118. భద్రోపాఖ్యాన, ఆదిత్యాయతన దీపదానఫల వర్ణనము

 మూ॥ బ్రహ్మోవాచ :

దీపం ప్రయచ్ఛతి నరో భానోరాయ తనే తుయః తేజసా రవి సంకాశః సర్వయజ్ఞఫలం లభేత్

కార్తీకేతు విశేషేణ కౌమారేమాసి దీపకమ్ దత్వాఫలమవాప్నోతి యదన్యేన న లభ్యతే

కృష్ణ కృష్ణాత్ర తే వచ్మి సంవాదం పాప నాశనమ్ భ్రాతృభిః సహ భద్రస్య బ్రాహ్మణస్య మహాత్మనః

జగత్యస్మిన్పురే రమ్యా నామ్నా మాహీష్మతీపురా తస్యా మాసీద్ద్విజః కృష్ణ! నాగశర్మేతి విశ్రుతః

 తస్య పుత్ర శతం జాతం ప్రసాదాద్భాస్కరస్య చ తేషాం కనిషోభద్రస్తు తత్పుత్రాణాం విచక్షణః

సచనిత్యం జగద్ధాతుర్దేవ దేవస్య భాస్వతః దీపవర్తి పరస్తద్వ తైలాద్యా హరణోద్యతః

భానోరాయతనే తస్య సహస్రం భార్గవీ ప్రియ! ప్రదీపానాంతు జజ్వాల దివారాత్రి మనిందితమ్

తస్య దీప్త్యా పరాభూతాస్తస్య లావణ్య ధర్షితాః సర్వేతే భ్రాతరో భధ్రం పప్రచ్ఛురిదమాదరాత్

“భో భద్ర! వద వై భ్రాతర్భద్రం తేస్తు సదా ద్విజ! కౌతూహలపరాః సర్వే యత్పృచ్ఛామస్తదుచ్యతామ్”

తేషాంతద్వచనం శ్రుత్వా భద్రోవచన మబ్రవీత్ ‘విషయేసతి వక్తవ్యం యన్మయా తదిహోచ్యతామ్

తా॥ బ్రహ్మదేవుడిట్లనెను, “భాను దేవుని మందిరమున దీపమును, వెల్గించునేర్పాటు చేయువాడు సూర్య తేజముతో ప్రకాశించు "వాడగుచు సర్వయజ్ఞఫలములను పొందును. ముఖ్యముగా కుమారుని సంబంధమాసమగు కార్తీకమున సూర్యాలయమున సంవాదమును గూర్చి చెప్పెదను అది బ్రాహ్మణుడు, మహాత్ముడైన భద్రునకును అతని సోదరులకును మధ్య జరిగినది. పూర్వ కొలమున నీ భూమండలమున “మాహిష్మతి' యను పేరుగల యొక అందమైన పట్టణముండెడిదీ. ఆపట్టణమున నాగశర్మయను, బ్రాహ్మణ ప్రముఖుడుండెను. భాను దేవుని యనుగ్రహమున నతనికి నూర్వురు పుత్రులు కలిగిరి. వారిలో నందజీకంటెను చిన్నవాడు భద్రుడను వివేకశాలి. అతడు ప్రతిదినము జగత్సృష్టికర్త, దేవదేవుడునగు సూర్యభగవానునకు దీపములు వెల్డించుచు, పోని కొఱకు తైలమును సేకరించుచునుండెను. సూర్యదేవాలయమున నాతడు దివారాత్రములు వేయి దీపములను వెలిగించెను. అతని కాంతిముందు వెలవెలబోవుచు, అతనిముఖ వర్చస్సు ముందు తిరస్కృతులగుచు నతని సోదరులందఱు నాదరముతో, నతని తో నిట్లనిరి, “భద్రా! సోదరా! నీకు శుభమగుగాక, నిన్నొక విషయమడుగవలెనని మేము కుతూహలపడుచున్నాము. మేమడుగ బోవు ప్రశ్నలకు సదుత్తరములిత్తువుగాక" వారి యామాటలు విని భద్రుడు అన్నలారా! అయైనచో నేను చెప్పదగిన దేద్దియో సేలవిండనేను.

