Read Bhāgavata Mahā Purāṇa Twelfth Skanda in Telugu
శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలోని ద్వాదశ స్కంధము సమస్త వైదిక వాఙ్మయానికి నిగూఢమైన, మహోన్నతమైన ముగింపుగా ప్రకాశించే పవిత్ర చారిత్రాత్మక గ్రంథ భాగము. ఈ స్కంధము ‘నిరోధము’ (సంపూర్ణ ప్రళయము) మరియు ‘ముక్తి’ (పరిపూర్ణ ఆత్మసాక్షాత్కారము) అనే ద్వంద్వ వైదిక తత్త్వాలను సంపూర్ణంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. గంగా నదీ తీరాన శ్రీ శుకదేవ గోస్వామి పరీక్షిత్తు మహారాజుకు ఉపదేశించిన దివ్య సంవాదము మరియు నైమిశారణ్యంలో శౌనకాది మునులకు సూత గోస్వామి అందించిన మహోత్తమ ప్రబోధము ఈ స్కంధంలో పరాకాష్ఠకు చేరుకుంటాయి.
ఈ పదమూడు అధ్యాయాలలో కలియుగంలో ఏలబోయే భవిష్యత్ రాజవంశాల చారిత్రాత్మక పూర్వాపరములు, కలియుగ దోషములు, శంభల గ్రామంలో భగవాన్ కల్కి ఆవిర్భావము, నాలుగు రకాల ప్రళయముల తత్త్వము, పరీక్షిత్తు మహారాజు దేహాభిమానాన్ని త్యజించి వైకుంఠ ధామాన్ని పొందిన పరమపావన ఘట్టము, జనమేజయుని సర్పయాగ నిరోధము, వేదముల శాఖోపశాఖల విభజన, మహాపురాణ పది లక్షణములు, మార్కండేయ మహర్షి తీవ్ర తపస్సు మరియు భగవానుని మాయా దర్శనము, మరియు పద్దెనిమిది వేల శ్లోకాలతో నిండిన శ్రీమద్భాగవత సంపూర్ణ సారాంశము అత్యంత భక్తిరసభరితంగా, సుదీర్ఘంగా వర్ణించబడ్డాయి.
The Bhāgavata declares: “Kṛshṇas tu bhagavān svayam” — Kṛshṇa is not a partial avatāra but Bhagavān himself. (source: Bhāgavata Mahā Purāṇa, 1st Skanda, Chapter 3)
This page is about reading the Twelfth Skanda of Bhāgavata Mahā Purāṇa. For general information about the Twelfth Skanda of Bhāgavata Mahā Purāṇa, please visit The Twelfth Skanda of Bhāgavata Mahā Purāṇa. For general information about the Bhāgavata Mahā Purāṇa, please visit Bhāgavata Mahā Purāṇa.
Read Śrīmad Bhāgavata Mahā Purāṇa Twelfth Skanda Online
Read Śrīmad Bhāgavata Mahā Purāṇa Twelfth Skanda in Telugu Online
అధ్యాయము 1 – కలియుగ భవిష్యత్ రాజవంశాల వర్ణన
ఈ అధ్యాయంలో శ్రీ శుకదేవ గోస్వామి స్వయం భగవానుడైన శ్రీకృష్ణుడు స్వధామానికి వేంచేసిన తర్వాత, ద్వాపర యుగాంతంలో భూమండలాన్ని పాలించబోయే భవిష్యత్ రాజవంశాల చారిత్రాత్మక క్రమాన్ని పరీక్షిత్తు మహారాజుకు వివరించాడు. మగధ రాజ్యాన్ని ఏలబోయే శిశునాగ, నంద, మౌర్య, శుంగ, కాణ్వ, మరియు ఆంధ్ర (శాతవాహన) వంశాల రాజుల వివరాలను, అనంతరం వచ్చే అధార్మిక మరియు మ్లేచ్ఛ రాజుల పరిపాలనను ఖచ్చితత్వంతో జోస్యం చెప్పాడు. కాలక్రమంలో పవిత్రమైన క్షత్రియ వంశాలు నశించిపోతాయని, ప్రజాక్షేమాన్ని విడిచిపెట్టి కేవలం పన్నుల పేరుతో ప్రజలను పీడించే రాజులు రాజ్యమేలుతారని శుకదేవ గోస్వామి స్పష్టం చేశాడు.
