శ్రీమద్ విష్ణు పురాణము సకల మహాపురాణాలలో అత్యంత ప్రామాణికమైనదిగా, వైష్ణవ సంప్రదాయంలో అత్యున్నతమైనదిగా పూజించబడుతుంది. ఈ దివ్య ప్రబంధం ఆరు ప్రధాన విభాగములుగా విరాజిల్లుతోంది. మొత్తం నూట ఇరవై ఆరు అధ్యాయాలలో విస్తరించి ఉన్న ఈ గ్రంథం సృష్టి పరిణామం, విశ్వ గోళాకారం, మన్వంతరాలు, రాజవంశాల పరంపర మరియు భాగవత లీలలను అత్యంత రమణీయంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. ప్రథమాంశం పరబ్రహ్మ స్వరూపమైన విష్ణువు నుండి జగదుత్పత్తి మరియు ప్రహ్లాద ధ్రువుల నైర్మల్య భక్తిని వర్ణిస్తుంది. ద్వితీయాంశం భూగోళం, నవద్వీపాలు, పాతాళం మరియు నక్షత్ర మండలాల నిర్మాణాన్ని వివరిస్తుంది. తృతీయ అంశం వేద విభజన, వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు మరియు పితృ తర్పణ విధులను తెలియజేస్తుంది. చతుర్థాంశం సూర్య చంద్ర వంశాల మహారాజుల వంశావళిని క్రమబద్ధంగా అందిస్తుంది. పంచమాంశం పురాణానికి హృదయ స్థానమై శ్రీకృష్ణ భగవానుని మధురమైన బాల్య లీలలు, అసుర సంహారము మరియు రాసక్రీడల దివ్యానుభవాన్ని గానం చేస్తుంది. షష్ఠాంశం కలియుగ దోషాలు, ప్రళయ స్వరూపము మరియు విష్ణు నామ సంకీర్తన యొక్క మహిమను ప్రకటిస్తూ జీవునికి శాశ్వత ముక్తి మార్గాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

విష్ణు పురాణము – ప్రధాన సిద్ధాంతాలు మరియు ఇతివృత్తాలు

విష్ణు పురాణం యొక్క మూల తత్త్వం వైష్ణవ అద్వైత సిద్ధాంతంపై ఆధారపడి ఉంది, ఇక్కడ శ్రీమహావిష్ణువే సమస్త జగత్తుకు ఉపాదాన మరియు నిమిత్త కారణమైన పరబ్రహ్మంగా కీర్తించబడ్డాడు. కనిపించే ఈ దృశ్య ప్రపంచమంతా ఆయన దివ్య శక్తి యొక్క పరిణామమేనని, సృష్టి స్థితి లయలన్నీ ఆయన లీలా విలాసాలేనని ఈ గ్రంథం నిరూపిస్తుంది. అహంకారాన్ని వీడి కేవలం నిష్కామ భక్తి మరియు సంపూర్ణ శరణాగతి ద్వారా మాత్రమే మానవుడు సంసార బంధాల నుండి విముక్తి పొందగలడని ప్రహ్లాద, ధ్రువ, భరతాదుల చరిత్రలు ఘోషిస్తున్నాయి. స్వధర్మాచరణ, సదాచారము, పితృ యజ్ఞములు మరియు మానవత్వంతో కూడిన జీవన విధానం ద్వారా మాత్రమే మనస్సు పరిశుద్ధమై భగవత్ ప్రాప్తికి అర్హత లభిస్తుందని నొక్కి చెప్పబడింది. విశేషించి, పాప భూయిష్టమైన కలియుగంలో యజ్ఞాలు, తపస్సుల కన్నా శ్రీమహావిష్ణువు నామ సంకీర్తనం మరియు అచంచలమైన హరి భక్తియే సర్వ దుఃఖ నివారణకు, పరమపద ప్రాప్తికి ఏకైక సులభ మార్గమని ఈ పురాణం పరమ పవిత్రంగా ఉపదేశిస్తుంది.

విష్ణు మహా పురాణము ఇక్కడ చదవండి

విష్ణు మహా పురాణము విషయ సూచిక

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 1 – మంగళాచరణము మరియు మైత్రేయుని ప్రశ్న

పుణ్యమూర్తియైన మైత్రేయ మహర్షి తన గురువైన పరాశరుని వినయపూర్వకంగా సమీపించి ఈ జగత్తు యొక్క సృష్టి, స్థితి, లయకారకుడు ఎవరో మరియు ఈ సమస్త ప్రాణులు ఎవరియందు నివసిస్తున్నారో తెలపవలసిందిగా కోరాడు. పరాశరుడు పరమపురుషుడైన శ్రీమహావిష్ణువుకు హృదయపూర్వక నమస్కారాలు అర్పించి, వసిష్ఠ మరియు పులస్త్య మహర్షుల అనుగ్రహం వలన తనకు లభించిన పవిత్రమైన పురాణ జ్ఞానాన్ని మైత్రేయునికి ఉపదేశించడం ప్రారంభించాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 2 – పరబ్రహ్మ స్వరూపము మరియు విశ్వ సృష్టి

పరాశర మహర్షి పరంధాముడైన విష్ణువు నిత్యుడు, వికారరహితుడు, త్రిగుణాతీతుడు మరియు అనంతకాల స్వరూపుడని వివరించాడు. సృష్టి ఆరంభంలో ఆ పరమేశ్వరుడు వ్యక్త అవ్యక్త ప్రకృతిని కదిలించడం ద్వారా మహత్తత్త్వము, అహంకారము, తన్మాత్రలు మరియు ఇంద్రియాలు వ్యక్తమై, చివరికి బ్రహ్మదేవుడు ఉద్భవించి లోకాలను సృష్టించడానికి మూలమైన బ్రహ్మాండం ఏర్పడిందని తెలిపాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 3 – కాల పరిమాణము మరియు యుగ చక్రము

ఈ అధ్యాయంలో తృటి, కాష్ఠ వంటి అల్పకాల వ్యవధుల నుండి ప్రారంభించి దేవతల సంవత్సరాలు మరియు నాలుగు యుగాల కాల పరిమాణాలు స్పష్టంగా వివరించబడ్డాయి. కృత, త్రేతా, ద్వాపర, కలియుగాల ప్రమాణము మరియు బ్రహ్మదేవుని ఆయుర్దాయము ముగిసిన పిమ్మట సంభవించే మహాప్రళయంలో సమస్త విశ్వం తిరిగి విష్ణుమూర్తి కుక్షిలో లయమవుతుందని పరాశరుడు ఉపదేశించాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 4 – వరాహ అవతార వైభవము

ప్రళయ జలాలలో మునిగిపోయిన భూదేవిని ఉద్ధరించడానికి శ్రీమహావిష్ణువు మహావరాహ రూపాన్ని ధరించాడు. గంభీరమైన గర్జనతో ఆకాశాన్ని నింపుతూ మహాసముద్రంలోకి దూకి, అసుర శక్తులను నిగ్రహించి, తన కోరల కొనపై భూమండలాన్ని పైకి లేపి జలాలపై సుస్థిరంగా ప్రతిష్ఠించి సృష్టికి అనుకూలంగా పర్వతాలను, మేఘాలను అమర్చాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 5 – ప్రాథమిక మరియు ద్వితీయ సృష్టి క్రమము

పరాశరుడు ముఖ్య సృష్టి మరియు ప్రాకృత సృష్టి వివరాలను అందిస్తూ, బ్రహ్మదేవుని ద్వారా జరిగిన దేవ, తిర్యక్, మానవ మరియు నదీ పర్వతాది స్థావార జంగమ ప్రాణుల సృష్టి విధానాన్ని వర్ణించాడు. లోక విస్తరణ కోసం బ్రహ్మదేవుని మానస పుత్రులైన ప్రజాపతులు ఉద్భవించిన తీరును వివరించాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 6 – వర్ణోత్పత్తి మరియు యజ్ఞ ధర్మములు

సమాజ నిర్వహణకు మరియు आध्यात्मिक పురోగతికి అనుగుణంగా బ్రహ్మదేవుని ముఖ, బాహు, ఊరు, పాదాల నుండి బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర వర్ణాలు ఏ విధంగా ఆవిర్భవించాయో ఈ అధ్యాయం తెలుపుతుంది. మానవ జీవితాన్ని సులభతరం చేస్తూ, దేవతలను తృప్తిపరిచే వైదిక యజ్ఞాలు మరియు ధర్మాచరణ నియమాలు నెలకొల్పబడ్డాయి.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 7 – ప్రజాపతుల సంతతి మరియు లక్ష్మీదేవి ఆవిర్భావము