మూ॥ నాహం మత్సర యుక్తోవై నచ రాగాది దూషితః భవంతోమమ సర్వేపై భ్రాతరో గురవస్తథా

కథంన కథయామ్యేష భవతాం పుత్రసమ్మితః తస్మాద్భృవంతు మాం సర్వే భ్రాతరో యద్వివక్షితమ్

భ్రాతర ఊచుః

 “న తథా పుష్పధూ పేషు నతథా ద్విజపూజనే సు ప్రయత్నంతు పశ్యామో భానోరాయతనే పరమ్

యథాహని తథా రాత్రౌ యథారాత్రౌ తథాహని తవ దీప ప్రదానాయ యథా భద్ర! సదోద్యమమ్

తత్త్వం తత్కథయాస్మాకం హంత! కౌతూహలం పరమ్ యన్నామ దీప దానస్య భవతా విదితం ఫలమ్

 తదే తత్కథయాస్మాకం సవిశేషం మహబల!" ఏవ ముక్త స్తతస్తైస్తు భ్రాతృభిశ్చాదితోముదా

వ్యాజహార స భ్రాతృణాం నకించిదపి సువ్రత! పునః పునరసౌతైస్తు భ్రాతృభిశ్చోదితోముదా

దాక్షిణ్యసారో భద్రస్తు కథయామాస కృత్స్నశః “భవతాం కౌతుకం చైత దతీవాల్పేఽపివస్తుని

తదేష కథయామ్యద్య యద్ర్వతం మమ- సువ్రత! ఇక్ష్వాకు రాజ్ఞస్తుపురా వసిష్ఠోఽభూత్పురోహితః

తేన చాయతనం భానో: కారితం సరయూ తటే అహన్యహని శుశ్రూషాం పుష్పధూపాను లేపనైః

 దీప దానాదిభిశ్చైవ చక్రేతత్ర సవై ద్విజః కార్తికే దీపకో భక్త్యా ప్రదత్త స్తేన వై సదా

తా॥ నేను మత్సర యుక్తుడనుకాను. రాగాది దూషితుడనుకొను, మీరందఱును నాకు అన్నలు, గురువులు కూడా. మీకు పుత్రునితో సమానుడనైన నేను మీరడిగిన విషయమును చెప్పకుండుటెట్లు? కాబట్టి యన్నలగు మీరు నేను చెప్పలవసిన దేదో తప్పక చెప్పుడు. వినయముతో గూడిన భద్రుని మాటలు విని యతని యన్నలిట్లనిరి. “భద్రా! సూర్యమందిరమున పగలెట్లో రాత్రి యట్లు, రాత్రియేట్లో పగలట్లుగ నీవు నిరంతరముగ దీపములు వెళ్లించు ప్రయత్నమున నున్నంతగ పుష్పాలంకరణమునందు గాని ధూప సమర్పణమునగాని, బ్రాహ్మణ పూజనమునగాని శ్రద్ద చూపునట్లు కన్పట్టదు. ఇది విచిత్రముగ నున్నది. ఇది తెలిసికొనుటకే మేము మిక్కిలి కూతూహల పడుచున్నాము. కావున దీనిని మాకేజింగింపుము. సూర్యభగవానునకు దీపదానము చేయుటవలన కలుగు ఫలమేద్దియో నీకు తెలియును. దానిని మాకు సాకల్యముగఁజెప్పుము”. భద్రుని యన్నలిట్లాసక్తిగ నడిగిన విషయమునంతయువిని యతడు వారికే సమాధానమును జెప్పక మౌనముగ నుండిపోయెను. వారు మఱల మఱల నదే విషయమును గూర్చి యడుగుచు సమాధానము చెప్పుటకై యతనిని బలవంత పెట్టిరి. మొగమాటపు బలిమిచేత భద్రుడు విషయమునంతయును వారికి చెప్పివైచెను.” అన్నలారా! మీ కుతూహలమంతయు నిట్టి సాధారణ విషయమునందే యైనను. దానిని నా దీపజ్వాలన వ్రత వివరమును నేడు మీకు నివేదింతును. పూర్వ ఋక్ష్వాకు రాజునకు వసిష్టుడు పురోహితుడుగనుండెను. అతడు సరయూనదీతీరమున నొక సూర్యమందిరమును నిర్మింపజేసెను, అందాతడు ప్రతిదినము పుష్పధూపానులేపనాదులచే సూర్యభగవానుని సేవించుచుండెను. అంతేకాక ఆ బ్రాహ్మణుడు సూర్యదేవునకు దీపదానములు మున్నగు వానిచే ప్రీతి గలిగించుచుండెను, ముఖ్యముగా ప్రతి కార్తీక మాసము నను దేవుని సన్నిధియందు దీపములను వెళ్లించుచుండెను.

