అధ్యాయము – 18

ప్రజాపాలుడు:

ప్రజాపాలుడు:

మహామునీ అగ్ని, అశ్వులు, గౌరి, గణపతి, నాగులు, కుమారస్వామి అనువారి పుట్టుక యెట్టిది?

ఆదిత్యుడు, చంద్రుడు, మాతృకలు, దుర్గ, దిక్కులు, కుబేరుడు, విష్ణువు, ధర్ముడు, పరమేష్ఠి, శంభువు, పితృదేవతలు, సోముడు ~ అను వీరి జన్మము లెట్లు సంభవించినవి? శరీరము నందలి యీ దేవత లందరు ఆకార మెట్లు పొందిరి?

ఓ మునీ! మరియు వారికి ఆహారమేది? పేరేమి? ఏ తిథి యందు వారి నర్చించినచో చెడని ఫలము మానవులకు లభించును? దీనిని రహస్యములతో పాటు నాకు చెప్ప వలయును.

మహాతపుడు:

మహాతపుడు:

నారాయణ స్వరూపము గల ఆత్మ యోగముతో సాధింపదగు స్వరూపముతో సర్వజ్ఞమై క్రీడించుచు తాను తనలో భోగము నందు కోరిక పొందెను.

అంత నాతడు ఈ మహా భూతమగు భూమిని కలచి వైవగా ఒక అద్భుతమగు పదార్థ మేర్పడెను. అట్లేర్పడిన ఆ పదార్థమును తనకు ప్రీతికరమైన జలముగా నాతడు సంభావించెను.

ఆజలము, నాతడు త్రచ్చు చుండగా కోటి జ్వాలలతో కూడినదియు, పెను ధ్వని కలదియు, కాల్చి వేయునదియునగు గొప్ప అగ్ని పుట్టెను.

మహా తేజస్సు గల ఆ నారాయణుడు దానిని కూడ ఒక వికారముగా భావించెను. మరల దానిని కుదిపి వేయగా ఆవహ్ని నుండి పరమ దారుణమగు వాయువు ఏర్పడెను.

వికారము నందున్న ఆ వాయువు నుండి ఆకాశ మేర్పడెను.

శబ్దము గురుతుగా గల ఆకాశము, గొప్ప ప్రతాపము గల ఆ వాయువు, ఆ జలముతో కూడిన అగ్నియు ఒక దానితో నొకటి పెనవైచు కొనెను.

అగ్ని నీటిని ఎండించెను. పెను వేగము గల వాయువు ఆకాశమునకు ఒత్తిడి కలిగించెను. అంత దానిలో కొంత దారి ఏర్పడెను. ఆక్షణమున అది అంతయు ముద్దగట్టెను. గట్టితన మేర్పడెను.

నాలుగు భూతముల కలయిక వలన నేర్పడిన గట్టి తనము వలనను, ఒకదాని కంటె మరియొక దాని గుణములు పెరుగుట వలనను భూమి యేర్పడెను. తక్కిన భూతముల కంటె పెద్దది ఆయెను.

పృథివి యిట్లు అయిదు గుణములు కలది యాయెను. తక్కిన భూతము లన్నియు వీని యందు నెలకొని యుండెను. ఆ మహా విష్ణువు ఇట్లు గట్టితనము నేర్పరచుచు బ్రహ్మాండమును నిర్మించెను.

ఆ బ్రహ్మాండము నందు నాలుగు మూర్తులు గల వాడును, నాలుగు భుజములు గల వాడును అగు నారాయణుడు ప్రాజాపత్య రూపముతో వేరువేరు ప్రజలను సృజింప గోరెను. (నాలుగుమూర్తులు ~1. సంకర్షణ, 2. వాసుదేవ, 3. ప్రద్యుమ్న, 4. అనిరుద్ధ నామకమలు.)

ఆ లోక పితా మహుడట్లు భావన చేయుచు సృష్టి నేర్పరచెను. అంతలో ఆతనికి మిక్కిలి తీవ్రమగు కోపము పుట్టెను.

ఆ కోపము వలన వేయి జ్వాలలు గలదియు, కాల్చి వేయునదియు నగు అగ్ని పైకి లేచెను. అది బ్రహ్మను గాల్చి వేయు నుంకింపగా బ్రహ్మ యిట్లు పలికెను.

