బ్రహ్మ వైవర్త మహా పురాణము - బ్రహ్మ ఖండము
2 - పరబ్రహ్మ నిరూపణము
శౌనక ఉవాచ - శౌనకమహర్షి ఇట్లనెను.
కీమపూర్వం శ్రుతం సౌతే పరమాద్భుత మీప్సితం ।
సర్వం కథయ. సంవ్యస్య బ్రహ్మఖండమనుత్తమం ॥
ఓ సౌతి మహర్షి। అపూర్వము, అత్యద్భుతము ఉత్తమోత్తమమయిన ఆ బ్రహ్మఖండమును వివరించి పూర్తిగా చెప్పవలసినది.
సౌతిరువాచ - సౌతిమహర్షి ఇట్లు పలికెను.
వందేగురోః పాదపద్మం వ్యాసస్యామిత తేజసః ।
హరిం దేవాన్ ద్విజాన్ సత్వా ధర్మాన్ వక్ష్యే సవాతవావ్ ॥
యత్(శ్రుతం వ్యాస వక్త్రేణ బ్రహ్మఖండమనుత్తమం ।
అజ్ఞానాంధతమొధ్వంసి జ్ఞానవర్త్మ ప్రదీపకం ॥
ఆత్యంత తేజస్సంపన్నుడు, నాకు గురువు ఐన వ్యాసమహర్షి పాదపంకజములను, శ్రీహరిని, ఇతరదేవతలను బ్రాహ్మణోత్తములను నమస్కరించి సనాతనములైన ధర్మములను చెప్పుదును.
మిక్కిలి శ్రేష్ఠమైనది, ఆజ్ఞానమనే చీకటిని నాశనముచేయునది, జ్ఞాన మార్గమును చూపించునది ఐన బ్రహ్మఖండమును నా గురుదేవులైన వ్యాసమహర్షివలన విన్నాను. దానివిప్పుడు చెప్పుదును.
జ్యోతిస్సమూహం ప్రళయే పురాసీత్ కేవలం ద్విజి ।
సూర్యకోటిప్రభం నిత్యం అసంఖ్యం, విశ్వకారణం ॥
స్వేచ్ఛామయస్య చ విభో: తజ్జ్యోతీరుజ్వలం మహత్ ।
జ్యోతిరభ్యంతరే లోకత్రయమే మనోహరం ॥
తేషాముపరి గోలోకం నిత్యమీశ్వరవద్ద్విజ ।
త్రికోటి యోజనాయామవిస్తీర్ణం మండలాకృతి ॥
తేజుఃస్వరూపం సుమహద్రత్నభూమీమయం పరం ।
ఆదృశ్యం యోగిభిఃస్వప్నే దృశ్యం గమ్యం చ వైష్ణవైః ॥
యోగేన ధృతమీశేన చాంత్రిక్షస్థితం వరం ।
ఆధివ్యాధిజరామృత్యు శోక భీతి వీవర్జితం ॥
సద్రత్న రచితాసంఖ్య మందిరై: పరిశోభితం ।
లయే కృష్ణయుతం సృష్టౌ గోవగోపీభి రావృతం ॥
ప్రళయ కాలమున సృష్టికారణమును, కోటిసూర్యుల కాంతితో సమానమైన కాంతికలదియు, నిత్యమైనది, అసంఖ్యాకమైన తేజ: పుంజముమాత్రమే ఉండినది.
ఉజ్వలమైన ఆ జ్యోతి, స్వేచ్ఛామయుడైన పరమపురుషునీది. ఆ జ్యోతి: పుంజముమధ్య స్వర్గ, మర్త్య, పాతాళములనే మూడు లోకాలున్నాయి. ఆ ముల్లోకముల పైన నాశనములేని గోలోకమున్నది. ఆ గోలోకము మూడుకోట్ల యోజన పరిమితమైనది. గుండ్రముగానున్నది. చాలా వీలుకల రత్నములు పరచియున్నది. తేజ స్వరూపమైన ఆ గోలోకమును యోగులు కలలో సైతము చూడలేరు, కానీ విష్ణుభక్తులకది స్పష్టముగా కనిపించును. వారు తమ అనన్యమైన భక్తివలన ఆ లోకమును పొందుతారు. అంతరిక్షములో ఉన్న ఆలోకము పరమపురుషుడైన శ్రీకృష్ణునిచే యోగశక్తివలన ధరించబడినది. ఆ లోకమున మనోవ్యథలు, వ్యాధులు, ముసలితనము, చావు, శోకము, భయము కనిపించవు. మంచిరత్నములతో కట్టబడ్డ అసంఖ్యాకమైన భవనములు ఉన్నాయి. ప్రళయకాలమున శ్రీకృష్ణుడు మాత్రముండగా, సృష్టికాలమున గోప, గోపికలతో శోభితమైయుండును.