మూll ఆసీన్నిర్వాణ ఏవాసౌ దేవార్చా పురతోనిశి దేవతాయతనే చాహ మవసం వ్యధితో భృశమ్

పూయశోణిత నిష్పందం ప్రావహస్కాయతః సదా శీర్ణ ఘ్రాణో హ్యర్వరవో దుర్గంధపతితస్తధా

 దుష్ట బుద్ధ్యా సదాయుక్తః సప్తాశ్వం ప్రతి సువ్రత! యదృచ్ఛయా దీపదానం వర్త్యాదీనాం విభావసౌ

తత్తద్భుక్త్యా సదాతుష్టిం ప్రజామీ ద్విజసత్తమాః ! ఏకదతు తతస్తస్మిన్భానోరాయతనే గతః

రాత్రౌ దృష్టా మయాతత్ర భక్తా జాగరణాగతా : ప్రతిశ్రయం ప్రార్ధితాశ్చ తైశ్చ దత్తోదయాన్వితైః

 వ్యాధితోఽ యం సుదీనశ్చ ఇతికృత్వామతిం శుభామ్ తతోఽహ మగ్ని మాశ్రిత్య స్థిత స్తేషాం సమీపతః

 దుష్టాం బుద్ధిం సమాశ్రిత్య హర్తుకామో వివస్వతః దివ్య మాభరణం భానోశ్ఛిద్రాన్వేషీ ద్విజోత్తమాః

స్థితోఽహం భోజకాహ్యత్ర యదినిద్రాం వ్రజంతితే యేనాస్య వైరి వద్భానోర్హరా మ్యాభరణం శుభమ్

అధ సుప్తాభోజకాస్తే నిద్రయా మోహితాస్తదా నిర్వాణాశ్చాపి దీపాస్తు తతోఽహ ముత్థితస్త్వరన్