దక్షుడు, ధర్ముడు మరియు అధర్ముని సంతాన పరంపరను వర్ణిస్తూ పుణ్య పాప శక్తుల వ్యాప్తిని పరాశరుడు వివరించాడు. లక్ష్మీదేవి నారాయణుని నిత్యశక్తి అని, శ్రీమహావిష్ణువు వక్షఃస్థలంలో నిరంతరం నివసిస్తూ సర్వ లోకాలకు శుభాలను, సంపదలను ప్రసాదిస్తుందని వారి నిత్య సంయోగాన్ని కీర్తించాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 8 – రుద్రోత్పత్తి మరియు ఋషి వంశాలు

బ్రహ్మదేవుని కోపం నుండి రుద్రుడు ఆవిర్భవించిన కథనం, ఆయన ఎనిమిది నామాలు మరియు రూపాల వివరాలు ఇక్కడ వర్ణించబడ్డాయి. భృగువు, అంగిరసుడు, పులస్త్యుడు మొదలైన మహర్షుల సంతతి లోకంలో పవిత్ర జ్ఞానాన్ని, ధర్మాన్ని ఏ విధంగా వ్యాప్తి చేసిందో వివరింపబడింది.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 9 – క్షీరసాగర మథనము మరియు శ్రీలక్ష్మి ప్రాప్తి

దుర్వాస మహర్షి శాపం వల్ల దేవేంద్రుడు ఐశ్వర్య భ్రష్టుడైనప్పుడు దేవతలందరూ శ్రీమహావిష్ణువును శరణువేడారు. భగవంతుని సూచన మేరకు మందర పర్వతాన్ని మజ్జన కర్రగా, వాసుకిని తాడుగా చేసి అసురులతో కలిసి క్షీరసాగరాన్ని మథించగా, అద్భుతమైన దివ్య వస్తువులతో పాటు క్షీరాబ్ది కన్యయైన శ్రీలక్ష్మీదేవి ఆవిర్భవించి విష్ణువును వరించి దేవతలకు పూర్వ వైభవాన్ని ప్రసాదించింది.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 10 – ప్రియవ్రత మరియు ఉత్తానపాదుల వంశము

స్వాయంభువ మనువు పుత్రులైన ప్రియవ్రతుడు మరియు ఉత్తానపాదుల రాజవంశ విస్తరణ ఇక్కడ వివరంగా చెప్పబడింది. పవిత్రమైన పరిపాలన ద్వారా వారు ఈ భూమండలాన్ని ధర్మబద్ధంగా ఏ విధంగా ఏలారో మరియు రాబోయే తరాలకు మార్గదర్శకులుగా ఎలా నిలిచారో వర్ణించబడింది.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 11 – భక్త ధ్రువుని నిశ్చల తపస్సు

సురుచి యొక్క పరుష వచనాలకు నొచ్చుకున్న చిన్నారి ధ్రువుడు, తల్లి సునీతి ఉపదేశంతో శ్రీమహావిష్ణువు సాక్షాత్కారం కోసం అడవులకు తరలివెళ్లాడు. సప్తర్షుల దివ్య ఉపదేశం పొంది, మధువనంలో అత్యంత కఠోరమైన తపస్సు చేస్తూ, సర్వవ్యాపియైన నారాయణునిపై మనస్సును లగ్నం చేశాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 12 – ధ్రువునికి విష్ణు సాక్షాత్కారము మరియు ధ్రువపద ప్రాప్తి

ధ్రువుని నిశ్చల భక్తికి సంతోషించిన శ్రీమహావిష్ణువు ఆయనకు ప్రత్యక్షమై, తన పాంచజన్య శంఖంతో బాలుని చెంపను స్పృశించి దివ్యమైన జ్ఞానాన్ని అనుగ్రహించాడు. సూర్యచంద్రాదుల కన్నా ఎగువన ఉన్న, ఎన్నటికీ నాశనం లేని ధ్రువమండలానికి ధ్రువుడిని అధిపతిగా చేసి అక్షయమైన పదవిని ప్రసాదించాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 13 – వేనరాజు వృత్తాంతము మరియు పృథు చక్రవర్తి జననము

ధ్రువుని వంశంలో పుట్టిన వేనుడు అత్యంత అధర్మాత్ముడై, యజ్ఞయాగాదులను నిషేధించి తనే దేవుడనని ప్రకటించుకున్నాడు. మహర్షులు మంత్రపూతమైన దర్భలతో వానిని సంహరించి, అరాచకాన్ని అంతం చేయడానికి వేనుని కుడిచేతిని మథించగా పరమధార్మికుడైన పృథు చక్రవర్తి ఉద్భవించాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 14 – పృథు చక్రవర్తి పాలన మరియు భూమిని పిండుట

విష్ణువు యొక్క కళాంశతో జన్మించిన పృథు చక్రవర్తి ప్రజల ఆకలి తీర్చడానికి ధాన్యాన్ని ఇవ్వని భూదేవిని వెంటాడాడు. భూదేవి శరణు వేడగా, పృథువు పర్వతాలను సమతలం చేసి, స్వాయంభువ మనువును దూడగా చేసి సమస్త ఓషధులను, ధాన్యాలను భూమి నుండి పిండి ప్రజలకు సమృద్ధిని ప్రసాదించాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 15 – ప్రాచేతసులు మరియు కండు ఋషి వృత్తాంతము

ప్రాచీనబర్హి పుత్రులైన పదిమంది ప్రాచేతసులు సముద్ర జలాల్లో నివసిస్తూ పదివేల సంవత్సరాలు విష్ణుమూర్తిని ధ్యానించి తపస్సు చేసిన కథ ఇక్కడ వర్ణించబడింది. కామమోహాల ప్రభావం మరియు భక్తిమార్గంలో అప్రమత్తంగా ఉండవలసిన ఆవశ్యకతను తెలిపే కండు ఋషి వృత్తాంతం కూడా వివరించబడింది.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 16 – భక్త ప్రహ్లాదుని జననము మరియు నైజము

రాక్షస రాజైన హిరణ్యకశిపుని కడుపున జన్మించినప్పటికీ, ప్రహ్లాదుడు పుట్టుకతోనే శ్రీమహావిష్ణువు యందు అమితమైన నిశ్చల భక్తిని కలిగి ఉన్నాడు. అసుర వంశంలో పుట్టినా, ఆయన అహంకారం లేక సర్వభూతాల యందు దయ, నమ్రత మరియు ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానంతో ప్రకాశించాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 17 – హిరణ్యకశిపుని దౌర్జన్యాలు మరియు ప్రహ్లాదుని భక్తి

తన శత్రువైన విష్ణువును పూజిస్తున్నాడనే కోపంతో హిరణ్యకశిపుడు తన కుమారుడైన ప్రహ్లాదుడిని మదపుటేనుగులతో తొక్కించడం, కొండలపై నుండి తోసేయడం, కాటు వేసే సర్పాల మధ్య పడేయడం వంటి దారుణమైన శిక్షలకు గురిచేశాడు. కానీ భగవద్ధ్యానంలో మునిగి తేలే ప్రహ్లాదుడికి ఏ హానీ కలగలేదు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 18 – రాక్షస బాలురకు ప్రహ్లాదుని భక్తి బోధనలు

పాఠశాలలో గురువులు లేని సమయంలో ప్రహ్లాదుడు తన రాక్షస సహచరులకు లౌకిక సుఖాలు శాశ్వతం కావు అని, చిన్ననాటి నుండే హరిభక్తిని అలవాటు చేసుకోవాలని బోధించాడు. సర్వభూతాంతర్యామియైన విష్ణువును ప్రేమించడమే నిజమైన పూజ అని స్పష్టం చేశాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 19 – ప్రహ్లాదుని రక్షణ మరియు విష్ణు కృప

హిరణ్యకశిపుడు ప్రహ్లాదుడికి విషం తినిపించినా, అగ్నిలో కాల్చాలని చూసినా విష్ణు కటాక్షం వలన విషం అమృతమైంది, అగ్ని చల్లబడింది. భక్తుని రక్షించడానికి భగవంతుడు అడుగడుగునా నిలిచి, అసుర శక్తుల కుట్రలను తిప్పికొట్టాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 20 – ప్రహ్లాదుని ప్రార్థన మరియు వరానుగ్రహము

