Read Bhāgavata Mahā Purāṇa Third Skanda in Telugu
శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలోని తృతీయ స్కంధము విశ్వసృష్టి ప్రారంభము, మహదాది తత్త్వాల వికాసము, భగవాన్ వరాహమూర్తి దివ్య ఆవిర్భావము మరియు భగవాన్ కపిలదేవుడు తన తల్లియైన దేవహూతికి ప్రబోధించిన సాంఖ్య జ్ఞానము మరియు భక్తియోగాన్ని వివరించే అత్యంత పవిత్రమైన చారిత్రాత్మక గ్రంథ భాగము. ఈ స్కంధము ప్రాపంచిక దృక్పథాన్ని దాటి పరమసత్యమైన భగవత్తత్త్వాన్ని తెలుసుకోవడానికి సాధకునికి కావలసిన దివ్య వివేకాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
ఈ ముప్పై మూడు అధ్యాయాలలో విదురుని దివ్య తీర్థయాత్ర, మైత్రేయ మహర్షితో ఆయన సంవాదము, బ్రహ్మదేవుని ఆవిర్భావము మరియు సృష్టి తపస్సు, వైకుంఠ ధామ వర్ణన, జయవిజయుల శాప వృత్తాంతము, హిరణ్యాక్షుని సంహారము, కర్దమ ప్రజాపతి మరియు దేవహూతిల దివ్య దాంపత్యము, మరియు సర్వేశ్వరుడైన భగవాన్ కపిలుని సాంఖ్య-భక్తి ఉపదేశములు సుదీర్ఘంగా, చారిత్రాత్మక సత్యంతో వర్ణించబడ్డాయి.
This page is about Contents of and Reading the Third Skanda of Bhāgavata Mahā Purāṇa. For general information about the Third Skanda, please visit The Third Skanda of Bhāgavata Mahā Purāṇa. For general information about the Bhāgavata Mahā Purāṇa, please visit Bhāgavata Mahā Purāṇa. To Read Bhāgavata Mahā Purāṇa in Telugu, please visit Read Third Skanda of Bhāgavata Mahā Purāṇa.
Read Śrīmad Bhāgavata Mahā Purāṇa Third Skanda Online
Read Śrīmad Bhāgavata Mahā Purāṇa Third Skanda in Telugu Online
అధ్యాయము 1 – విదురుని ప్రశ్నలు
ఈ అధ్యాయంలో హస్తినాపురంలో దుర్యోధనుడు చేసిన తీవ్ర అవమానాన్ని సహించి, ధర్మసంరక్షణార్థం రాచరిక సుఖాలను త్యజించి విదురుడు తీర్థయాత్రలకు బయలుదేరిన చారిత్రాత్మక వృత్తాంతం వర్ణించబడింది. తీర్థయాత్రలు చేస్తూ యమునాతీరంలో భగవాన్ శ్రీకృష్ణుని పరమభక్తుడైన ఉద్ధవుడిని కలిసిన విదురుడు, ప్రేమవికారాలతో మైమరచి శ్రీకృష్ణుని మరియు యాదవుల క్షేమ సమాచారాలను అడిగాడు. భగవంతుని దివ్య లీలలను స్మరించుకుంటూ, సాధువుల సేవయే జీవునికి పరమ శ్రేయస్కరమని ఈ అధ్యాయం బోధిస్తుంది.
అధ్యాయము 2 – శ్రీకృష్ణుని స్మరణ
విదురుడు శ్రీకృష్ణుని వార్త అడగగానే ఉద్ధవుడు తీవ్రమైన భక్తిపారవశ్యంతో, ఆనందాశ్రువులు రాలుస్తూ శ్రీకృష్ణ భగవానుడు ఈ మర్త్యలోకం నుండి తన దివ్యధామానికి వేంచేసిన వృత్తాంతాన్ని స్మరించుకున్నాడు. శ్రీకృష్ణుని అమోఘమైన సౌందర్యాన్ని, కరుణాసముద్రుడైన ఆయన స్వభావాన్ని కీర్తిస్తూ, తనను చంపడానికి విషపూరితమైన పాలు పట్టడానికి వచ్చిన పూతన అనే రాక్షసికి కూడా మాతృగతిని ప్రసాదించిన భగవానుని అద్భుతమైన దయాగుణాన్ని ఉద్ధవుడు వర్ణించాడు.