అధ్యాయము 2 – కలియుగ లక్షణములు మరియు భగవాన్ కల్కి ఆవిర్భావము
ఈ అధ్యాయంలో కలియుగం పురోగమించే కొద్దీ మానవ సమాజంలో, ప్రకృతిలో సంభవించే శారీరక, నైతిక మరియు సామాజిక పతనము వర్ణించబడింది. సత్యము, శుచి, క్షమ, దయ, ఆయుష్షు, శరీర బలము మరియు జ్ఞాపకశక్తి రోజురోజుకూ క్షీణించిపోతాయని శుకదేవ గోస్వామి హెచ్చరించాడు. ధనమే మనుషుల శ్రేష్ఠతకు కొలమానమవుతుందని, బాహుబలమే న్యాయమవుతుందని, బాహ్య వేషధారణే ఆధ్యాత్మికతగా భావించబడుతుందని తెలిపాడు. కలియుగం తీవ్రమైన అధర్మంతో నిండిపోయినప్పుడు, పవిత్ర శంభల గ్రామంలో విష్ణుయశస్సు అనే పవిత్ర బ్రాహ్మణుని గృహంలో స్వయం భగవానుడు ‘భగవాన్ కల్కి’గా ఆవిర్భవిస్తాడు. దేవదత్తమనే శ్వేతాశ్వముపై స్వారీ చేస్తూ, మెరిసే ఖడ్గాన్ని చేతపట్టి భగవాన్ కల్కి భూమండలమంతటా సంచరించి కోట్లాదిమంది అధార్మిక కంటకులను సంహరించి, ప్రజల మనస్సులను పవిత్రం చేసి మరల ‘సత్యయుగాన్ని’ పునఃప్రతిష్ఠిస్తాడు.
అధ్యాయము 3 – భూమి గీత మరియు కలియుగ నామసంకీర్తన ప్రాశస్త్యము
శ్రీ శుకదేవ గోస్వామి పరమపావనమైన ‘భూమి గీతాన్ని’ (భూదేవి గానం చేసిన పవిత్ర వచనాలు) వినిపించాడు. తన మట్టిని ఆక్రమించుకోవడానికి రక్తపాతం సృష్టించే అహంకారులైన రాజులను చూసి భూదేవి నవ్వుకుంటుందని, తనను ఏలిన కోట్లాదిమంది చక్రవర్తులు కాలప్రవాహంలో బూడిదైపోయారనే సత్యాన్ని రాజులు మరచిపోతున్నారని చమత్కరించింది. అనంతరం శుకదేవ గోస్వామి కలియుగంలోని దోషాల సాగరాన్ని వివరిస్తూనే, దానికున్న ఒకే ఒక్క మహోన్నత వరదానాన్ని వెల్లడించాడు: కలియుగం సమస్త దోషములకు నిలయమైనప్పటికీ (దోషనిధే రాజన్), కేవలం స్వయం భగవానుడైన శ్రీకృష్ణుని దివ్య నామాలను బిగ్గరగా కీర్తించడం ద్వారా (కీర్తనాదేవ కృష్ణస్య) జీవుడు సమస్త ఐహిక బంధాల నుండి విముక్తుడై నేరుగా పరమపదాన్ని పొందుతాడని అభయమిచ్చాడు.
అధ్యాయము 4 – చతుర్విధ ప్రళయముల వర్ణన
శ్రీ శుకదేవ గోస్వామి విశ్వ కాలచక్రము మరియు మహాప్రళయముల తత్త్వాన్ని వైదిక సిద్ధాంతానుసారం నాలుగు రకాలుగా వర్గీకరించి వివరించాడు:
- నిత్య ప్రళయము: కాల ప్రభావంచే ప్రతిక్షణము దేహములలో, పదార్థాలలో సంభవించే అదృశ్య మార్పు మరియు క్షయము.
- నైమిత్తిక ప్రళయము: బ్రహ్మదేవుని ఒక పగలు (కల్పము) ముగిసిన తర్వాత సంభవించే ప్రళయము; బ్రహ్మదేవుడు రాత్రివేళ నిద్రిస్తుండగా భూః, భువః, స్వః లోకాలు జలమయమవుతాయి.
- ప్రాకృతిక ప్రళయము: బ్రహ్మదేవుని నూరు సంవత్సరాల ఆయుష్షు ముగిసిన తర్వాత సంభవించే మహాప్రళయము; సమస్త పంచభూతాలు, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, అహంకారము విపరీత క్రమంలో అవ్యక్త ప్రకృతిలో విలీనమై మహావిష్ణువు దేహంలో ఐక్యమవుతాయి.
