ప్రశ్నించారు.
ఓ దేవదేవా! ఆ కురుక్షేత్రమననేమి? పృథూదక తీర్థమెలా ఆవిర్భవించింది. వానిని గురించి మాకు వివరింపదగును. పితరులను శ్రద్ధాభక్తులతో పూజింపదగిన ఆ పుణ్యతిథి మహాతిథి ఏనాడు సంభవించునో తెలియజేయుము!
దేవతల ప్రహసనాలు విని కైతభమర్దనుడైన మురారి పవిత్రమైన కురుక్షేత్ర గాథను మహాతిథిని యిలా వివరించాడు. కృతయుగారంభంలో సోమవంశోద్భవుడైన ఋక్షజుడను రాజు మహాపరాక్రమశాలి గలడు. అతడి పుత్రుడు సంవరణుడు. చిన్నతనాన్నే ఋక్షుడాతనిని రాజును గావించెను. అతడు కూడా బాల్యం నుండీ నాకు భక్తుడుగా ధర్మనిరతుడై రాజ్యం చేయుచుండెను. వరుణపుత్రుడైన వశిష్టుడాతని పురోహితుడు.ఆ రాజు అతనివద్ద సాంగోపాంగంగా వేదాధ్యయనం చేశాడు. ఒక అనధ్యయన దినాన ఆ రాజు రాజకార్యాలన్నీ వశిష్టునకు వదలి వేటకై వెళ్ళెను. వైభ్రాజమనే అరణ్యంలో వేటాడుతూ ఒంటరిగా ఆ రాజు అందలి వివిధ పుష్పపరిమళాలతో తృప్తిపడక చాలా సేపు విహరించెను. ఆ వనాంత ప్రదేశం, బాగా వికశించిన కోకనద, కల్హార, పద్మ, కమల, యిందీవర కుముదాది వివిధ జల పుష్పాలతో నిండి ఉంది. అచట నిరంతరం దేవకామినులు అప్సరసలు క్రీడిస్తూ కనిపించారు. అ సుందరులమధ్య నాయక మణి లాంటి ఒక అందాల భరిణ లాంటి కన్యను చూచి రాజు వెంటనే కామ పీడితుడయ్యెను. ఆ బాల కూడా దర్శన మాత్రాన్నే మన్మధబాణాలతో గురియై రాజు మీద మరులు గొనెను. ఆ క్షణంలో మొహాతిశయంతో రాజు మూర్చ చెంది గుర్రం మీద నుండి క్రింద బడిపోయెను. అది చూచి కామరూపిణులైన ఆ గంధర్వ స్త్రీలు ఆయన మీద నీళ్ళు చిలకరించి సేదతీర్చిరి. మోహంతో మూర్చిల్లిన ఆ బాలికను గూడ సేద దేర్చి అప్సరసలు ఆమె తండ్రి యింటికీ చేర్చి తియ్యని మాటలతో శాంతింపజేశారు. స్పృహ వచ్చిన రాజు, గుఱ్ఱము నెక్కి తన రాజధాని ప్రతిష్టాన పురానికి మేరు శిఖరానికి వెళ్ళే కామచారియగు దేవత వలె చేరుకున్నాడు.
గిరి ప్రదేశాన తపతిని కండ్లతో చూచినది మొదలా రాజు నిద్రాహారాలు మానివేశాడు. ఆ విషయం అంతా గ్రహించిన తపోనిధి వరుణ పుత్రుడు, రాజు మనోగతం తెలిసిన వాడై వెంటనే గగన మండలాని కెగసి రథం మీద ఆసీనుడైన సూర్యభగవానుని దర్శించి ప్రణామం చేశాడు. సూర్యుడు గూడ నా వశిష్టునకు ప్రతినమస్కారం చేసి సగౌరవంగా తన రథం మీద కూర్చుండబెట్టుకున్నాడు. ప్రకాశించుచున్న జటలతో సూర్యుని ప్రక్కన కూర్చున్న ఆ మహర్షి రెండవ సూర్యుని వలె తెజరిల్లెను. అర్ఘ్యపాద్యాలతో సూర్యుడాయనను పూజించి వచ్చిన కారణమడుగగా ఆ వరుణాత్మజుడిలా అన్నాడు. “మహాతేజస్వివైననో దేవేశ్వరా! రాకుమారుడగు సంవరణునకై నీ పుత్రికను ఆర్థింప వచ్చితిని. ఆమెను నీవియ్యదగుదువు. దేవతలారా! తన యింటికేతేంచిన ఆ విప్రోత్తమునకు, సంవరణునకు భార్యగా, సూర్యుడు తన కుమార్తె యగు తపతిని, అప్పగించెను. ఆమెను తీసికొని వసిష్టుడు తన పుణ్యాశ్రమానికి చేరుకొనగా నా తపతి తను చూచిన రాకుమారుడు గురుతు రాగానే చేతులు జోడించుకొని ఇట్లనెను.