తదదౌ దక్షిణే సవ్యే పంచాశత్కోటి యోజనాన్ ।
వైకుంఠం శివలోకం తు తత్సమం సుమనోహరం ॥
కోటియోజన విస్తీర్ణం వైకుంఠం మండలాకృతి ।
లయే శూన్యం చ సృష్టౌ చ లక్ష్మీనారాయణాన్వితం ॥
చతుర్భుజైః పార్షదైశ్చ జరామృత్యాది వర్జితం ।
ఆ గోలోకమునకు క్రిందిభాగమున కుడి ఎడమ భాగములలో వైకుంఠము, శివలోకము ఉన్నాయి.
అందు వైకుండము కోటి యోజన విస్తీర్ణమై, మండలాకారమున ఉన్నది. ఆ లోకము లయ కాలమున శూన్యమైయుండును. సృష్టికాలమున నాల్గు భుజములతోనున్న సహచరులు కల లక్ష్మీ నారాయణులతో కనిపించును. అచ్చట కూడ ముసలితనము చావు, ఆధీ వ్యాధులు మొదలైనవి కన్పించవు.
సవ్యే చ శివలోకం చ కోటియోజన విస్తృతం ।
లయేశూన్యం చ సృష్టౌ చ సపార్షద శివాన్వితం ॥
వైకుంఠమునకు ఎడమ ప్రక్కనున్న శివలోకము కోటి యోజన పరిమితమైనది. ఆ లోకము సహితము లయకాలమున శూన్యముగానుండి, సృష్టికాలమున సహచరులతో నున్న పార్వతీపరమేశ్వరులతోనుండును.
గోలోకాఽభ్యంతరే జ్యోతి రతీవ సుమనోహరం ।
పరమాహ్లాదకం శశ్వత్పరమానందకారకం ।
ధ్యాయంతే యోగినః శశ్వద్యోగేన జ్ఞాన చక్షుషా॥
తదేవానంద జనకం నిరాకారం పరాత్పరం ।
తత్ జ్యోతిరంతరే రూపమతీవ సుమనోహరం ॥
నవీన నీరదశ్యామం రక్తపంకజ లోచనం ।
శారదీయ పార్వణేందు శోభితం చామలాననం ॥
కోటీకందర్పలావణ్యం లీలాధామ మనోహరం ।
ద్విభుజం మురళీహస్తం సస్మితం పీతవాససం ॥
శ్రీవత్సవక్ష: సంభాజర్కౌసుఖేన విరాజితం ।
సద్రత్నసార రచిత కిరీట ముకుటోజ్వలం ॥
రత్న సింహాసనస్థం చ వనమాలా విభూషితం ।
తదేవ పరమం బ్రహ్మ భగవంతం సనాతనం ॥
స్వేచ్చామయం సర్వబీజం సర్వాధారం పరాత్పరం ।
కిశోర వయసం శశ్వద్గోపవేషవిధాయకం ॥
కోటి పూర్ణేందు శోభాడ్యం భక్తానుగ్రహ కారకం ।
నిరీహం నిర్వికారంచ పరిపూర్ణతమం విభుం ॥
రాసమండల మధ్యస్థం శాంతం రాసేశ్వరం వరం ।
మాంగళ్యం మంగళార్హం చ మాంగళ్యం మంగళప్రదం ॥
పరమానందబీజం చ సత్యమక్షరమవ్యయం ।
సర్వసిద్ధేశ్వరం సర్వసిద్ధి రూపం చ సిద్ధిదం ॥
ప్రకృతే: పర మీశానం నిర్గుణం నిత్య విగ్రహం ।
ఆద్యం పురుషమవ్యక్తం పురుహూతం పురుష్టుతం ।
సత్యం స్వతంత్రమేకంచ పరమాత్మ స్వరూపకం ।
ధ్యాయంతే వైష్ణవాః శాంతాః శాంతం తత్పరమాయణం ॥
గోలోకమున ఉన్న జ్యోతి మిక్కిలి మనోహరమైనది. ఆహ్లాదాన్ని, శాశ్వతమైన పరమానందాన్ని కల్గిస్తుంది. యోగులు ఎల్లప్పుడు తను యోగమువల్ల కలిగిన జ్ఞాన నేత్రము ద్వారా దానిని దర్శింతురు, ఆ జ్యోతిస్సు యొక్క మధ్య భాగమున ఉన్న రూపము చాలా ఆందమైనది. ఆ రూపము నూతన మేఘమువలె నల్లనై, ఎఱ్ఱని కలువలవంటి కన్నులతో, శరత్కాల పౌర్ణమినాటి చంద్రునివలె నిర్మలమైన ముఖముతో, కోటి మన్మథుల లావణ్యము కలిగి మిక్కిలి అందముగా కన్పిస్తుంది. ఇంకా అది రెండు భుజములతో ఒక చేత మురళిని పట్టుకొని, చిరునవ్వుతో కూడిన ముఖముతో, పచ్చని బట్టలతో మంచి రత్నభూషణములతో అలంకరించబడి, శరీరమునందంతటా శ్రీచందనమును పులుముకొని ముఖమున కస్తూరీ కుంకుమతోనున్న బొట్టులో కనిపిస్తుంది, రొమ్ముపై శ్రీవత్సము. కౌస్తుభమణి ఉంటుంది. శిరస్సుపై మంచి రత్నములతో అలంకరింపబడిన కిరీటముండును. వననూలా భూషితమై రత్నసింహాసనమున నున్న ఆ రూపమే సనాతనమైన పరబ్రహ్మగా భగవంతుడుగా కీర్తింపబడుతున్నది.