అధ్యాయము 3 – బృందావన బాహ్య లీలలు
ఉద్ధవుడు శ్రీకృష్ణుని బాల్యలీలల అనంతరం జరిగిన ద్వారకా ప్రవేశము, కంస వధ, రుక్మిణీ కల్యాణము, మరియు కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో భగవానుడు భూభారాన్ని తొలగించిన దివ్య వృత్తాంతాలను విదురునికి వివరించాడు. భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడు సమస్త కార్యాలను నిర్వర్తిస్తూనే ఏ వికారాలకు లోనుకాకుండా సంపూర్ణ అనాసక్తుడై ప్రకాశించాడని, ఆయన దివ్య లీలలు సకల జీవులకు ముక్తిదాయకములని ఉద్ధవుడు కీర్తించాడు.
అధ్యాయము 4 – విదురుడు మైత్రేయుని సమీపించుట
శ్రీకృష్ణ భగవానుడు తన అవతార లీలలను ముగించే ముందు సరస్వతీ నదీ తీరాన ఉద్ధవునికి పరమజ్ఞానాన్ని ఉపదేశించాడని, మరియు విదురునికి జ్ఞానోపదేశం చేయడానికి మైత్రేయ మహర్షిని ఆజ్ఞాపించాడని ఉద్ధవుడు వెల్లడించాడు. ఉద్ధవుని ఆదేశం ప్రకారం విదురుడు హరిద్వారానికి పయనమై, అక్కడ నిష్ఠతో ఉన్న మైత్రేయ మహర్షిని సమీపించి, పరమ సత్యాన్ని తెలుసుకోవాలనే తీవ్రమైన ఆకాంక్షతో ప్రణామాలుర్పించాడు.
అధ్యాయము 5 – విదుర మైత్రేయ సంవాదము
హరిద్వారంలో విదురుడు మైత్రేయ మహర్షిని సకల జీవుల దుఃఖ నివారణకు గల మార్గం ఏమిటి, భగవానుడు తన అచింత్య శక్తులచే ఈ విశ్వాన్ని ఎలా సృష్టిస్తాడు అనే పరమ ప్రశ్నలను అడిగాడు. మైత్రేయ మహర్షి విదురుని పవిత్రమైన భక్తిభావనను ప్రశంసిస్తూ, భగవాన్ వాసుదేవుడు తన దివ్య దృష్టిచే ప్రకృతిని క్షోభింపజేసి, మహత్తత్త్వము, అహంకారము మరియు పంచభూతాలను ఎలా వ్యక్తపరిచాడో వివరంగా ప్రబోధించాడు.
అధ్యాయము 6 – విరాడ్రూప సృష్టి
ఈ అధ్యాయంలో భగవానుడు ప్రాథమిక సృష్టి మూలధాతువులలోకి ప్రవేశించి, వాటన్నింటినీ ఏకం చేసి బ్రహ్మాండమైన విరాడ్రూపాన్ని ఏ విధంగా నిర్మించాడో మైత్రేయుడు వివరించాడు. భగవానుని ఆ దివ్య శరీరంలోని విభిన్న అంగాల నుండి వివిధ ఇంద్రియాలు, లోకపాలురు, వేదములు మరియు సామాజిక వర్ణాలు ఉద్భవించాయని, సమస్త సృష్టి భగవానుని సేవ కొరకే ఉద్దేశించబడిందని ఈ అధ్యాయం స్పష్టం చేస్తుంది.
అధ్యాయము 7 – విదురుని పునఃప్రశ్నలు
నిర్గుణుడు, వికారరహితుడు అయిన భగవానునికి ఈ సృష్టి లీలలతో సంబంధం ఎలా ఏర్పడుతుంది మరియు పవిత్రమైన ఆత్మ భౌతిక అజ్ఞానంలో ఎలా చిక్కుకుంటుంది అని విదురుడు మైత్రేయుడిని తిరిగి ప్రశ్నించాడు. మైత్రేయుడు సమాధానమిస్తూ, ఆత్మకు కలిగే భౌతిక దుఃఖము కేవలం మాయాశక్తి వల్ల కలిగిన అజ్ఞాన భ్రమ మాత్రమేనని, కలలో తన శిరస్సు నరకబడినట్లు భావించడమే దీనికి ఉదాహరణ అని, భగవాన్ శ్రీకృష్ణుని పట్ల చేసే శుద్ధ భక్తిసేవ వల్ల ఈ భ్రమ క్షణంలో పటాపంచలవుతుందని వివరించాడు.