తా॥ రాత్రి సమయమున నాతడు సూర్యప్రతిమ ముందు ప్రశాంతముగ విశ్రమించుచుండెను, నేను కూడా మిక్కిలి వ్యాధిగ్రస్తుడనై బాధపడుచు అదే దేవాలయమున నివసించుచుంటిని. శరీరమునుండి చీము, నెత్తురు నిరంతరముగ బయటకు కారుచుండగా, చట్టబడిపోయిన ముక్కు గలవాడనై, పీల పడిపోయిన కంఠధ్వని గలవాడనై దుర్గంధమున మునిగితేలుచు. సూర్యభగవానుని { వస్తువుల యెడ దుష్టబుద్ధి గలవాడనై, యాదృచ్చికముగ సూర్య భగానునకు దీపాదులను సమర్పించుటకు వచ్చెడి భక్తులు. నాకిచ్చుచుండిన ఆయా ఆహారపదార్ధములను భుజించుచు, వానితోడనే తృప్తిపడుచు కాలము గడుపుచుంటిని, ఒకసారి యా దేవాలయమున నున్ననేను. రాత్రి సమయమున జాగరణ చేయుటకై యచటికి వచ్చిన భక్తులను గమనించితిని, వారి ప్రాపునఁజేరి ప్రార్ధింపగా దయాన్వితులై. వీడు వ్యాధిగ్రస్తుడు, మిక్కిలి దీనావస్థలో నున్నాడు. అని జాలిపడి తమకు తోచినది దానముచేసిరి. అప్పుడు వారు చలిమంటనాశ్రయించి కూర్చొనియుండ వారి సమీపమున నేనును కూరుచుంటిని. అన్నలారా నేను దుష్టబుద్దీన్లో సూర్యభగవానుని దివ్యాభరణమును దొంగిలించుకోరికతో నవశము కొరకు వేచి యుంటిని. భోజకులు నిద్రించిన పిదప సూర్యదేవుని విలువైన యాభరణమును దొంగిలించుటకై కాచుకొని యుంటిని పిమ్మట నిద్రమోహితులై భోజకులందఱును పరుండిరి. దేవళమునందలి దీపము లన్నియు నారిపోయి అంధకార మలుముకొనెను. అప్పుడు నేను శ్రీఘ్రముగ లేచితిని.

మూ॥ ముదా పరమయా యక్తో గతో వైశ్వానరం ప్రతి ప్రజ్వాల్యపావకం యత్నాద్దీప వర్తింతతో మయా

యోజయిత్వాతువై దీపే ఘృతోదీపోఽగ్రతో రవేః హర్తుకా మేనాభరణం భానోర్దేవస్య సువ్రత!

 అథతే భోజకాః సర్వేబుద్ధా దేవస్య పుత్రకాః తైస్తు దృష్టో హ్యహం తత్ర దీపహస్తో విభావసోః

పురః స్థితో ద్విజశ్రేష్ఠా గృహీతశ్చాపితైరిహ తతోహం తేజసా మూడో భాస్కరస్య మహాత్మనః

విలపన్కరుణం తేషాం పాదయోరవనిం గతః తైశ్చాపి కరుణాం కృత్వా ముక్తోఽహం భోజకైస్తదా

గృహీతో రాజపురు షైః పృష్ట శ్చాపి సమంతతః కిమిదం భవతారబ్ధం దేవ దేవస్య మందిరే

దీపం ప్రజ్వాల్య దుష్తాత్మన్కథ్యతాం మాచిరం కురు ఇత్యుక్త్వాతు తతస్తైస్తు శస్త్ర హస్తైః సమావృతః 

స్థిత్వా కల్పం తతస్తత్ర యుష్మాకం భ్రాతృతాం గతః ఏష ప్రభావో దీపస్య కార్తికే మాసి సువ్రతాః

 దత్తస్యార్కస్య భవనే య స్యేయం ప్యుష్టి రుత్తమా దుష్ట బుద్ధ్యా కృతం యత్తు మయా దీప ప్రవర్తనమ్

 భగా యతన దీపస్య తస్యేదం భుజ్యతే ఫలమ్ క్షుధాభి భూతేన మయా దేవదేవస్య భూషణమ్

దీపశ్చ దేవ పురతో జ్వాలితో భాస్కరస్యతు తతో జాతిస్మృతిర్జన్మ ప్రాప్తం బ్రాహ్మణ వేశ్మని