“అగ్నీ! నీవు హవ్యమును కవ్యమును మోయు చుండుము”. బ్రహ్మ చెప్పినట్లుగా ఆతడు హవ్య వాహను డాయెను. ఆ అగ్ని ఆకలి పొంది బ్రహ్మ కడ కరిగి నా కానతిమ్ము. నేనేమి చేయ వలయును? అని యడిగెను. అంత బ్రహ్మ నీవు మూడు విధములుగా తృప్తి పొందు దువని పలికెను.

యజ్ఞములలో దక్షిణ లొసగగా ఆ దక్షిణల భాగములను దేవతలకు చేర్చుచు తృప్తి నొందుము. ఇట్లు నీకు దక్షిణాగ్ని అను పేరేర్పడును.

ఓయి విభావసూ! మూడు లోకములలో ఎల్ల యెడల హోమము చేసిన పదార్థములను దేవతల కడకు కొనిపోవు చుండుము. ఆ కారణమున నీవు హవ్య వాహనుడ వగుదువు.

శరీరమును గృహ మందురు. నీవు దానికి పాలకుడవు. కావున నీకు గార్హపత్యుడను పేరు కలుగును. దీనితో నీవు ఎల్ల యెడల నున్న వాడ వగుదువు.

విశ్వము నందలి నరులందరు నీకు హోమము లర్పింతురు. వారికి నీవు సద్గతి నొసగుదువు. ఆ కారణమున నీకు వైశ్వానరుడను పేరు కలుగును.

ద్రవిణమనగా బలము. ధనమును కూడ ద్రవిణ మందురు. నిన్నర్చించు వారికి నీవు దాని నిత్తువు కనుక నీవు ద్రవిణోదుడవయితివి.

నీవు తనువును (దేహము గల ప్రాణులను) తనువు కాని దానిని (దేహము లేని వానిని) రక్షింతువు. కావున నాయనా! నీవు ‘తనూనపాత్తు’ అను పేరు గలవాడ వగుదువు.

ఇంత వరకు రూపొందిన వియు, ఇంకను రూపొంద వలసిన వియు నగు వేదములను ఎరిగిన వాడవు కనుక నిన్ను జాతవేదు డందురు.

సామాన్యముగా పురుషులను ‘నారు’ లందురు. విశేషించి ద్విజన్ములు నారులు. వారు నిన్ను కొని యాడుదురు కావున నారాశంసుడని నీకు పేరైనది.

‘అగస్సు’ అనగా పాపము. వానిని నీవు రూపు మాపుదువు. ‘నిస్‌’ ‘శబ్దము’ ‘నిశ్చయముగా’ అను నర్థమును తెలుపును. ‘అగస్‌ + నిస్‌’ ~అనునది కలియగా ‘అగ్ని’ అను శబ్దము నీకు అర్థవంతము. అన్నింటి యందున్న వాడవు కనుకను నీకు అగ్ని అను పేరు ఏర్పడును.

‘ధ్మా’ ధాతువునకు నింపుట యని అర్థము. ఇధ్మములను నీ కొరకు నింపుదురు గావున నీకు ‘ఇద్మ’ నామము కలుగు చున్నది.

కుమారా! నీయీ పేరు లన్నియు యజ్ఞమునకు సంబంధించినవి మహా యజ్ఞము లందు నరులాయా కోరికలతో నిన్ను అర్చింతురు. నిన్ను తృప్తి పరతురు. నిక్కము.

అధ్యాయము - 19

మహాతపుడు:

విష్ణో ర్విభూతి మాహాత్మ్యం కథితం తే ప్రసంగతః,

తథీనాం శృణు మహాత్మ్యం కథ్యమానం మయా నృప.

మహాతపుడు:

రాజా! ప్రసంగమును బట్టి నీకు విష్ణు మాహాత్మ్యమును చెప్పితిని. ఇప్పుడు తిథుల మహిమను చెప్పు చున్నాను. వినుము.

ఇత్థంభూతో మహానగ్ని ర్బ్రహ్మక్రోధ సముద్భవః,

ఉవాచ దేవం బ్రహ్మాణం తిథి ర్మే దీయతాం విభో,

యస్యామహం సమస్తస్య జగతః ఖ్యాతి మాప్నుయామ్‌.