- ఆత్యంతిక ప్రళయము: సంపూర్ణ ఆత్మజ్ఞానము మరియు భగవద్భక్తి ద్వారా జీవుడు అజ్ఞాన హృదయ గ్రంథిని ఛేదించి, దేహాభిమానాన్ని వీడి పొందే శాశ్వత ఆధ్యాత్మిక ముక్తి.
అధ్యాయము 5 – પરીక్షిత్తు మహారాజుకు శుకదేవ గోస్వామి ఆఖరి ఉపదేశము
గంగా తీరాన ఏడు రోజుల పాటు సాగిన శ్రీమద్భాగవత సప్తవాహ యజ్ఞం ముగింపునకు రాగా, శ్రీ శుకదేవ గోస్వామి పరీక్షిత్తు మహారాజుకు ఆఖరి నిర్భయ సందేశాన్ని అందించాడు. దేహాత్మ బుద్ధిని, మృత్యు భయాన్ని సంపూర్ణంగా విడిచిపెట్టమని ఆదేశిస్తూ: “ఓ రాజా! నీవు పృథ్వి, జలము, అగ్నులతో చేసిన ఈ భౌతిక దేహానివి కావు; నీవు నిత్య పవిత్రుడవైన, అమరుడవైన ఆత్మవు. మృత్యువు దేహానికే కానీ ఆత్మకు కాదు” అని ప్రబోధించాడు. మనస్సును సర్వేశ్వరుడైన శ్రీకృష్ణుని చరణారవిందాలపై నిశ్చలంగా నిలిపి, బ్రహ్మీస్థితిలో నిలవమని ఆశీర్వదించాడు. పరమానందంతో పరీక్షిత్తు మహారాజు తన గురుదేవుని పాదాలకు నమస్కరించి సంపూర్ణ ఆధ్యాత్మిక సిద్ధతను పొందాడు.
అధ్యాయము 6 – పరీక్షిత్తు మోక్షప్రాప్తి మరియు జనమేజయుని సర్పయాగము
శ్రీ శుకదేవ గోస్వామి నిష్క్రమించిన తర్వాత, పరీక్షిత్తు మహారాజు గంగా తీరాన యోగసమాధిలో నిలిచాడు. శృంగి మహర్షి శాప సమయం ముగియగా, ‘తక్షకుడు’ అనే సర్పరాజు బ్రాహ్మణ వేషంలో వచ్చి పరీక్షిత్తు దేహాన్ని డస్సి, తన విషాగ్నిచే దేహాన్ని భస్మం చేశాడు. అయితే ఆత్మజ్ఞానియైన పరీక్షిత్తు అంతకుముందే దేహాభిమానాన్ని దాటినందున ఆయన దివ్య ఆత్మ నేరుగా వైకుంఠ ధామానికి వేంచేసింది. తండ్రి మరణానికి పగబట్టిన పరీక్షిత్తు పుత్రుడైన ‘జనమేజయ మహారాజు’ సమస్త సర్పాలను దగ్ధం చేయడానికి ఘోరమైన ‘సర్పయాగాన్ని’ ప్రారంభించాడు. యజ్ఞాగ్నిలో ఇంద్రునితో సహా తక్షకుడు పడిపోబోతుండగా, దేవగురువైన బృహస్పతి, ఆస్తిక మహర్షి, మరియు దేవర్షి నారదుడు జోక్యం చేసుకుని మృత్యువు కర్మఫలాధీనమని వివరించి సర్పయాగాన్ని నిలిపివేశారు.
అధ్యాయము 7 – వేదశాఖల విభజన మరియు మహాపురాణ లక్షణములు
నైమిశారణ్యంలో శౌనకాది మునులను ఉద్దేశించి సూత గోస్వామి వేద విజ్ఞాన విస్తరణ చరిత్రను వివరించాడు. మహర్షి వేదవ్యాసుడు ఏకమైన వేదాన్ని ఋగ్, యజుర్, సామ, అథర్వ వేదాలుగా విభజించి తన ప్రధాన శిష్యులైన పైల, వైశంపాయన, జైమిని, సుమంతులకు అందించిన క్రమాన్ని తెలిపాడు. అనంతరం ఒక మహాపురాణానికి ఉండవలసిన పది ప్రధాన లక్షణాలను (దశలక్షణములు) వివరించాడు: సర్గము (ప్రాథమిక సృష్టి), విసర్గము (ద్వితీయ సృష్టి), వృత్తి (జీవనాధారము), రక్ష (అవతార రక్షణ), అంతరములు (మన్వంతరాలు), వంశము (రాజవంశాలు), వంశానుచరితము (రాజుల చరిత్రలు), సంస్థ (ప్రళయము), హేతువు (జీవాత్మ), మరియు అపాశ్రయము (సమస్తానికి మూల ఆధారమైన స్వయం భగవానుడు).