“భగవాన్! నేనొక పర్యాయం అప్సరసలతో పరిచారికలతో కూడి ఒక కుమారుని చూచి ఖేద పడ్డాను. దేవతుల్యుడగు నాతని లక్షణాలు చూడగానతడొక రాజకుమారుని తోచెను. చక్ర గదా అసి చిహ్నాలతో అతని పాదాలు అందంగా ఉన్నాయి. ఏనుగు తొండముల వంటి జంఘలు ఊరువులు, సింహం లాంటి సన్నని నడుము, త్రివళులు, శంఖం లాంటి మెడ, పుష్టంగా లావుగా బలిష్టంగా ఉన్న ఆజానుబాహులు కమల చిహ్నాలతో కూడిన అరచేతులు, ఛత్రం లాంటి శిరస్సు, నల్లని వంపులు తిరిగిన కేశాలు, మాంసలమై సమంగా ఉన్న కర్ణ నాసికలు, పొడవైన వ్రేళ్ళు, తెల్లని దంతాలు అన్నీ సలక్షణంగా ఉన్నాయి. అతడు ఆరింటిలో ఉదారవీర్యుడు. మూడింటిలో గంభీరుడు, మూడింటిలో ప్రలంబుడు. ఐదింట రక్తవర్ణుడు. ఆ రాకుమారుడు నాలుగింట కృష్ణుడు (నలుపు) మూడింట అవనతుడు, రెండింట పరిమళుడు. అతడి పది లక్షణాలు పద్మాలను పోలియుంటవి. ఓ బ్రహ్మర్షే! అలాంటి సుందరుడైన రాజకుమారుని నేనిదివరకు భర్తగా వరించియున్నాను. ప్రభో! సర్వగుణ సంపన్నుడైన అతనికే నన్నిచ్చి వివాహం చేయండి. ఒకరిని వరించిన స్త్రీ మరొకరికిచ్చుట అనుచితమని పెద్దల వాక్యము. తపోధనా! నన్ను క్షమించుము.”
“సూర్యపుత్రిక మాటలు వింటూనే ఆ మహర్షి ధ్యానంలో మునిగి ఆమె కూడ మోహితురాలని తెలిసికొని సంతోషించి యిలా అన్నాడు. “బిడ్డా! నీవరణ్యంలో చూచి కామించినవాడు నిజంగా రాజపుత్రుడే. అతడే ఋక్షుని కుమారుడు సంవరణుడు. నా ఆశ్రమానికి వస్తూ ఉంటాడు.” అంతట నా రాజపుత్రుడా విప్రోత్తముని ఆశ్రమానికి వచ్చి మహర్షికి తల వంచి ప్రణామం చేసి కూర్చున్నాడు. అచటనే ఉన్న పద్మవిశాలాక్షి తపతిని చూచి తాను పూర్వం చూచిన సుందరాంగి యని తలచి ఆమె ఎవ్వరని వరుణాత్మజుని అడిగెను. అపుడా వసిష్టుడు “రాజా! ఈమె సూర్యపుత్రి తపతి” యను కన్యగా విఖ్యాతిగాంచినది. నీ కొరకై సూర్యుని అర్థించి ఈమెను నా ఆశ్రమానికి తాసికుని వచ్చితిని. కాబట్టి నీవు వెంటనే విధిపూర్వకంగా ఈతపతీ కన్య పాణిగ్రహణం చేయుము” అని ఆదేశించెను. సంవరణుడు మహదానందంతో విధ్యుక్త విధానాన ఆ సుందరిని పెండ్లి యాడెను. దేవేంద్ర సమప్రభావుడు, మనోభిరాముడు నగు నా నృపతిని ఆ సూర్యకుమారి పెండ్లాడి, దేవలోకంలో యింద్రునితో విహరించే దైత్యకాంతలాగ ఉత్తమ భవనాలలో రమించెను.
అధ్యాయము 22 complete
Summary of chapter 22 of the Vāmana Mahā Purana is as follows:
The narrative extols the sacred lake known as Brahmā-Saras, located in the holy region of Kurukshetra, describing its immense spiritual efficacy and divine origins. The chapter recounts how Pitāmaha Brahmā himself performed grand Vedic sacrifices at this holy spot, endowing its waters with the power to cleanse all karmic impurities and bestow liberation upon pilgrims. Sages and devas gather at Brahmā-Saras to perform holy dips and ancestral rites, making it one of the most venerated pilgrimage sites in Sanātana Dharma.