శ్రీమహావిష్ణువు ప్రత్యక్షమైనప్పుడు ప్రహ్లాదుడు రాజ్య భోగాలను కోరుకోకుండా, తన తండ్రి చేసిన పాపాలను క్షమించమని మరియు ప్రతి జన్మలోనూ భగవంతుని పాదపద్మాల యందు నిశ్చలమైన భక్తిని ప్రసాదించమని ప్రార్థించాడు. విష్ణువు ఆయన భక్తికి మెచ్చి అభయమిచ్చి రాక్షసులకు రాజుగా పట్టాభిషేకం చేశాడు.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 21 – కశ్యపుని సంతతి మరియు మరుత్తుల ఉత్పత్తి

కశ్యప మహర్షికి అదితి, దితి, ధనువు వంటి భార్యల ద్వారా దేవతలు, దైత్యులు, నాగులు మరియు సిద్ధులు జన్మించిన క్రమాన్ని పరాశరుడు వివరించాడు. దితి గర్భాన్ని ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో ఖండించగా ఆ ముక్కలు మరుద్గణాలుగా మారిన వృత్తాంతం ఇక్కడ చెప్పబడింది.

ప్రధమాంశము చాప్టర్ 22 – ప్రథమ అంశ సమాప్తి మరియు విష్ణు విశ్వరూపము

మొదటి అంశ చివరలో సమస్త చరాచర జగత్తు, దేవతలు, సూర్యచంద్రాదులు మరియు సకల జీవులు శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క విరాడ్రూపమేనని పరాశరుడు ముగించాడు. ఈ అధ్యాయాన్ని వినడం వల్ల పాపాలు నశించి, పుణ్యం మరియు విష్ణు సాయుజ్యం లభిస్తుందని ఫలశ్రుతి చెప్పబడింది.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 1 – సప్త ద్వీపాలు మరియు జంబూ ద్వీప వర్ణన

పరాశరుడు భూమండల భౌగోళిక స్వరూపాన్ని వివరిస్తూ, ఏడు సముద్రాలచే చుట్టూ ఆవరించబడిన ఏడు ద్వీపాల గురించి చెప్పాడు. వీటి మధ్యలో సువర్ణమయమైన మేరు పర్వతంతో కూడిన జంబూ ద్వీపం మరియు దాని వర్షాల వివరాలు అందించాడు.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 2 – మేరు పర్వత వైభవము

ఈ అధ్యాయం ప్రపంచానికి కేంద్ర బిందువైన మేరు పర్వత పరిమాణాన్ని, దాని నలువైపులా ఉన్న దివ్య వనాలు, సరస్సులు మరియు లోకపాలకుల దివ్య నగరాలను వర్ణిస్తుంది. ఇలావృత, భారతాది వర్షాల సరిహద్దులు ఇక్కడ స్పష్టంగా చెప్పబడ్డాయి.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 3 – భారతవర్ష మహత్యము

సమస్త వర్షాలలో కల్లా భారతవర్షం అత్యంత పవిత్రమైన కర్మభూమి అని, హిమాలయాలకు దక్షిణాన సముద్రానికి ఉత్తరాన ఇది విస్తరించి ఉందని పరాశరుడు కీర్తించాడు. మానవులు పుణ్యకర్మలు ఆచరించి మోక్షాన్ని పొందేందుకు భారతవర్షంలో జన్మించడమే ఏకైక మార్గమని వర్ణించాడు.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 4 – మిగిలిన ఆరు ద్వీపాల వర్ణన

ప్లక్ష, శాల్మల, కుశ, క్రౌంచ, శాక మరియు పుష్కర ద్వీపాల భౌగోళిక స్వరూపం, అక్కడ ప్రవహించే పవిత్ర నదులు, పర్వతాలు మరియు ప్రజలు ఆచరించే వైదిక పూజా విధానాలను పరాశరుడు క్షుణ్ణంగా వివరించాడు.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 5 – పాతాళ లోకాలు మరియు ఆదిశేష వైభవము

భూమికి దిగువన ఉన్న అతల, వితల, సుతల, రసాతల, తలాతల, మహాతల, పాతాళ అనే ఏడు లోకాల వర్ణన ఇక్కడ ఉంది. పాతాళ లోకానికి దిగువన వేయి పడగలపై ఈ సమస్త విశ్వాన్ని లీలగా మోస్తున్న శేషనాగుని దివ్య రూపాన్ని, అనంత శక్తిని పరాశరుడు కీర్తించాడు.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 6 – నరక లోకాలు మరియు పాపకర్మల ఫలాలు

ధర్మ విరుద్ధంగా జీవించే పాపాత్ములు తమ కర్మఫలాలను అనుభవించే ఇరవై ఎనిమిది ఘోరమైన నరక లోకాలను ఈ అధ్యాయం వర్ణిస్తుంది. అయితే, ఏ నిమిషంలోనైనా శ్రీమహావిష్ణువు నామాన్ని స్మరిస్తే నరక భయాలు పటాపంచలవుతాయని భరోసా ఇచ్చాడు.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 7 – అంతరిక్షము మరియు ఊర్ధ్వ లోకాలు

సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు మరియు ధ్రువమండలం వర్షించే విధం మరియు వాటి కక్ష్యల అమరిక ఇక్కడ వర్ణించబడింది. సూర్యుడు జగత్తు నుండి రసాన్ని పీల్చుకుని వర్షం రూపంలో తిరిగి ఇచ్చి ప్రాణులను ఎలా కాపాడుతాడో వివరించబడింది.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 8 – సూర్య రథము మరియు సూర్య గమనము

గాయత్రి మొదలైన ఏడు వైదిక ఛందస్సులే గుర్రాలుగా కలిగిన వర్ణనాత్మక సూర్య రథం, దానికి అనుబంధంగా ఉండే ఋషులు, గంధర్వులు, అప్సరసల గమనం ఇక్కడ చెప్పబడింది. సూర్యుని గమనం వల్లనే రాత్రింబవళ్ళు, రుతువులు ఏర్పడుతున్నాయని పరాశరుడు తెలిపాడు.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 9 – సూర్యుని మూల శక్తి విష్ణువే అని నిరూపణ

సూర్యునిలో ఉన్న ప్రచండ తేజస్సు సాక్షాత్తూ శ్రీమహావిష్ణువు శక్తినే అని, ఆ శక్తి ద్వారానే సూర్యుడు సమస్త లోకాల నీటిని ఆకర్షించి వర్షం కురిపించి ధాన్యోత్పత్తికి, యజ్ఞాదుల నిర్వహణకు తోడ్పడుతున్నాడని వివరించబడింది.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 10 – ద్వాదశ మాసాలలో సూర్యపరివారము

సంవత్సరంలోని పన్నెండు మాసాలలో సూర్యభగవానునితో పాటు రథంలో ప్రయాణించే పన్నెండు మంది ఆదిత్యులు, ఋషులు, నాగులు, అప్సరసలు మరియు రాక్షసుల పట్టికను పరాశరుడు వివరంగా అందించాడు.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 11 – సూర్యునిలో త్రయ్యీవిద్య మరియు వైదిక ప్రభావము

సూర్యమండలంలో ప్రకాశిస్తున్నది ఋగ్, యజూర్, సామ వేదాల స్వరూపమేనని, అది విశ్వానికి పావనత్వాన్ని అందిస్తుందని పరాశరుడు తెలిపాడు. ఈ త్రయీ విద్యయే జగత్తును రక్షిస్తూ మానవులకు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 12 – చంద్రమండలము మరియు ఇతర గ్రహాల సంచారము

పది తెల్లని గుర్రాలు కలిగిన చంద్రుని రథం, దేవతలు మరియు పితృదేవతలు అమృతాన్ని పానం చేసే క్షీణపూర్ణిమల చక్రం ఇక్కడ వర్ణించబడింది. బుధ, శుక్ర, మంగళ, గురు, శని గ్రహాల స్థానాలు కూడా పేర్కొనబడ్డాయి.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 13 – భరత చక్రవర్తి వృత్తాంతము మరియు వైరాగ్యము