అధ్యాయము 8 – మార్కండేయ మహర్షి తపస్సు మరియు కామదేవ విజయము
సూత గోస్వామి బదరికాశ్రమంలో యుగయుగాలుగా తీవ్ర నైష్ఠిక బ్రహ్మచర్యాన్ని, తపస్సును ఆచరించిన ‘మార్కండేయ మహర్షి’ పవిత్ర చరిత్రను వర్ణించాడు. మార్కండేయుని దివ్య తేజస్సుకు భయపడిన దేవేంద్రుడు ఆయన తపస్సును భంగం చేయడానికి కామదేవుడిని, అప్సరసలను, వసంత మారుతాన్ని పంపాడు. అయితే భగవాన్ విష్ణువు ధ్యానంలో నిలిచిన మార్కండేయుడు కామదేవుని మాయకు చలించక విజయం సాధించాడు. ఆయన ఇంద్రియ నిగ్రహానికి ప్రసన్నుడైన భగవాన్ విష్ణువు నర-నారాయణ ఋషుల రూపంలో ప్రత్యక్షమై వరము కోరుకోమన్నాడు.
అధ్యాయము 9 – మార్కండేయునికి భగవానుని మాయా దర్శనము
నర-నారాయణ ఋషులు వరం కోరుకోమనగా, మార్కండేయ మహర్షి భగవానుని అజేయమైన ‘మాయా శక్తి’ స్వరూపాన్ని చూడాలని కోరుకున్నాడు. తక్షణమే సమస్త బ్రహ్మాండాన్ని ముంచెత్తుతూ భయంకరమైన ప్రళయ జలాలు వ్యాపించాయి. సూర్యచంద్రులు, నక్షత్రాలు, పర్వతాలు సముద్రంలో మునిగిపోగా, మార్కండేయుడు వేలాది సంవత్సరాలు చీకటి జలాలలో, జలచరాల దాడికి గురవుతూ తీవ్ర అలసటతో కొట్టుమిట్టాడాడు. అంతలో ప్రళయ జలాలపై తేలియాడుతున్న ఒక చిన్న ‘మర్రిచెట్టు కొమ్మ’ (వటపత్రము) పై, తన దివ్య శ్రీచరణాంగుష్ఠాన్ని (కాలివేలిని) నోటిలో ఉంచుకుని చిరునవ్వులు చిందిస్తున్న ఒక దివ్య బాలకృష్ణ రూపాన్ని చూశాడు. మార్కండేయుడు సమీపించగానే ఆ చిన్నారి బాలకృష్ణుడు ఊపిరి పీల్చగా, ముని ఆయన కడుపులోకి ప్రవేశించాడు. కడుపులో సమస్త విశ్వము, నక్షత్రాలు, తన ఆశ్రమము సురక్షితంగా ఉండటం చూసి విస్తుపోయాడు. మరల ఊపిరి విడవగానే బయటకు వచ్చి, వచ్చినది సర్వేశ్వరుడని గ్రహించి ఆలింగనం చేసుకోబోగా ఆ దృశ్యమంతా అదృశ్యమై ముని తన ఆశ్రమంలో ప్రశాంతంగా కూర్చుని ఉన్నాడు.
అధ్యాయము 10 – మహాదేవ శివుని అనుగ్రహము
మాయా దర్శనానంతరం, మహాదేవ శివుడు పార్వతీదేవితో కలసి నందివాహనుడై మార్కండేయ మహర్షి ఆశ్రమానికి వేంచేశాడు. పరమ వైష్ణవుడైన మార్కండేయుని నిష్కామ భక్తిని మహాదేవుడు శ్లాఘిస్తూ, పవిత్ర భక్తులను త్రిమూర్తులు సైతం పూజిస్తారని తెలిపాడు. మహాదేవ శివుడు మార్కండేయునికి మూడు దివ్య వరాలను ప్రసాదించాడు: భగవానుని యందు అచంచలమైన నిష్కామ భక్తి, కల్పాంతం వరకు చిరంజీవిగా ఉండే అమరత్వము, మరియు వైదిక జ్ఞాన ప్రబోధకుడిగా జగద్విఖ్యతి.