తా॥ మిక్కిలి సంతోషముతో అగ్ని వైపునకుఁబోయి, అగ్నిని జ్వలింపజేసి, పూనికతో దీపమును వత్తిని సమకూర్చి. సూర్య భగవానుని ముందు నేతి దీపమును వెలిగించితిని. ఇది యంతయును భానుదేవుని యాభరణమును దొంగిలించు నుద్దేశ్యముతోఁ జేసితిని. అంతలో సూర్యదేవుని పుత్రులగు భోజకులు మేల్కొని సూర్య మూర్తి సమీపమున దీప హస్తుడనై నిలిచి యున్న "నన్నుఁజూచిరి. దేవుని ముందు నిలబడి యున్న నేను దొంగగా వారికి పట్టుబడి పోయితిని. మహాత్ముడైన భాస్కరుని తేజముచే మూడుడనై. విలపించుచు జాలిగొలుపునట్లు వారి పాదముల పై బడి మిక్కిలి రోదించితిని. వారు నా దైన్యము పై దయఁ బూని నన్ను వదలి పెట్టిరి. కాని యచట నున్న రాజభటులు నన్ను పట్టుకొనిరి. “ఓరి దుష్టుడా! దేవ దేవుని మందిరమున నిట్లు దీపము వెలిగించి నీవు చేయుచున్న పని యేమి?. త్వరగా చెప్పుము.” అని గద్దించి యడిగిరి. ఆయుధములు ధరించి నా చుట్టును చేరి వారిట్లు బెదరించుచు ప్రశ్నింపగా. రోగగ్రస్తుడనయి యుండుట చేతను, వారి భయము చేతను వెంటనే ప్రాణములను వదలి సూర్యలోకమునకుఁజేరితిని. అచట నొక కల్పము వఱకు నివసించి పిమ్మట మి సోదరుడనై జన్మించితిని. కార్తిక మాసమున సూర్యదేవుని ముందు వెలిగించిన ప్రభావమిది!. దుష్ట బుద్ధితోనైనను సూర్యభగవానుని మందిరమున దీపము వెలిగించిన నాకీ యుత్తమ ప్రయోజనము సిద్ధించినది. ఆకలితో నలమటించుచు, సూర్యదేవుని యాభరణమును దొంగిలింప తల పెట్టిన నాకు సూర్యాలయమన దీపము వెల్డించుట వలన నిట్టి సత్పలానుభవము ఘటించినది. సూర్యదేవుని యెదుట దీపమును ప్రకాశింపజేసి నందువలన నాకు పూర్వజన్మస్మరణముతో గూడిన బ్రాహ్మణునింటఁబుట్టువు లభించినది.

మూ. కుష్ఠినా చాపి శూద్రేణ ప్రాప్తం బ్రాహ్మణ్యముత్తమమ్ నానా విధాని శాస్త్రాణి సాంగం వేదం సమాప్తవాన్  

దుష్ట బుద్ధ్యా ఘృతా ద్ధీపా త్ఫల మేతన్మహాద్భుతమ్ ప్రాప్తం మయా ద్విజ శ్రేష్ఠాః! కింపున ర్దీప దాయినామ్

 ఏతస్మాత్కారణాద్దీపా నహమేవ మహర్నిశమ్ ప్రయచ్ఛామి రవేర్దామ్ని జ్ఞాతమస్యహియత్ఫలమ్

యుష్మాకమిద ముక్తంవై స్నేహాత్సత్యం నసంశయః ఏష ప్రభావో దీపస్య కార్తికేమాసి సువ్రతాః!

 ఆర్కాయతన దీపస్య భద్రోవోచద్యథాపురా దినే దినే జపన్నామ భాస్కరస్య సమాహితః

దదాతి కార్తికే యస్తు భగాయతన దీపకమ్ జాతి స్మరత్వం ప్రజ్ఞాంచ ప్రాకాశ్యం సర్వ జంతుషు

అవ్యాహతేంద్రియత్వంచ సమాప్నోతి నసంశయః సర్వకాలంచ చక్షుష్మాన్మేధావీ దీపదోనరః

జాయతే నరకం చాపి తమః సంజ్ఞంన పశ్యతి షష్ఠిం వా సప్తమీం వాపి ప్రతిపక్షంచ యోనరః

దీపం దదాతి యత్నాద్యత్పలం తస్య నిబోధమే కాంచనం మణి యుక్తంచ మనోజ్ఞమతి శోభనమ్

 దీప మాలాకులం దివ్యం విమాన మధిరోహతి తస్మాదాయతనే భానోద్దీపాన్దద్యాత్సదా చ్యుత!