అధ్యాయము 8 – గర్భోదకశాయి విష్ణువు నుండి బ్రహ్మదేవుని ఆవిర్భావము
మైత్రేయ మహర్షి విశ్వం యొక్క అంతర్గత సృష్టిని వివరిస్తూ, భగవాన్ విష్ణువు గర్భోదకశాయి విష్ణువుగా విస్తరించి, ప్రళయ జలాలలో అనంతశేషునిపై శయనించిన వృత్తాంతాన్ని తెలిపాడు. ఆయన నాభి కమలం నుండి వేయి సూర్యుల కాంతితో దివ్యమైన సువర్ణ పద్మం ఆవిర్భవించింది. ఆ పద్మం పై భౌతిక తండ్రి లేకుండా స్వయంభువుగా బ్రహ్మదేవుడు జన్మించి, తన మూలాన్ని అన్వేషిస్తూ నూరు దివ్య సంవత్సరాలు పద్మనాళంలోకి దిగి ధ్యానంలో మునిగిపోయాడు.
అధ్యాయము 9 – సృష్టి శక్తి కొరకు బ్రహ్మదేవుని ప్రార్థనలు
తీవ్రమైన తపస్సు మరియు ధ్యానం ద్వారా భగవాన్ విష్ణువు దివ్య మంగళ రూపాన్ని దర్శించిన బ్రహ్మదేవుడు, అపారమైన భక్తితో భగవానుడిని స్తుతించాడు. సృష్టి కార్యంలో తనకంటే అహంకారం కలగకుండా ఉండేందుకు భగవదనుగ్రహాన్ని అర్థించాడు. ప్రసన్నుడైన భగవాన్ విష్ణువు బ్రహ్మదేవునికి సృష్టి నిర్వహణకు కావలసిన జ్ఞానాన్ని, శక్తిని ప్రసాదించి, నిష్కామ భావంతో బాధ్యతలను నిర్వర్తించమని ఆదేశించాడు.
అధ్యాయము 10 – సృష్టి విభాగములు
మైత్రేయ మహర్షి సృష్టిలోని పది ప్రధాన విభాగాలను విదురునికి వివరించాడు. భగవానుడు నేరుగా చేసిన ప్రాథమిక సృష్టి (సర్గము) మరియు బ్రహ్మదేవుడు నిర్వహించిన ద్వితీయ సృష్టి (విసర్గము) ల మధ్య తేడాను స్పష్టం చేశాడు. స్థావరములు, పశుపక్షాదులు, మానవులు, దేవతలు మరియు పితృదేవతల ఆవిర్భావాన్ని వివరిస్తూ, కాల ప్రభావం వల్ల ఈ విశ్వం ఎలా పరిణామం చెందుతుందో బోధించాడు.
అధ్యాయము 11 – పరమాణువు నుండి కాల గణన
ఈ అధ్యాయంలో కాలం యొక్క సూక్ష్మ మరియు స్థూల పరిమాణాలు వివరంగా వర్ణించబడ్డాయి. ద్రవ్యం యొక్క అత్యంత సూక్ష్మ భాగమైన ‘పరమాణువు’ను దాటడానికి పట్టు సమయం నుండి ప్రారంభించి, మానవ సంవత్సరాలు, నాలుగు యుగాలు (సత్య, త్రేతా, ద్వాపర, కలి) మరియు బ్రహ్మదేవుని ఆయుర్దాయం వరకు కాల గణన వర్ణించబడింది. కాలం సమస్త భౌతిక ప్రపంచాన్ని నశింపజేస్తుందని, అయితే భగవాన్ శ్రీకృష్ణుని భక్తులు కాలాధీతులై నిత్యధామాన్ని పొందుతారని ప్రబోధించబడింది.