స్వేచ్చామయుడు, సమస్తమునకు కారణభూతమైనవాడు, సృష్టి సమస్తమునకు ఆధారభూతుడు, ఎల్లప్పుడు గోపవేషమున ఉండువాడు భక్తానుగ్రహకారకుడు కోటి పూర్ణచంద్రుల శోభకలవాడు కిశోర వయసులో ఉన్నవాడు ఆ పరబ్రహ్మ.
స్వార్థమైన కోరికలు లేనివాడు, నిర్వికారుడు, సర్వ పరిపూర్ణుడు, రాసమండల మధ్యభాగమున ఉన్నవాడు, రాసేశ్వరుడు శాంతుడు, మంగళస్వరూపుడు, మంగళప్రదుడు, పరమానందకారకుడు. సత్యస్వరూపుడు, అక్షరుడు, అన్వయుడు, సర్వసిద్ధులకు ఆధీశుడు సర్వసిద్ధిస్వరూపుడు, సమస్త సిద్ధులను ఇచ్చువాడు ఆ పరబ్రహ్మయే.
ప్రకృతికి అతీతుడు, ఈశ్వరుడు, నిర్గుణుడు, ఆదిపురుషుడు, అవ్యక్తుడు స్వతంత్రుడు అద్వితీయుడు ఐన ఆ పరమాత్మను శాంతాత్ములైన వైష్ణవులు సదా ధ్యానింతురు.
ఏవం రూపం పరం బిభ్రద్భగవానేక ఏవ సః ।
దిగ్భిశ్చ నభసా సార్థం శూన్యం విశ్వం దదర్శ హ ॥
ఇట్టి పరరూపమును ధరించు నా భగవంతుడు దిక్కులు ఆకాశముతో ఉన్న విశ్వమంతయు శూన్యముగా నున్నట్లు చూచెను.
ఇతి శ్రీ బ్రహ్మవైవర్త్ మహాపురాణే సౌతి శౌనక సంవాదే బ్రహ్మఖణ్ణే పరబ్రహ్మనిరూపణంనామ ద్వితీయోఽధ్యాయః ॥
శ్రీ బ్రహ్మవైవర్త పురాణమున సౌతీశౌనక సంవాదరూపమైన బ్రహ్మఖండమున పరబ్రహ్మ నిరూపణమనే
రెండవ అధ్యాయము సమాప్తము.
Summary of chapter 2 of the Brahma Vaivarta Mahā Purana - Brahma Khaṇḍa is as follows:
Far beyond the material universes, higher than the celestial heavenly planets, and transcending even the grand majesty of Vaikuṇṭha, lies the supreme spiritual realm of Goloka Vrindāvana, glowing with infinite self-effulgent light and divine sweetness. Within this magnificent abode, seated upon a priceless jewel-studded throne in the center of a hundred-petaled lotus, resides the Supreme Lord Śrī Kṛshṇa, possessing a radiant dark-blue complexion that outshines fresh rainclouds and wearing glowing golden garments. His divine form is adorned with priceless gems, a shimmering forest-flower garland, and the captivating flute whose sweet melody enchants all creation. He is the uncaused cause of all causes, the ultimate soul of all living entities, completely independent, full of all opulences, and eternally surrounded by celestial cows, divine trees, and liberated souls who continually drink the immortal nectar of His sublime presence.