 తాంశ్చ దత్వాన హింస్యాచ్చన చ తైల వియోజితాన్ కుర్వీత దీప హర్తాతు మూషకోంధశ్చజాయతే

తస్మాద్దద్యాన్నహరే ద్వైశ్రేయోఽర్ధి దీపకం నరః

ఇతి శ్రీ భవిష్య మహా పురాణే బ్రాహ్మేపర్వణి సప్తమీ కల్పే భద్రోపాఖ్యాన ఆదిత్యాయ తన దీపదాన ఫల వర్ణనం సౌమాష్టాదశోత్తర శతతమోఽధ్యాయః

తా॥ కుష్టు వ్యాధిగ్రస్తుడనై యుండియు, శూద్రుడనైయుండియును, ఉత్తమమైన బ్రాహ్మణత్వమును పొందితిని. నానా విధములైన శ్రాస్త్రములను సాంగవేదాధ్యయనమును పూర్తిచేసికొనగలిగితిని. దుష్టబుద్ధితోనైనను సూర్యభగవానుని సన్నిధిలో ఘృత దీపమును వెలిగించుటవలన నేనిట్టి యద్భుతమైన ఫలమును పొందితిననగా నిక సద్బుద్ధితో దీప సమర్పణము చేయువారు పొందేడి ఫలమును గుఱించి చెప్పనేల?. ఈ కారణమున నేను సూర్యమందిరమునందు రాత్రింబవలును దీపదానము చేయుచుందును. దీపదానఫలమెట్టిదో తెలిసినది గదా!. కార్తిక మాసమున సూర్యభగవానునకు దీపసమర్పణ చేయుట వలన కలుగు ఫలము నంతయును చెప్పితిని. మీ యెడ సోకు గల స్నేహభావము వలనఁజెప్పితినీ. ఇందు సంశయములేదు. ఏకాగ్రచిత్తముతో సూర్యనామము జపించుచు, సూర్యమందిరమున ప్రతిదినము దీపము వెల్డించుటను గూర్చి యిట్లు భగ్ర-గు చెప్పినట్లు. కార్తిక మాసమున సూర్యాలయమున దీపసమర్పణ చేసిన వానికి తన పూర్వజన్మ జ్ఞాపకముండుటయేగాక మేధావిత్వము, విస్తృతమగు కీర్తి. ఇంద్రియ పటుత్వము మున్నగునవి లభించుననుటలో సంశయము లేదు. సర్వకాలముల యందును చక్కని దృష్టిగలవాడై, ప్రజ్ఞావంతుడై ప్రకాశించును. నరకమునకుఁబోయినను అంధ తామిస్రమును జూడడు. ప్రతి పక్షమునను షష్ఠినాడు గాని, సప్తమీనాడు గాని. దీప ప్రదానము చేయుమానవునకు కలుగు ఫలమునుగూర్చి చెప్పుచున్నాను తెలిసికొనుము. మిక్కిలి సుందరమైనది, శుభప్రదమైనది, మణిఖచితమైనదియు. దీపమాలాలంకృతము, దివ్యమునైన కాంచన విమానమున పయనించి సూర్యలోకమునుజేరును. కావున తెల్లవేళల సూర్యాయతనమున దీపములను వెలిగించుచుండవలెను. విష్ణుదేవా! దీపములను వెలిగింపవలెనేగాని వానిని యార్పివేయరాదు. నూనె నిండుకొనునట్లును చేయరాదు. దీపమును హరించువాడు గ్రుడ్డియేలుకగా జన్మించును. కాబట్టి దీపమును సమర్పింపవలెనే గాని శ్రేయస్కాముడైనవాడు దానినెప్పుడు హరింపరాదు.

శ్రీ భవిష్య మహాపురాణమునందలి బ్రహ్మపర్వమున సప్తమీ కల్పమునందు భద్రోపాఖ్యాన, ఆదిత్యాయతన దీపదాన ఫలవర్ణనమను నూట పదునెనిమిదవ అధ్యాయము సమాప్తము.