భారతవర్షాన్ని ఏలిన పరమ భాగవతుడైన భరత చక్రవర్తి తన సమస్త రాజ్యాన్ని, కుటుంబాన్ని త్యజించి శాలిగ్రామ క్షేత్రంలో హరి ధ్యానంలో మునిగిపోయాడు. కానీ, అనుకోకుండా ఒక పెంచిన లేడి పిల్లపై మోహం పెంచుకోవడం వల్ల అంత్యకాలంలో దాని ధ్యానంలోనే ప్రాణాలు విడిచాడు.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 14 – భరతుని మృగ జన్మ మరియు జడభరతుని ఆవిర్భావము

అంత్యకాల స్మరణ వలన లేడిగా జన్మించినప్పటికీ భరతునికి పూర్వజన్మ జ్ఞానం నశించలేదు. మరుసటి జన్మలో ఒక పవిత్ర బ్రాహ్మణుని ఇంట జడభరతుడిగా జన్మించి, లౌకిక బంధాలకు దూరంగా ఉండటానికి పిచ్చివానివలె, మూగవానివలె నటించడము ఇక్కడ వర్ణించబడింది.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 15 – జడభరతుడు సౌవీర రాజుకు చేసిన ఉపదేశము

సౌవీర రాజు పల్లకీ మోసే పనిలో నియమించబడిన జడభరతుడు, కీటకాలు తొక్కి చనిపోకుండా అడుగులు వేయడంతో పల్లకీ ఊగింది. రాజు కోపగించగా జడభరతుడు మౌనం వీడి, దేహము-ఆత్మ వేరనే పరమార్ధ తత్త్వాన్ని రాజుకు వివరించి ఆయన అహంకారాన్ని పటాపంచలు చేశాడు.

ద్వితీయాంశము చాప్టర్ 16 – అద్వైత తత్త్వ బోధ మరియు ముక్తి మార్గము

ఆత్మ ఒక్కటే అని, రాజు-సేవకుడు, స్థూల-సూక్ష్మ భేదాలన్నీ మాయాజనితములని జడభరతుడు సౌవీర రాజుకు బోధించాడు. శ్రీమహావిష్ణువు యందు నిశ్చలమైన అద్వైత భావన కలిగి ఉండటమే పరమ సత్యమని, అదే జీవునికి సద్గతిని ఇస్తుందని స్పష్టం చేశాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 1 – పదునాలుగు మన్వంతరాల వర్ణన

పరాశరుడు ఒక కల్పంలో ఉండే పదునాలుగు మన్వంతరాల వివరాలను, ఆయా కాలాల్లో ఉండే మనువులు, దేవతలు, ఇంద్రులు మరియు సప్తర్షుల పేర్లను వర్ణించాడు. గతించిన ఆరు మన్వంతరాలు మరియు ప్రస్తుతం నడుస్తున్న వైవస్వత మన్వంతరాన్ని వివరించాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 2 – భావి మన్వంతరాలు మరియు పాలకులు

రాబోయే ఏడు మన్వంతరాల వివరాలు, భవిష్యత్తులో రాబోయే మనువులు మరియు జగత్తును రక్షించే దివ్య పురుషుల పేర్లను పరాశరుడు మైత్రేయునికి ముందస్తుగా వెల్లడించాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 3 – ప్రతి ద్వాపరయుగంలో వేద వ్యాసుల అవతారము

ప్రతి ద్వాపరయుగంలోనూ స్వయంగా శ్రీమహావిష్ణువే వేదవ్యాసుని రూపంలో అవతరించి, మానవుల అల్పబుద్ధిని గ్రహించి ఒకే వేదాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజిస్తాడని పరాశరుడు తెలిపాడు. ఇప్పటివరకు ఆవిర్భవించిన ఇరవై ఎనిమిది మంది వ్యాసుల జాబితా ఇక్కడ ఇవ్వబడింది.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 4 – చతుర్వేదాల విభజన మరియు శిష్య పరంపర

కృష్ణద్వైపాయన వ్యాసభగవానుడు వేదాలను విభజించి ఋగ్వేదాన్ని పైలునికి, యజుర్వేదాన్ని వైశంపాయనునికి, సామవేదాన్ని జైమినికి, అథర్వవేదాన్ని సుమంతునికి ఎలా బోధించాడో మరియు ఆ వేద శాఖలు లోకంలో ఏ విధంగా విస్తరించాయో వివరించబడింది.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 5 – యజుర్వేద శాఖలు మరియు యాజ్ఞవల్క్యుని కథ

గురువైన వైశంపాయనుని ఆజ్ఞతో యాజ్ఞవల్క్యుడు తాను నేర్చుకున్న యజుర్వేదాన్ని వాంతి చేసి త్యజించిన వృత్తాంతం ఇక్కడ ఉంది. ఆ తర్వాత యాజ్ఞవల్క్యుడు సూర్యభగవానుని ఆరాధించి, వాజి రూపంలో ఉన్న సూర్యుని నుండి శుక్ల యజుర్వేదాన్ని పొందిన విధానం వర్ణించబడింది.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 6 – సామవేద, అథర్వవేద మరియు పురాణ సంహితలు

సామవేదం మరియు అథర్వవేదాలకు చెందిన రకరకాల శాఖలు, వాటిని ప్రచారం చేసిన ఋషుల పరంపర ఇక్కడ తెలపబడింది. వ్యాసభగవానుడు రూపొందించిన పురాణ సంహితను రోమహర్షణుడు మరియు ఆయన శిష్యులు ఏ విధంగా పరిరక్షించారో చెప్పబడింది.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 7 – యమధర్మరాజు మరియు దూత సంవాదము

యమదండన నుండి మానవులు ఎలా తప్పించుకోవచ్చని మైత్రేయుడు అడగ్గా, పరాశరుడు యముడు తన దూతకు చెప్పిన రహస్యాన్ని వెల్లడించాడు. విష్ణుభక్తుల జోలికి, హరినామ స్మరణ చేసే వారి జోలికి ఎన్నడూ వెళ్లవద్దని యముడు తన దూతలను ఖచ్చితంగా ఆజ్ఞాపించాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 8 – వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు మరియు జీవన విధానము

బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్రుల స్వధర్మాలు ఏమిటో పరాశరుడు స్పష్టంగా వివరించాడు. మానవుడు తన వర్ణ విహిత ధర్మాన్ని నిష్కామంగా ఆచరించడమే శ్రీమహావిష్ణువును ప్రీతిపరిచే అత్యుత్తమ మార్గమని ప్రతిపాదించాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 9 – చతురాశ్రమ ధర్మాలు

బ్రహ్మచర్యం, గృహస్థం, వానప్రస్థం మరియు సన్న్యాసం అనే నాలుగు ఆశ్రమాల ధర్మాలు ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి. సమస్త ఆశ్రమాలకు అన్నదానాదుల ద్వారా ఆధారంగా నిలిచే గృహస్థాశ్రమం యొక్క గొప్పతనాన్ని పరాశరుడు ప్రత్యేకంగా కొనియాడాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 10 – సదాచారము మరియు దినచర్య

గృహస్థుడు ఉదయాన్నే లేచినది మొదలు రాత్రి పడుకునే వరకు ఆచరించవలసిన పవిత్రమైన విధివిధానాలు, దంతధావనం, స్నానం, సంధ్యావందనం, దేవతార్చన మరియు అతిథి సేవ వంటి సదాచార నియమాలు ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 11 – పవిత్ర జీవన సూత్రాలు

మానవుని ఆయుస్సు, ఆరోగ్యం మరియు పవిత్రతను పెంచే పద్ధతులు, భోజన నియమాలు, పెద్దలను గౌరవించే విధానం మరియు చేయకూడని అపచారాల గురించి పరాశరుడు విస్తారంగా వివరించాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 12 – శ్రాద్ధ కల్పము మరియు పితృ తర్పణము

పితృదేవతల ప్రీత్యర్థం ఆచరించే శ్రాద్ధ కర్మల ప్రాముఖ్యత, వాటిని నిర్వహించవలసిన సమయాలు, శుభ్రత మరియు శ్రాద్ధంలో భోజనం పెట్టవలసిన బ్రాహ్మణుల యోగ్యతలను పరాశరుడు సవివరంగా తెలియజేశాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 13 – శ్రాద్ధ విధి మరియు నియమాలు