అధ్యాయము 11 – భగవాన్ విష్ణువు ఆయుధ-అలంకారముల తత్త్వము
సూత గోస్వామి భగవాన్ విష్ణువు ధరించే దివ్య రూపము, అలంకారములు, వస్త్రములు మరియు ఆయుధముల అంతరార్థాన్ని వివరించాడు. కౌస్తుభమణి జీవాత్మకు సంకేతమని, శ్రీవత్స ముద్ర ప్రాకృతిక లక్ష్మికి సంకేతమని, కౌమోదకీ గద మహత్తత్త్వానికి, పాంచజన్య శంఖం శబ్దబ్రహ్మానికి, శార్ఙ్గ ధనుస్సు కాలచక్రానికి, సుదర్శన చక్రం మనస్సుకు, వైజయంతీ మాల పంచభూతాలకు సంకేతములని వెల్లడించాడు. అలాగే ద్వాదశ మాసాలలో సూర్యరథంపై ప్రయాణించే సూర్యనారాయణుని ఆరాధనా క్రమాన్ని వర్ణించాడు.
అధ్యాయము 12 – శ్రీమద్భాగవత సంపూర్ణ సారాంశము
సూత గోస్వామి మొదటి స్కంధం నుండి పన్నెండవ స్కంధం వరకు ఉన్న సమస్త శ్రీమద్భాగవత కథా సారాంశాన్ని సమగ్రంగా సమీక్షించాడు. మొదటి రెండు స్కంధాలలో సృష్టి క్రమము, మూడవ నాల్గవ స్కంధాలలో వరాహ, కపిల, ధ్రువ చరిత్రలు, ఐదవ ఆరవ స్కంధాలలో భువనకోశము, జడభరత వృత్తాంతము, ఏడవ స్కంధంలో ప్రహ్లాద నృసింహ లీలలు, ఎనిమిదవ స్కంధంలో సాగర మథనము, వామనావతారము, తొమ్మిదవ స్కంధంలో సూర్య-చంద్రవంశాలు, పదవ స్కంధంలో స్వయం భగవాన్ శ్రీకృష్ణుని దివ్య లీలలు, ఏకాదశ స్కంధంలో ఉద్ధవ గీత, మరియు ద్వాదశ స్కంధంలో కలియుగ పరిణామాలు ఎలా ఆవిష్కరించబడ్డాయో సంక్షేపంగా పునశ్చరణ చేశాడు.
అధ్యాయము 13 – శ్రీమద్భాగవత మాహాత్మ్యము మరియు మంగళాశాసనము
శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణము పద్దెనిమిది వేల శ్లోకాలతో (అష్టాదశ సహస్ర), పన్నెండు స్కంధాలుగా ప్రకాశించే సమస్త వేద వేదాంత సారమని (సర్వవేదాంతసారమ్) సూత గోస్వామి ప్రకటించాడు. ఇది శ్రీకృష్ణ భగవానుని సాక్షాత్తు వాఙ్మయ స్వరూపమని కీర్తిస్తూ, ఈ భాగవతాన్ని శ్రద్ధతో పఠించినవారు, శ్రవణం చేసినవారు సమస్త సంసార బంధాల నుండి విముక్తులై నిత్య వైకుంఠ ధామాన్ని పొందుతారని మంగళాశాసనం చేశాడు. సూత గోస్వామి ఈ అమృతకర శ్లోకంతో మహాపురాణాన్ని మంగళకరంగా ముగించాడు:
“నామ సంకీర్తనం యస్య సర్వపాప ప్రణాశనమ్ |
ప్రణామో దుఃఖశమనస్ తం నమామి హరిం పరమ్ ||”
ఎవరి దివ్య నామసంకీర్తనము సమస్త పాపాలను దగ్ధం చేస్తుందో, ఎవరికి నమస్కరించడం వల్ల సమస్త దుఃఖాలు నివారించబడతాయో, ఆ సర్వోత్తముడైన భగవాన్ శ్రీ హరికి, స్వయం భగవాన్ శ్రీకృష్ణునికి నా ససాష్టాంగ ప్రణామాలు అర్పిస్తున్నాను.