అధ్యాయము 12 – కుమారాదుల సృష్టి
బ్రహ్మదేవుడు తన ద్వితీయ సృష్టిని ప్రారంభిస్తూ మొదట అజ్ఞాన తిమిరాలను, అనంతరం చతుఃసనలను (సనక, సనాతన, సనందన, సనత్కుమారులు) సృష్టించాడు. వారు సృష్టి విస్తరణకు నిరాకరించి, నైష్ఠిక బ్రహ్మచారులుగా భగవద్ధ్యానంలో మునిగిపోయారు. బ్రహ్మదేవుని క్రోధం నుండి రుద్రుడు (శివుడు) ఆవిర్భవించాడు. అనంతరం పదిమంది మహర్షులు, దేవర్షి నారదుడు, మరియు స్వాయంభువ మనువు – శతరూప జంట ఆవిర్భవించారు.
అధ్యాయము 13 – భగవాన్ వరాహ ఆవిర్భావము
స్వాయంభువ మనువు జీవుల నివాసం కోసం స్థలాన్ని కోరగా, హిరణ్యాక్షుడనే దైత్యుని ఆధిపత్యం వల్ల భూమి భౌతిక మహాసముద్రాల అగాధంలోకి మునిగిపోయిందని తెలిసింది. బ్రహ్మదేవుడు ఉపాయం కోసం భగవానుడిని ధ్యానిస్తుండగా, ఆయన నాసికారంధ్రం నుండి బొటనవేలి పరిమాణంలో ఒక చిన్న వరాహ రూపం వెలువడి, క్షణంలో పర్వతాకారంలో విస్తరించింది. భగవాన్ వరాహమూర్తి మహా గర్జన చేస్తూ సముద్రంలోకి దుమికి, తన దివ్య దంతాలపై భూదేవిని పైకి లేవనెత్తాడు.
అధ్యాయము 14 – సంధ్యాసమయంలో దితి గర్భధారణ
మైత్రేయ మహర్షి రాక్షస వంశ ఆవిర్భావాన్ని వివరిస్తూ, కశ్యప ప్రజాపతి భార్యయైన దితి కామమోహితయై, శివపూజకు కేటాయించబడిన అశుభకరమైన సాయంసంధ్యా సమయంలో భర్తను సమీపించిన వృత్తాంతాన్ని తెలిపాడు. కశ్యపుడు ఎంత వారించినా వినకపోవడంతో, ఆమె గర్భాన లోకాలను పీడించే ఇద్దరు భయంకరమైన అసురులు జన్మిస్తారని, అయితే ఆమె మనుమడు (ప్రహ్లాదుడు) మహోన్నత భగవద్భక్తుడవుతాడని కశ్యపుడు ప్రవచించాడు.
అధ్యాయము 15 – వైకుంఠ ధామ వర్ణన
దితి గర్భంలో ఉన్న అసుర తేజస్సు వల్ల లోకాలలో భయం వ్యాపించగా, మైత్రేయుడు పరమపావనమైన వైకుంఠ ధామ వైభవాన్ని వర్ణించాడు. భగవాన్ విష్ణువు నిత్యనివాసమైన వైకుంఠంలో భయము, ఈర్ష్య, మరియు ప్రాపంచిక కల్మషాలు ఉండవు. పూర్వకాలంలో చతుఃసనలు వైకుంఠానికి వెళ్ళగా, ఏడవ ద్వారం వద్ద ఉన్న జయవిజయులు అనే ద్వారపాలకులు ఆ మునుల దివ్యత్వాన్ని గ్రహించలేక వారిని అడ్డుకున్న సంఘటన ఇక్కడ వివరింపబడింది.
అధ్యాయము 16 – జయ విజయులకు మునుల శాపము
తమ ప్రవేశాన్ని అడ్డుకున్న ద్వారపాలకుల అజ్ఞానానికి మునులు ఆగ్రహించి, జయవిజయులను వైకుంఠం నుండి దిగజారి మర్త్యలోకంలో అసురులుగా జన్మించమని శపించారు. అంతట భగవాన్ విష్ణువు స్వయంగా అక్కడికి వేంచేసి, మునుల శాపాన్ని ధ్రువీకరిస్తూనే, జయవిజయులు మూడు జన్మలలో తన ప్రత్యర్థి అసురులుగా జన్మించి, తన చేతిలోనే సంహరించబడి తిరిగి వైకుంఠానికి చేరుకుంటారని అభయమిచ్చాడు.