పితృదేవతలకు పిండప్రదానం చేసే విధానం, శ్రాద్ధంలో ఆచరించవలసిన మంత్రాలు మరియు శ్రాద్ధాన్నం యొక్క పవిత్రతను కాపాడే различные అంశాలు ఈ అధ్యాయంలో వివరించబడ్డాయి.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 14 – నైమిత్తిక శ్రాద్ధాలు మరియు కాల విశేషాలు

అమావాస్య, సంక్రాంతి, గ్రహణ కాలాలు మరియు అష్టక శ్రాద్ధాల వంటి ప్రత్యేక సమయాలలో పితృదేవతలను ఆరాధించడం వల్ల వంశాభివృద్ధి, సంతాన సౌఖ్యం మరియు శాంతి కలుగుతాయని పరాశరుడు బోధించాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 15 – శతధను మహారాజు మరియు శైబ్య వృత్తాంతము

పాషండుల సంభాషణ వల్ల కలిగే దోషాన్ని నిరూపించడానికి పరాశరుడు శతధనుడు మరియు ఆయన పతివ్రతయైన భార్య శైబ్య కథను చెప్పాడు. అధర్మాత్ముల సాంగత్యం వల్ల రాజై ఉండి కూడా विभिन्न జంతు జన్మలు ఎత్తిన శతధనుడు, భార్య పుణ్యం వల్ల తిరిగి రాజ జన్మ పొంది ముక్తి పొందాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 16 – వైదిక ధర్మ నిష్ఠ యొక్క మహత్యము

వేద మార్గాన్ని వదలి పాషండ మార్గాల్లోకి వెళ్ళడం వల్ల మానవుడికి అధోగతి కలుగుతుందని పరాశరుడు హెచ్చరించాడు. వైదిక సంప్రదాయాలు, సదాచారం మరియు విష్ణు భక్తిపై నిశ్చలమైన నమ్మకం ఉంచడమే మానవాళికి శ్రేయస్కరమని నొక్కి చెప్పాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 17 – మాయామోహ ఆవిర్భావము

అసురుల తపస్సును, శక్తిని క్షీణింపజేయడానికి శ్రీమహావిష్ణువు తన దేహం నుండి మాయామోహుడనే దివ్య పురుషుడిని సృష్టించాడు. ఆ మాయామోహుడు అసురులకు వేద విరుద్ధమైన ధర్మాలను బోధించి, వారిని వైదిక కర్మల నుండి దూరం చేశాడు.

తృతీయాంశము చాప్టర్ 18 – రాక్షసుల ఓటమి మరియు వైదిక ధర్మ విజయము

ధర్మభ్రష్టులైన అసురులు తమ తేజస్సును కోల్పోయి దేవతల చేతిలో సులభంగా ఓడిపోయారు. వేద ధర్మాన్ని, హరి భక్తిని ఆశ్రయించిన వారే ఎల్లప్పుడూ విజయాన్ని, శాంతిని పొందుతారని తెలుపుతూ మూడవ అంశం సమాప్తమవుతుంది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 1 – సూర్యవంశము మరియు ఇలాదేవి కథ

నాలుగో అంశం వైవస్వత మనువుతో ప్రారంభమయ్యే సూర్యవంశ రాజర్షుల చరిత్రను వివరంగా అందిస్తుంది. మనువు పుత్రికయైన ఇలాదేవి స్త్రీగా, పురుషుడిగా మారిన అద్భుత వృత్తాంతం మరియు సూర్యవంశ శాఖల విస్తరణ ఇక్కడ వర్ణించబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 2 – ఇక్ష్వాకు వంశము మరియు మాంధాత జననము

ఇక్ష్వాకు మహారాజు మరియు అయోధ్యను పాలించిన ఆయన సంతతి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. పొరపాటున ముని ఇచ్చిన మంత్రపూత జలాన్ని తాగి తన కడుపు నుండే మాంధాత అనే పరాక్రమవంతుడైన పుత్రునికి జన్మనిచ్చిన యువనాశ్వుని కథ వర్ణించబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 3 – మాంధాత వైభవము మరియు సౌభరి మహర్షి కథ

సప్తద్వీపాలను ధర్మబద్ధంగా ఏలిన మాంధాత చక్రవర్తి కథ, మరియు ఆయన యాభై మంది కుమార్తెలను తన యోగశక్తితో పెండ్లాడిన సౌభరి మహర్షి వృత్తాంతం ఇక్కడ చెప్పబడింది. కోరికలకు అంతం ఉండదని గ్రహించిన సౌభరి చివరకు వైరాగ్యంతో తపస్సు చేసి ముక్తి పొందాడు.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 4 – హరిశ్చంద్రుడు మరియు భగీరథుని తపస్సు

సత్యపరిపాలన కోసం సమస్తాన్ని త్యాగం చేసిన హరిశ్చంద్ర చక్రవర్తి, మరియు కపిల మహర్షి కోపాగ్నికి బూడిదైన సగర పుత్రుల ఉద్ధరణ కోసం గంగాదేవిని దివి నుండి భువికి రప్పించిన భగీరథుని నిరంతర తపస్సు ఇక్కడ వర్ణించబడ్డాయి.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 5 – నిమి వంశము మరియు జనక మహారాజు ఆవిర్భావము

వసిష్ఠుని శాపం వల్ల దేహాన్ని కోల్పోయిన నిమి మహారాజు వృత్తాంతము, మరియు ఆయన దేహాన్ని మథించడం ద్వారా జన్మించిన విదేహ, జనక మహారాజుల తత్త్వజ్ఞాన పరంపర ఇక్కడ వర్ణించబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 6 – చంద్రవంశము మరియు పురూరవుని కథ

చంద్రుని నుండి ప్రారంభమైన చంద్రవంశం మరియు పురూరవుడికి, అప్సరసయైన ఊర్వశికి నడుమ నడిచిన ప్రేమానుబంధం ఇక్కడ చెప్పబడింది. వీరి కథ ద్వారా యజ్ఞాగ్ని ప్రతిష్ఠాపన విధానం లోకంలో ఎలా ప్రసిద్ధి చెందిందో వివరించబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 7 – జహ్ను మహర్షి మరియు గంగాదేవి

పురూరవుని వంశంలో పుట్టిన జహ్ను మహర్షి యజ్ఞభాగాన్ని గంగ ముంచివేసినప్పుడు, ఆగ్రహించి గంగను ఆచమనం చేసి, పిదప తన చెవి నుండి విడుదల చేసి జాహ్నవిగా మార్చిన కథనం వర్ణించబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 8 – నహుషుడు మరియు యయాతి చక్రవర్తి కథ

దేవేంద్ర పదవిని పొంది అహంకారంతో పతనమైన నహుషుని కథ, మరియు యయాతి మహారాజు తన వార్ధక్యాన్ని కుమారుడైన పూరునికి ఇచ్చి భోగాలు అనుభవించి, చివరకు భోగాల వల్ల తృప్తి కలగదని గ్రహించి వైరాగ్యం పొందిన తీరు ఇక్కడ వివరించబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 9 – యదు మరియు పూరు వంశాలు

యయాతి కుమారులైన యదువు నుండి యాదవ వంశం, పూరువు నుండి పౌరవ వంశం ఆవిర్భవించిన వివరాలు ఇవ్వబడ్డాయి. శ్రీకృష్ణ భగవానుడు అవతరించబోయే పవిత్రమైన యదు వంశ వైభవాన్ని పరాశరుడు ప్రత్యేకంగా కొనియాడాడు.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 10 – అనుధ్యాన, ద్రుహ్యు మొదలైన రాజ్యాల విస్తరణ

యయాతి ఇతర కుమారుల ద్వారా ఏర్పడిన రాజవంశాలు మరియు వారి పరిపాలనా ప్రాంతాలు, భావి తరాలలో వారు స్థాపించిన రాజ్యాల వివరాలు ఈ అధ్యాయంలో తెలపబడ్డాయి.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 11 – కార్తవీర్యార్జునుని వైభవము మరియు పతనము

దత్తాత్రేయుని అనుగ్రహంతో వేయి బాహువులు పొంది సమస్త భూమండలాన్ని ఏలిన కార్తవీర్యార్జునుని మహా పరాక్రమం, మరియు పరశురాముని చేతిలో ఆయన అంతమైన వృత్తాంతం ఇక్కడ చెప్పబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 12 – క్రోష్టు వంశము మరియు జ్యామఘుని వృత్తాంతము