బ్రహ్మ కోపము వలన పుట్టిన ఆ మహాగ్ని బ్రహ్మతో ‘ప్రభూ! నాకొక తిథిని ప్రసాదింపుము. దాని యందు నేను సమస్త లోకమున ఖ్యాతి పొందుదును’. అని పలికెను.

బ్రహ్మ:

దేవానా మథ యక్షాణాం గంధర్వాణా ఞ్చ సత్తమ,

ఆదౌ ప్రతిపదా యేన త్వముత్పన్నోసి పావక.

త్వత్పదాత్ర్పాతిపదికం సంభవిష్యంతి దేవతాః,

ఆతస్తే ప్రతిపన్నామ తిథి రేషా భవిష్యతి.

బ్రహ్మ:

ఓయి పాపకా! దేవతలలో, యక్షులలో, గంధర్వులలో, ఉత్తముడవగు నీవు మొదట ప్రతిపత్తున జన్మించితివి. నిన్న నుసరించి తక్కిన దేవత లందరు పట్టుదురు. కావున నీకు తిథి ప్రతిపత్తే యగును. (ప్రతిపత్తు - పాడ్యమి)

తస్యాం తిథౌ హవిష్యేణ ప్రాజాపత్యేన మూర్తినా,

హోష్యంతి తేషాం ప్రీతాః స్యుః పితరః సర్వదేవతాః.

ప్రజాపతి నిర్మించిన హవిస్సులో ఆ తిథినాడు హోమము చేయువారి పితృ దేవతలు, ఇతర దేవత లందరు తృప్తుల గుదురు.

చతుర్విధాని భూతాని మనుష్యాః పశవోసురాః,

దేవాః సర్వే సగంధర్వాః ప్రీతా స్యుస్తర్పితా స్త్వయి.

పశువులు, అసురులు, గంధర్వు లతోపాటు దేవతలు అనునీ నాలుగు విధములైన భూతములు నీయందు ఉంచిన హోమాదులతో తృప్తి పొంది ప్రీతు లగుదురు.

యచ్చోపవాసం కుర్వీత త్వద్భక్తః ప్రతిపద్దినే,

క్షీరాశనో వా వర్తేత శృణు తస్య ఫలం మహత్‌,

చతుర్యుగాని షడ్వింశం స్వర్గలోకే మహీయతే.

నీ భక్తుడు పాడ్యమి నాడు ఉపవాసము చేసెనేని, లేదా పాలు మాత్రము త్రావి యుండు నేని దాని ఫలము మిక్కిలి దొడ్డది. అట్టివాడు ఇరువది యారు మహా యుగములు స్వర్గమున సుఖముగా నుండును. (కొన్ని ప్రతులలో షట్త్రింశత్‌, ముప్పది యారు మహా యుగముల కాలము అని యున్నది.)

తేజస్వీ రూపసంపన్నో ద్రవ్యవాఞ్‌ జాయతే నరః,

ఇహ జన్మన్యసౌ రాజా ప్రేత్య స్వర్గే మహీయతే.

అట్టి వ్రతము చేసిన వాడు గొప్ప తేజస్సు కలిగి, చక్కని రూప సంపద కలిగి, మహా ధనవంతుడై, రాజై యీ లోకమున విలసిల్లును. మరణించిన పిదప స్వర్గ సుఖములతో అలరారును.

తూష్ణీంబభూవ సోప్యగ్ని ర్బ్రహ్మదత్తాశ్రమం యయౌ,

అగ్నియు అదివి ని యూర కుండెను. బ్రహ్మతన కొసగిన ఆశ్రమ మున కరిగెను.

య ఇదం శృణుయా న్నిత్యం ప్రాత రుత్థాయ మానవః,

అగ్నే ర్జన్మ స పాపేభ్యో ముచ్యతే నాత్ర సంశయః.

మానవుడు ప్రతి దినము ఉదయమున లేచిన వెంటనే యీ అగ్ని జన్మమును గూర్చి విన్నచో ఆతడు పాపముల నుండి ముక్తి పొందును. ఇందు సందియము లేదు.