అధ్యాయము 17 – హిరణ్యాక్షుని దిగ్విజయం
దితి గర్భం నుండి హిరణ్యకశిపుడు, హిరణ్యాక్షుడు అనే కవల అసురులు జన్మించారు. వారి జనన సమయంలో విశ్వమంతటా భయంకరమైన అపశకునాలు సంభవించాయి. హిరణ్యాక్షుడు అపారమైన బలగర్వంతో పర్వతసమాన దేహంతో విజృంభించి, సకల లోకాలను జయించి, దేవతలను తారసిల్లగా, వరుణదేవుడు ఆయనను భగవాన్ విష్ణువుతో యుద్ధం చేయమని సూచించాడు.
అధ్యాయము 18 – భగవాన్ వరాహమూర్తి మరియు హిరణ్యాక్షుల యుద్ధము
సముద్ర గర్భం నుండి భూదేవిని పైకి తెచ్చి నీటిపై సురక్షితంగా నిలిపిన భగవాన్ వరాహమూర్తిని హిరణ్యాక్షుడు కనుగొని, తీవ్రమైన నిందావాక్యాలతో సవాలు చేశాడు. భగవానుడు భూదేవిని రక్షించి, సముద్ర జలాల్లో హిరణ్యాక్షునితో గదా యుద్ధానికి తలపడ్డాడు. వారిద్దరి నడుమ జరిగిన భయంకరమైన పోరాటాన్ని బ్రహ్మాది దేవతలు ఆందోళనతో తిలకించారు.
అధ్యాయము 19 – హిరణ్యాక్ష వధ
హిరణ్యాక్షుడు అనేక అసుర మాయలను, దివ్యాస్త్రాలను ప్రయోగించినప్పటికీ, భగవాన్ వరాహమూర్తి తన దివ్య ప్రభావంతో ఆ మాయలనన్నింటినీ క్షణంలో ధ్వంసం చేశాడు. భగవానుడు తన పాదంతో అసురుని చెవి వెనుక భాగంలో బలంగా చరచగా, ఆ దెబ్బకు హిరణ్యాక్షుడు కన్నులు తేలేసి, రక్తం కక్కుకుంటూ పర్వతం కూలినట్లు నేలకూలాడు. దేవతలు భగవానుని విజయాన్ని కీర్తిస్తూ దివ్య కుసుమ వృష్టి కురిపించారు.
అధ్యాయము 20 – బ్రహ్మదేవుని వివిధ ప్రజాసృష్టి
హిరణ్యాక్ష వధ అనంతరం, మైత్రేయ మహర్షి బ్రహ్మదేవుడు నిర్వహించిన తదుపరి సృష్టి కార్యాన్ని వివరించాడు. బ్రహ్మదేవుడు తన వివిధ సూక్ష్మ శరీరాల నుండి యక్షులు, రాక్షసులు, దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, పితృదేవతలు మరియు మానవులను సృష్టించాడు. ఈ ప్రక్రియలో ఆయన త్యజించిన శరీరాలు సంధ్య, రాత్రి, వెన్నెల మరియు పగలుగా రూపాంతరం చెందాయని మైత్రేయుడు తెలిపాడు.
అధ్యాయము 21 – మను కర్దమ సంవాదము
సృష్టి కార్యాన్ని నెరవేర్చడానికి కర్దమ ప్రజాపతి బిందుసరోవర తీరాన భగవాన్ విష్ణువును ఉద్దేశించి తీవ్రమైన తపస్సు చేశాడు. ఆయన భక్తికి ప్రసన్నుడై భగవాన్ విష్ణువు గరుడవాహనుడై ప్రత్యక్షమై, స్వాయంభువ మనువు తన కుమార్తెయైన దేవహూతిని ఇచ్చి వివాహం చేస్తాడని, వారి గర్భాన తాను స్వయంగా కపిలావతారంగా ఆవిర్భవిస్తానని అభయమిచ్చాడు.
అధ్యాయము 22 – కర్దమ దేవహూతుల వివాహము
స్వాయంభువ మనువు తన భార్య శతరూప మరియు కుమార్తె దేవహూతితో కలసి కర్దముని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు. భగవానుని ఆదేశం ప్రకారం దేవహూతిని కర్దమునికి ఇచ్చి వివాహం జరిపించాడు. సంతానప్రాప్తి కలిగే వరకు మాత్రమే తాను గృహస్థాశ్రమంలో ఉంటానని, అనంతరం సన్యాసం స్వీకరిస్తానని కర్దముడు తెలిపిన నిబంధనకు మనువు అంగీకరించి, ఆనందంతో రాజధానికి తిరిగి వెళ్ళాడు.