యాదవ శాఖలోని క్రోష్టు వంశ క్రమము, భార్యావిధేయుడైన జ్యామఘ మహారాజు మరియు ఆయన భార్య శైబ్యల కథనం పరాశరుని ద్వారా వివరించబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 13 – శ్యమంతక మణి వృత్తాంతము

సూర్యభగవానుడు సత్రాజిత్తుకు ఇచ్చిన రోజూ బంగారం కురిపించే శ్యమంతక మణి కథ ఇక్కడ వర్ణించబడింది. ఆ మణి చుట్టూ అల్లుకున్న అపవాదులు, కుట్రలు మరియు శ్రీకృష్ణుడు ఆ మణిని తిరిగి తెచ్చి తన నిష్కళంకతను నిరూపించుకున్న లీల వర్ణించబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 14 – శూరుని వంశము మరియు వసుదేవుని జననము

యాదవ శ్రేష్ఠుడైన శూరుని వంశం, మరియు ఆయన కుమారుడైన వసుదేవుడు జన్మించినప్పుడు దేవదుందుభులు మోగిన పవిత్ర సన్నివేశం ఇక్కడ వివరించబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 15 – పాండవ, కౌరవుల ఆవిర్భావము

పౌరవ వంశంలో దుష్యంత, భరతులు మరియు శంతనుని నుండి ధృతరాష్ట్ర, పాండురాజుల జననం, మరియు లోకప్రసిద్ధులైన పాండవుల జనన క్రమం ఇక్కడ వివరించబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 16 – మగధ రాజవంశాలు

జరాసంధుని వంశానికి చెందిన మగధ రాజుల వంశ పరంపర, వారు భవిష్యత్తులో పరిపాలించే రాజ్యాల జాబితా ఇక్కడ స్పష్టంగా తెలపబడింది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 17 – కలియుగ భావి రాజుల ప్రవచనం

పరాశరుడు దివ్యదృష్టితో కలియుగంలో రాబోయే శిశునాగ, నంద, మౌర్య, శుంగ మరియు ఆంధ్ర శాతవాహన రాజుల పరిపాలనను, కాలక్రమేణా ధర్మం క్షీణించడాన్ని ముందే ప్రవచించాడు.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 18 – మ్లేచ్ఛ రాజుల పరిపాలన మరియు ధర్మ క్షయము

కలియుగం ముదిరే కొద్దీ సదాచారం లేని, పన్నులతో ప్రజలను పీడించే మ్లేచ్ఛ రాజులు ఏలుతారని, రాజాజ్ఞలే ధర్మాలుగా మారే అరాచక పరిస్థితులు వస్తాయని పరాశరుడు వర్ణించాడు.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 19 – కలియుగ లక్షణాలు మరియు మానవ పతనము

ధనమున్నవాడే కులవంతుడని, మోసగాడే పండితుడని ఎంచబడే కలియుగ దుస్థితి ఇక్కడ వర్ణించబడింది. మానవుల ఆయుస్సు, బలం క్షీణించినప్పటికీ, స్వల్ప హరినామ స్మరణతోనే మహత్ఫలం లభించే కలియుగ మహిమ కూడా చెప్పబడింది.

బుక్ 20 – కల్కి అవతారము మరియు కృతయుగ పునఃప్రతిష్ఠ

పాపం పరాకాష్ఠకు చేరినప్పుడు శ్రీమహావిష్ణువు శంభల గ్రామంలో విష్ణుయశస్సు అనే బ్రాహ్మణుని ఇంట కల్కి రూపంలో అవతరిస్తాడు. దేవదత్తమనే గుర్రాన్ని ఎక్కి, ఖడ్గంతో సమస్త దుష్టులను సంహరించి, మానవుల మనస్సులను పవిత్రంచేసి తిరిగి సత్యయుగాన్ని నెలకొల్పుతాడు.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 21 – పరీక్షిత్తు భావి వంశము

అభిమన్యుని పుత్రుడైన परीక్షిత్తు మహారాజు నుండి ప్రారంభమై భవిష్యత్తులో అయోధ్య, హస్తినాపురాలను పాలించే రాజుల పరంపరను పరాశరుడు వివరించాడు.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 22 – భావి సూర్యవంశ రాజులు

సూర్యవంశంలో చివరివరకు రాబోయే రాజుల నామావళిని, వారి పరిపాలనా కాల వివరాలను ఈ అధ్యాయం అందిస్తుంది.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 23 – భావి చంద్రవంశ రాజులు

చంద్రవంశంలో రాబోయే చివరి రాజుల వివరాలను తెలపడం ద్వారా పరాశరుడు విస్తారమైన రాజవంశావళి కథనాన్ని ముగించాడు.

చతుర్ధాంశము చాప్టర్ 24 – రాజవంశాల సమాప్తి మరియు వైరాగ్య ప్రబోధము

సమస్త భూమండలాన్ని ఏలిన ఎందరో మహారాజులు కాల ప్రవాహంలో కలసిపోయారని, లౌకిక అధికారాలు స్థిరం కావని పరాశరుడు హితవు పలికాడు. అనిత్యమైన రాజ్య భోగాలపై మోహాన్ని వీడి, శాశ్వతుడైన శ్రీమహావిష్ణువునే శరణు వేడాలని ప్రబోధించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 1 – భూదేవి ప్రార్థన మరియు కృష్ణావుతార అభయము

రాక్షస రాజుల భారంతో కుంగిపోయిన భూదేవి ఆవు రూపంలో దేవతలతో కలిసి బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లింది. బ్రహ్మ దేవతలతో కలిసి క్షీరసాగర తీరంలో విష్ణువును స్తుతించగా, తాను యదు వంశంలో కృష్ణుడిగా అవతరించి భూభారాన్ని హరిస్తానని అభయమిచ్చాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 2 – దేవకి గర్భంలో భగవంతుని ప్రవేశము

విష్ణువు ఆజ్ఞతో యోగమాయ దేవకి ఏడో గర్భాన్ని రోహిణి గర్భంలోకి మార్చి బలరాముని ఉద్భవానికి కారణమైంది. ఆ తర్వాత సాక్షాత్తూ పరమేశ్వరుడైన విష్ణువు వసుదేవుని మనస్సు ద్వారా దేవకి గర్భంలోకి ప్రవేశించి, చెరసాలను దివ్య తేజస్సుతో నింపివేశాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 3 – శ్రీకృష్ణ భగవానుని దివ్య జననము

శ్రావణ బహుళ అష్టమి అర్ధరాత్రి వేళ శ్రీకృష్ణుడు చతుర్భుజాలతో, శంఖ చక్ర గదా పద్మాలతో దేవకీ వసుదేవులకు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. భగవంతుని ఆజ్ఞ ప్రకారం వసుదేవుడు పొంగిపొర్లుతున్న యమునా నదిని దాటి గోకులంలో నంద యశోదల ఇంట కృష్ణుడిని ఉంచి, యశోదకు పుట్టిన యోగమాయను చెరసాలకు తెచ్చాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 4 – కంస భయము మరియు యోగమాయ హెచ్చరిక

వసుదేవుడు తెచ్చిన శిశువును కంస రాతిపై కేసి కొట్టబోగా, ఆ పాప ఆకాశంలోకి లేచి అష్టభుజ ధారిణియైన యోగమాయగా మారి, నిన్ను సంహరించేవాడు ఇప్పటికే వేరొక చోట పె పెరుగుతున్నాడని హెచ్చరించి అంతర్ధానమైంది.

పంచమాంశము చాప్టర్ 5 – పూతన వధ

గోకులంలో పెరుగుతున్న చిన్నారి కృష్ణుడిని సంహరించడానికి కంసుడు పంపిన పూతన అనే రాక్షసి సుందర రూపంలో వచ్చి విషపూరితమైన పాలు ఇచ్చింది. బాలకృష్ణుడు ఆమె పాలతో పాటు ప్రాణాలను కూడా పీల్చివేసి, ఆమెకు భక్తమాతలతో సమానమైన ఉత్తమ గతిని ప్రసాదించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 6 – శకటాసుర సంహారము

బండి కింద పడుకున్న బాలకృష్ణుడు తన పసి పాదాలతో బండిని తన్నగా, బండి రూపంలో వచ్చిన శకటాసురుడు ముక్కలై చనిపోయాడు. గోకులవాసులు బాలకృష్ణుని లీలకు ఆశ్చర్యపోయారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 7 – తృణావర్తుని సంహారము

సుడిగాలి రూపంలో వచ్చి కృష్ణుడిని ఆకాశంలోకి ఎత్తుకెళ్లిన తృణావర్తుడనే రాక్షసుని మెడను బాలకృష్ణుడు తన బరువుతో నొక్కివేసి, నేలపై పడేసి సంహరించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 8 – నామకరణము మరియు బాల్య లీలలు

గార్గాచార్యుడు రహస్యంగా నందగోకులంలో కృష్ణ బలరాములకు నామకరణం చేశాడు. కృష్ణ బలరాములు రేపల్లె వీధుల్లో వెన్న దొంగిలించడం, గోపికల ఇండ్లలో వెన్న తింటూ అల్లరి చేయడం వంటి మధుర బాల్య లీలలను ప్రదర్శించారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 9 – రోఖలికి బంధనము మరియు యమలార్జున భంగము

కృష్ణుని అల్లరి తట్టుకోలేక యశోద ఆయనను రోకలికి కట్టివేసింది. కృష్ణుడు రోకలిని ఈడ్చుకెళ్తూ నందవ్రజంలోని రెండు పెద్ద మద్ది చెట్ల మధ్య నుండి వెళ్లగా, ఆ చెట్లు కూలిపోయి శాపగ్రస్తులైన నలకూబర మణిగ్రీవులు శాపవిముక్తి పొందారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 10 – బృందావన ప్రవేశము

గోకులంలో వరుసగా జరుగుతున్న ఉత్పాతాలను చూసి నందగోపుడు, ఇతర గోపాలురు ఎడ్ల బండ్లపై తమ కుటుంబాలతో కలిసి సుందరమైన, సురక్షితమైన బృందావనానికి తరలివెళ్లారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 11 – వత్సాసుర, బకాసుర సంహారము

గోవు దూడల రూపంలో వచ్చిన వత్సాసురుడిని, కొంగ రూపంలో నోరు విరుచుకు వచ్చిన బకాసురుడిని కృష్ణ బలరాములు లీలగా సంహరించి గోపబాలురను రక్షించారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 12 – అఘాసుర వధ

పెద్ద కొండచిలువ రూపంలో నోరు తెరిచి ఉన్న అఘాసురుని కడుపులోకి గోపబాలురు వెళ్లగా, కృష్ణుడు వాని నోట్లోకి ప్రవేశించి తన దేహాన్ని విస్తరించి అఘాసురుని ఊపిరి ఆడకుండా చేసి సంహరించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 13 – కాళిందీ హృదయంలో కాళీయ మర్దనము

యమునా నదిని విషపూరితం చేసిన కాళీయ సర్పం పడగలపై శ్రీకృష్ణుడు దివ్యమైన తాండవం చేసి దాని అహంకారాన్ని అణచివేశాడు. నాగినుల ప్రార్థన మన్నించి కాళీయుడిని రమణక ద్వీపానికి పంపి యమునను పవిత్రం చేశాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 14 – ధేనుకాసుర సంహారము

తాటి పండ్ల వనంలో నివసిస్తూ అందరినీ భయపెడుతున్న గాడిద రూపపు రాక్షసుడైన ధేనుకాసురుడిని బలరాముడు కాళ్ళు పట్టుకుని తాటి చెట్లపైకి విసిరి కొట్టి సంహరించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 15 – ప్రలంబకాసుర సంహారము

గోపబాలుర వేషంలో వచ్చి బలరాముడిని తన భుజాలపై ఎక్కించుకుని ఎత్తుకెళ్లిన ప్రలంబకాసురుని తలపై బలరాముడు తన పిడికిలితో ఒక్క దెబ్బ తీసి సంహరించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 16 – దావాగ్ని భక్షణము

బృందావన అడవుల్లో కార్చిచ్చు రగిలి గోవులు, గోపాలురు భయపడగా, శ్రీకృష్ణుడు ఆ భయంకరమైన దావాగ్నిని తన నోటితో తాగేసి అందరినీ కాపాడాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 17 – యజ్ఞపత్నుల అనుగ్రహము

యజ్ఞం చేస్తున్న బ్రాహ్మణులను కృష్ణుడు అన్నం అడగ్గా వారు నిరాకరించారు. కానీ వారి పత్నులు అమితమైన భక్తితో పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి కృష్ణునికి రుచికరమైన అన్నాన్ని సమర్పించి ధన్యులయ్యారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 18 – గోవర్ధన గిరి ధారణము

ఇంద్రయాగాన్ని మాన్పించి గోవర్ధన పర్వత పూజ చేయించినందుకు కోపించిన ఇంద్రుడు ప్రళయ వర్షం కురిపించగా, శ్రీకృష్ణుడు గోవర్ధన పర్వతాన్ని తన చిటికెన వేలిపై ఏడు రోజులు ఎత్తిపట్టి ప్రజలను, గోవులను రక్షించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 19 – ఇంద్రుని శరణాగతి మరియు గోవింద పట్టాభిషేకము

కృష్ణుని దివ్యత్వాన్ని గ్రహించిన ఇంద్రుడు కామధేనువుతో వచ్చి శ్రీకృష్ణునికి క్షమాపణలు చెప్పి, సురభి పాలు, ఆకాశ గంగ నీటితో దివ్యమైన పట్టాభిషేకం చేసి ‘గోవిందుడు’ అని నామకరణం చేశాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 20 – రాసక్రీడా వైభవము

శరదృతువు వెన్నెల రాత్రులలో కృష్ణుడు దివ్య మురళీగానం చేసి గోపికలను ఆకర్షించాడు. అనంత రూపాలు ధరించి ప్రతి గోపికతో కలిసి రాసక్రీడ సల్పి భక్తి రస పరాకాష్ఠను ఆవిష్కరించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 21 – కేశి సంహారము

గుర్రం రూపంలో నోటి నుండి అగ్నిజ్వాలలు చిమ్ముతూ వచ్చిన కేశి అనే రాక్షసుని నోట్లోకి కృష్ణుడు తన చేయి పెట్టి, దేహాన్ని పెంచి వానిని రెండు ముక్కలుగా చీల్చి సంహరించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 22 – అక్రూరుని గోకుల ఆగమనము

ధనుర్యాగం నెపంతో కృష్ణ బలరాములను మథురకు తీసుకురావడానికి కంసుడు అక్రూరుడిని పంపాడు. పరమ భక్తుడైన అక్రూరుడు ఆనందంతో గోకులానికి వచ్చి కృష్ణ దర్శనం చేసుకున్నాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 23 – యమునా జలంలో అక్రూరునికి విష్ణు రూప దర్శనము

మథురకు వెళ్లే దారిలో యమునా నదిలో స్నానం చేస్తున్న అక్రూరునికి కృష్ణ బలరాములు క్షీరాబ్దిలో శేషశాయియైన విష్ణుమూర్తిగా, ఆదిశేషుడిగా సాక్షాత్కరించారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 24 – కృష్ణ బలరాముల మథురా నగర ప్రవేశము

మథురా నగరంలో ప్రవేశించిన కృష్ణ బలరాములు నగరవాసులను తమ సౌందర్యంతో పరవశింపజేశారు. దారిలో కంసుని రజకుడిని సంహరించి, చేనేత వానికి, మాలాకారునికి అనుగ్రహం ప్రసాదించారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 25 – కుబ్జ కురూప నివారణ మరియు ధనుర్భంగము

చందనం పూసిన కుబ్జ అనే కుంటి స్త్రీని స్పృశించి సుందరాంగిగా మార్చాడు. అనంతరం ధనుర్లశాలకు వెళ్ళి కంసుని మహత్తరమైన శివధనుస్సును లీలగా విరిచివేశాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 26 – కువలయాపీడ మర్దనము మరియు మల్లయుద్ధము

మథురా రాజసభ ద్వారం వద్ద కంసుడు నిలిపిన కువలయాపీడమనే ఏనుగును, ఆ తర్వాత రంగస్థలంలో చాణూర ముష్టికులనే భయంకర మల్లురను కృష్ణ బలరాములు సంహరించారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 27 – కంస వధ మరియు తల్లిదండ్రుల విముక్తి