అధ్యాయము 23 – దేవహూతి పరిచర్య మరియు సుఖానుభూతి
దేవహూతి తన భర్తయైన కర్దమమునిని పరమ భక్తితో, దీనత్వంతో సేవించింది. ఆమె పాతివ్రత్యానికి, త్యాగానికి మెచ్చిన కర్దముడు తన యోగశక్తిచే ఒక దివ్యమైన విమానాన్ని సృష్టించి, దేవహూతికి దివ్య సౌందర్యాన్ని ప్రసాదించాడు. వారిద్దరూ విశ్వమంతటా విహరిస్తూ సుఖసంతోషాలను అనుభవించగా, దేవహూతికి తొమ్మిదిమంది గుణవంతులైన కుమార్తెలు జన్మించారు.
అధ్యాయము 24 – కర్దముని గృహత్యాగము మరియు భగవాన్ కపిల ఆవిర్భావము
తొమ్మిదిమంది కుమార్తెలను నవ బ్రహ్మలకు ఇచ్చి వివాహం చేసిన అనంతరం, భగవాన్ విష్ణువు దేవహూతి గర్భాన భగవాన్ కపిలునిగా అవతరించాడు. తన గృహంలో అవతరించిన భగవానునికి కర్దమముని ప్రణామాలుర్పించి, ప్రార్థనలు చేసి, ఆయన అనుమతితో గృహాన్ని త్యజించి అడవులకు వెళ్ళి సంపూర్ణ ఆత్మసాక్షాత్కారాన్ని పొంది ముక్తిని సాధించాడు.
అధ్యాయము 25 – భక్తియోగ మహత్వము
తన వద్ద ఉన్న భగవాన్ కపిలుని దేవహూతి శరణువేడి, ప్రాపంచిక అజ్ఞాన తిమిరాన్ని తొలగించమని ప్రార్థించింది. భగవాన్ కపిలుడు తన తల్లికి దివ్యమైన సంసార విముక్తి మార్గాన్ని ప్రబోధిస్తూ, భగవాన్ శ్రీకృష్ణుని పట్ల చేసే నిష్కామ భక్తిసేవయే మానవుని సమస్త భౌతిక బంధాల నుండి విముక్తి చేసి, పరమశాంతిని, దివ్యప్రేమను ప్రసాదిస్తుందని ఉపదేశించాడు.
అధ్యాయము 26 – ప్రకృతి తత్త్వ విచారము
ఈ అధ్యాయంలో భగవాన్ కపిలుడు సృష్టిలోని భౌతిక మూలధాతువుల వికాసాన్ని (సాంఖ్య తత్త్వము) వివరించాడు. వ్యక్తమవని ప్రధాతము నుండి మహత్తత్త్వము, అహంకారము, మనస్సు, బుద్ధి, ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు మరియు పంచభూతాలు ఎలా పరిణామం చెందాయో బోధించాడు. పవిత్రమైన ఆత్మ ప్రకృతి గుణాలతో తాదాత్మ్యం చెందడం వల్లే బంధించబడుతుందని ఆయన స్పష్టం చేశాడు.
అధ్యాయము 27 – ప్రకృతి పురుష వివేకము
జీవుడు భౌతిక ప్రపంచంలో నివసిస్తున్నప్పటికీ, ప్రకృతి గుణాలకు అతీతుడై ఎలా ఉండాలో భగవాన్ కపిలుడు ఉపదేశించాడు. నీటిలో ప్రతిబింబించే సూర్యుడు నీటి ధర్మాలకు లోనుకానట్లే, ఆత్మ దేహంలో ఉన్నప్పటికీ దేహ వికారాలకు అతీతుడని తెలిపాడు. వైరాగ్యము, ఆత్మవిచారము మరియు నిరంతర భగవద్భక్తి ద్వారా మాత్రమే జీవుడు మాయాబంధాల నుండి సంపూర్ణంగా విముక్తి పొందగలడని ప్రబోధించాడు.
అధ్యాయము 28 – అష్టాంగ భక్తియోగ ఉపదేశము
భగవాన్ కపిలుడు భక్తితో కూడిన అష్టాంగయోగ మార్గాన్ని వివరించాడు. ఆసన, ప్రాణాయామ, మనోనిగ్రహాల ద్వారా మనస్సును స్థిరపరిచి, హృదయకమలంలో వేంచేసియున్న భగవాన్ విష్ణువు యొక్క చతుర్భుజ దివ్య మంగళ రూపాన్ని పాదాది కేశ పర్యంతం ఎలా ధ్యానించాలో వివరించాడు. ఈ దివ్య ధ్యానం వల్ల జీవునిలో అపారమైన భగవత్ప్రేమ ఉద్భవిస్తుందని తెలిపాడు.
అధ్యాయము 29 – భక్తిప్రకారములు మరియు కాలప్రభావము
ప్రకృతి త్రిగుణాలను బట్టి (తామస, రాజస, సాత్త్విక) భక్తిసేవలో ఉండే వ్యత్యాసాలను మరియు గుణాలకతీతమైన నిష్కామ అప్రాకృత భక్తిని భగవాన్ కపిలుడు వర్ణించాడు. అంతేకాక, భగవానుని శాసన రూపమైన ‘కాల ప్రభావము’ సమస్త భౌతిక సృష్టిని ఎలా భయపెడుతుందో వివరిస్తూ, సకల ప్రాణుల పట్ల సమభావము మరియు దయ లేని పూజలను భగవానుడు స్వీకరించడని హెచ్చరించాడు.
అధ్యాయము 30 – సంసార దుఃఖ వర్ణన
ప్రాపంచిక సుఖాల పట్ల, కుటుంబం మరియు ధనం పట్ల మోహితుడైన జీవుడు అనుభవించే సంసార దుఃఖాలను భగవాన్ కపిలుడు కళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణించాడు. వృద్ధాప్యము, వ్యాధులు, మరణసమయంలో కలిగే యాతనలు మరియు పాపకర్మల వల్ల యమదూతల చేతిలో లభించే భయంకర శిక్షలను వివరిస్తూ, భౌతిక భోగాల పట్ల వైరాగ్యాన్ని పెంచుకోవాలని హెచ్చరించాడు.
అధ్యాయము 31 – జీవుని గర్భవాస దుఃఖము
జీవుడు తల్లి గర్భంలో ప్రవేశించిన నాటి నుండి తొమ్మిది నెలల పాటు అనుభవించే నరకప్రాయమైన కష్టాలను, అక్కడ ఉన్నప్పుడు భగవానుడిని ఉద్దేశించి చేసే దివ్య ప్రార్థనలను భగవాన్ కపిలుడు వివరించాడు. జన్మించగానే మాయా ప్రభావం వల్ల పూర్వజ్ఞానాన్ని మరచిపోయి, మరలా ప్రాపంచిక మోహంలో చిక్కుకునే విషాద చక్రాన్ని ఈ అధ్యాయం స్పష్టంగా వెల్లడిస్తుంది.
అధ్యాయము 32 – కామ్యకర్మ బంధనము మరియు నిష్కామ మార్గము
కామ్య కోరికలతో వైదిక యజ్ఞాలను, వ్రతాలను ఆచరించేవారు స్వర్గాది లోకాలను పొందినప్పటికీ, పుణ్యక్షీణత కాగానే మరలా మర్త్యలోకంలో పడతారని భగవాన్ కపిలుడు తెలిపారు. కేవలం సమస్త కర్మలను భగవాన్ శ్రీకృష్ణునికి అర్పించి, నిష్కామ భక్తిసేవ చేసే ముముక్షువులు మాత్రమే పునర్జన్మ రహితమైన పరమధామాన్ని పొందుతారని స్పష్టం చేశారు.
అధ్యాయము 33 – దేవహూతి పరమపద ప్రాప్తి
భగవాన్ కపిలుడు అందించిన దివ్యమైన జ్ఞాన-భక్తి ప్రబోధాలను స్వీకరించిన దేవహూతి అపారమైన ఆనందంతో భగవానుడిని స్తుతించింది. ఆయన దివ్య నామస్మరణ చండాలుడిని కూడా పరమ పవిత్రునిగా చేస్తుందని కీర్తించింది. అనంతరం సిద్ధపదంలో తీవ్ర ధ్యానంలో మునిగిపోయి, భౌతిక దేహాన్ని త్యజించి వైకుంఠ ధామాన్ని పొందింది. భగవాన్ కపిలుడు ఉత్తర సముద్ర తీరానికి వేంచేసి ధ్యాననిష్ఠలో నిలిచాడు.