కృష్ణుడు సింహాసనంపై ఉన్న కంసుడిని జుట్టు పట్టుకుని కిందకు లాగి సంహరించాడు. అనంతరం చెరసాలలో ఉన్న దేవకీ వసుదేవుల బంధనాలు తొలగించి వారి పాదాలకు నమస్కరించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 28 – సాందీపని ఆశ్రమంలో విద్య మరియు గురుదక్షిణ

కృష్ణ బలరాములు ఉజ్జయినిలోని సాందీపని మహర్షి వద్ద అరవై నాలుగు రోజుల్లో సమస్త కళలను నేర్చుకున్నారు. గురుదక్షిణగా సముద్రంలో పంచజనుడిని సంహరించి, యమలోకం నుండి గురుపుత్రుడిని తిరిగితెచ్చి అప్పగించారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 29 – ఉద్ధవ సందేశము

బృందావనంలో తన విరహంతో బాధపడుతున్న గోపికలు, నంద యశోదలను ఓదార్చడానికి కృష్ణుడు తన ప్రియ మిత్రుడైన ఉద్ధవుడిని జ్ఞాన, భక్తి సందేశాలతో గోకులానికి పంపాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 30 – జరాసంధుని దండయాత్రలు మరియు ద్వారకా నిర్మాణం

కంసుని మామయైన జరాసంధుడు పదిహేడు సార్లు మథురపై దండెత్తగా కృష్ణుడు వాని సైన్యాలను ఓడించాడు. ప్రజల రక్షణార్థం విశ్వకర్మ చేత సముద్రం మధ్యలో దివ్యమైన ద్వారకా నగరాన్ని నిర్మింపజేసి యాదవులను అక్కడికి తరలించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 31 – ముచుకుందుని చేతిలో కాలయవనుని భస్మము

మథురపై దండెత్తిన కాలయవనుడిని కృష్ణుడు ఉపాయంతో ముచుకుందుడు పడుకున్న గుహలోకి రప్పించాడు. నిద్రలేచిన ముచుకుందుని దృష్టి పడగానే కాలయవనుడు బూడిదైపోయాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 32 – రుక్మిణీ కళ్యాణము

తనను రక్షించమని రుక్మిణి పంపిన సందేశం అందుకుని, శ్రీకృష్ణుడు కుండిననగరానికి వెళ్లి రాజకుమారులందరినీ నిరోధించి రుక్మిణిని రథంపై ఎక్కించుకుని ద్వారకకు తెచ్చి వివాహం చేసుకున్నాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 33 – నరకాసుర వధ మరియు పదహారు వేల కన్యల పరిణయము

గరుడునిపై ప్రాగ్జ్యోతిషపురానికి వెళ్లి నరకాసురుడిని సంహరించి, ఆయన బంధించిన పదహారు వేలమంది రాజకన్యలను విడిపించి ద్వారకలో వారిని వివాహమాడాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 34 – బాణాసుర మదభంగము

తన మనుమడైన అనిరుద్ధుడిని బంధించిన వేయి చేతుల బాణాసురునిపై కృష్ణుడు దండెత్తాడు. బాణాసురునికి అండగా వచ్చిన శివుని జృంభణాస్త్రంతో నిద్రపుచ్చి, బాణాసురుని చేతులను నరికి వేసి శివుని ప్రార్థనపై వానిని ప్రాణాలతో విడిచిపెట్టాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 35 – ద్వివిదాసుర వధ

ప్రజలను, ఋషులను వేధిస్తున్న ద్వివిదుడనే భయంకరమైన కోతి రాక్షసుడిని బలరాముడు తన ముష్టిఘాతంతో కొట్టి సంహరించాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 36 – హస్తినాపురాన్ని నాగలితో లాగుట

కౌరవులు సాంబడిని బంధించగా, బలరాముడు హస్తినాపురానికి వెళ్లాడు. కౌరవులు అహంకారం చూపగా బలరాముడు తన నాగలితో హస్తినాపురాన్ని గంగానదిలోకి లాగబోగా కౌరవులు శరణు కోరి సాంబడిని విడిచిపెట్టారు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 37 – యాదవ వినాశనము మరియు కృష్ణ నిర్యాణము

మునుల శాపం వల్ల ప్రభాస క్షేత్రంలో యాదవులు తుంగ తుంగ తుంగలచే కొట్టుకుని వినాశనం చెందారు. అవతార సమాప్తి సమయం రాగా కృష్ణుడు అడవిలో రావిచెట్టు కింద ధ్యానంలో ఉండగా జరుడనే వేటగాని బాణం ఆయన అడుగున తగలగా కృష్ణుడు స్వధామానికి వేంచేశాడు.

పంచమాంశము చాప్టర్ 38 – ద్వారకా సముద్ర విలీనము మరియు పంచమ అంశ సమాప్తి

అర్జునుడు ద్వారకకు వచ్చి యాదవుల అంత్యక్రియలు నిర్వహించి మిగిలిన స్త్రీలను తీసుకెళ్లాడు. అర్జునుడు వెళ్లగానే ద్వారకా నగరం సముద్రంలో మునిగిపోయింది. దీనితో శ్రీకృష్ణుని దివ్య లీలలు ముగిశాయి.

షష్టాంశము చాప్టర్ 1 – కలియుగ దుఃఖాలు మరియు సంసార తాపము

ఆరో అంశంలో పరాశరుడు కలియుగంలో ధర్మ క్షీణత వల్ల మానవులు అనుభవించే శారీరక, మానసిక దుఃఖాలను, ధర్మాధర్మ విచక్షణ లేకపోవడాన్ని వర్ణించాడు.

షష్టాంశము చాప్టర్ 2 – కలియుగంలో నామసంకీర్తన మహిమ

కలియుగం దోషాల నిలయమైనప్పటికీ, కృతయుగంలో వేల సంవత్సరాల తపస్సు వల్ల లభించే ఫలం కలియుగంలో కేవలం శ్రీమహావిష్ణువు నామ సంకీర్తనం వల్లనే లభిస్తుందని పరాశరుడు గొప్ప ఉపశమనాన్ని తెలిపాడు.

షష్టాంశము చాప్టర్ 3 – నైమిత్తిక ప్రళయ వర్ణన

బ్రహ్మదేవుని ఒక పగలు ముగిసిన పిమ్మట సంభవించే నైమిత్తిక ప్రళయాన్ని పరాశరుడు వర్ణించాడు. తీవ్రమైన అనావృష్టి, సూర్యకిరణాల దాహానికి సముద్రాలు ఇంకిపోయి లోకాలన్నీ అగ్నిమయమై చివరకు జలమయమవుతాయి.

షష్టాంశము చాప్టర్ 4 – ప్రాకృతిక ప్రళయ వర్ణన

బ్రహ్మదేవుని ఆయుష్షు ముగిసిన పిమ్మట సంభవించే ప్రాకృతిక ప్రళయంలో పృథివి నీటిలో, నీరు తేజస్సులో, తేజస్సు వాయువులో, వాయువు ఆకాశంలో, ఆకాశం మూల ప్రకృతిలో లయమై సమస్తం విష్ణువునందు విలీనమవుతుంది.

షష్టాంశము చాప్టర్ 5 – తీవ్ర ఆధ్యాత్మిక తాపాలు మరియు మోక్షము

ఆధ్యాత్మిక, ఆధిభౌతిక, ఆధిదైవికమనే త్రివిధ తాపాల నుండి విముక్తి పొందడానికి విష్ణు భక్తి మరియు జ్ఞానయోగమే మార్గమని, భగవంతునిలో ఐక్యం కావడమే నిజమైన ముక్తి అని చెప్పబడింది.

షష్టాంశము చాప్టర్ 6 – ఋభు నిదాఘ సంవాదము

జీవాత్మ పరమాత్మల అభేద తత్త్వాన్ని వివరించడానికి పరాశరుడు ఋభు మహర్షి తన శిష్యుడైన నిదాఘునికి అద్వైత జ్ఞానాన్ని ఉపదేశించిన పవిత్రమైన కథను అందించాడు.

షష్టాంశము చాప్టర్ 7 – అష్టాంగ యోగము మరియు విష్ణు ధ్యానము

యోగాభ్యాస విధానం, ప్రాణాయామం, ధారణ మరియు ధ్యానాల ద్వారా మనస్సును అదుపు చేసి శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క శంఖ చక్ర గదా పద్మధారియైన దివ్య మంగళ రూపాన్ని ధ్యానించే క్రమం వివరించబడింది.

విష్ణు మహా పురాణము ఇక్కడ చదవండి